Moderecht

Moderecht (fashion law) is de toepassing van auteursrecht, modelrecht, merkenrecht en contractenrecht op kleding, schoenen, sieraden en accessoires, van het eerste ontwerp tot de verkoop in de winkel. Een collectie gaat in een paar maanden van schets naar winkel. Een kopie soms nog sneller. Wij bij Liaise werken voor modemerken en ontwerpers, van kleding tot sieraden. Retailers horen er ook bij. Als advocaat moderecht kijken we eerst waar je laat produceren en via wie je verkoopt. Pas daarna naar de juridische vraag.

Staat er nu een kopie van je ontwerp in een webshop, of moet een contract volgende week getekend worden? Bel 020 675 88 21 of neem contact op. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.

Juridisch advies voor kledingmerken, ontwerpers en retailers

Een ontwerp gaat door veel handen voordat het in de winkel hangt. De ontwerper, een freelance patroonmaker, een atelier in Portugal of Turkije, een agent met een showroom in Parijs, een distributeur in Scandinavië, de retailer. Bij elke overdracht kan iets weglekken. Rechten, bijvoorbeeld. Of de exclusiviteit die je dacht te hebben.

Daar zit ons werk. Voordat een nieuw ontwerp in productie gaat, toetsen we of het vrij is van rechten van anderen. Merken en modellen registreren hoort erbij, net als het schrijven en beoordelen van contracten met producenten, agenten, distributeurs, franchisenemers en winkels. Kopieert iemand je collectie, dan treden we op. Beschuldigt een ander merk jou van kopiëren, dan verdedigen we je.

Een kort geding tegen een fast-fashionketen kan juridisch sterk staan en toch meer kosten dan de schade die je lijdt. Dat zeggen we je vooraf. Dan zoeken we een route die wel loont.

Welke rechten een modeontwerp of collectie beschermen

In het moderecht kunnen voor één jurk drie rechten tegelijk gelden. Welk recht je inzet, bepaalt hoe sterk je staat.

Het auteursrecht ontstaat vanzelf, zonder registratie. De Auteurswet noemt werken van toegepaste kunst en tekeningen en modellen van nijverheid uitdrukkelijk als beschermde werken (artikel 10 lid 1 onder 11 Auteurswet). Het ontwerp moet dan wel eigen creatieve keuzes van de ontwerper laten zien. Een effen wit T-shirt haalt dat niet, een jurk met een eigen snit en print vaak wel. Hoe het auteursrecht verder werkt, lees je op de pagina daarover.

Het modelrecht beschermt het uiterlijk van een product. Volgens artikel 3.1 van het Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom (BVIE) gaat het om de lijnen, de omtrek, de kleuren, de vorm, de textuur, de materialen en de versiering. Voor mode is dat een ruime lijst: een print, een stofstructuur of de vorm van een hak valt eronder. Het model moet nieuw zijn en een eigen karakter hebben. Een Benelux-depot doe je bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) en geldt vijf jaar, te verlengen tot 25 jaar (artikel 3.14 BVIE). Verkoop je in meer EU-landen, dan ligt een Uniemodel bij het Europese bureau EUIPO meer voor de hand. Hoe deponeren werkt en wat het kost, beschrijven we bij modelrecht.

Valt een ontwerp buiten beide rechten, dan blijft slaafse nabootsing over. Dat is geen eigen intellectueel eigendomsrecht maar een vorm van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), met strengere eisen.

Een merkrecht in de mode ontstaat pas bij inschrijving

Een labelnaam die je al jaren gebruikt, is daarmee nog geen merk. Het uitsluitend recht op een Benelux-merk krijg je door inschrijving (artikel 2.2 BVIE). Registreert een ander de naam eerder, dan sta je in beginsel achter. Ook als jij er eerder was.

Zelfs een kleur of de vorm van een product kan een merk zijn (artikel 2.1 BVIE), zolang die je product onderscheidt van dat van anderen. Denk aan een vaste kleur op de zool of een herkenbare sluiting.

Voor merken in de mode zit veel werk na de registratie. Een samenwerking met een ander merk, een capsulecollectie of een licentie voor brillen of parfum onder je naam: daarin leg je vast wie het merk mag gebruiken, voor welke producten en hoe lang. Meer bij merkenrecht en de licentieovereenkomst.

Als een ander je modecollectie kopieert

Gedateerde schetsen, mails met je atelier, een depot of een eerste post met datum: daarmee laat je zien dat het ontwerp van jou is. En sinds wanneer.

Een geregistreerd model reikt verder dan exacte kopieën. Volgens artikel 3.16 lid 1 BVIE kun je ook optreden tegen een product dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt. Een andere kleur of een ander knoopje is dan niet automatisch genoeg.

Meestal begint het met een sommatiebrief. Een kort geding volgt als de ander niet stopt, of als het seizoen niet kan wachten. Krijg je zelf een sommatie omdat jouw ontwerp op dat van een ander zou lijken, reageer dan pas als je weet welk recht de ander inroept. Lang niet elke claim houdt stand.

Contracten met ateliers, agenten, distributeurs en winkels

Een groot deel van het moderecht is gewoon contractenrecht. Wie is eigenaar van de patronen? Daar loopt het vaak al op mis. Een atelier dat je ontwerp ook voor een ander maakt, of een distributeur die stopt met een magazijn vol restvoorraad, levert een geschil op dat met een paar zinnen in een contract te voorkomen was.

Verkoop je via een agent of showroom, dan valt die samenwerking onder de wettelijke regeling voor de agentuurovereenkomst (artikel 7:428 en verder BW), met een opzegtermijn en een klantenvergoeding waar je niet zomaar van af kunt. Een distributeur koopt in en verkoopt op eigen naam; wat je daarin mag afspreken over gebied en prijzen, staat bij de distributieovereenkomst. Rol je je winkelformule uit via franchisenemers, dan geldt de Wet franchise, met een bedenktijd van vier weken voordat de franchiseovereenkomst wordt getekend.

Werk je met freelance ontwerpers, fotografen of stylisten, leg dan vast bij wie de rechten op hun werk liggen. Hoe dat gaat, lees je bij auteursrecht overdragen. Alle contractvormen op een rij vind je bij contractenrecht.

Waar portretrecht en reclameregels een kledingcampagne raken

Campagnebeelden met een model gebruik je binnen de afspraken over periode en kanalen. Daarbuiten raak je aan het portretrecht. Werk je met influencers, dan gelden de regels voor reclame ook voor een post waarin iemand je collectie draagt; zie reclamerecht en ons artikel over het keurmerk in influencermarketing.

Verkoop je online aan consumenten, dan krijg je te maken met regels voor je webshop, je voorwaarden en retouren. Die behandelen we bij e-commercerecht.

Advocaat moderecht in Amsterdam

Liaise zit aan de De Lairessestraat in Amsterdam en werkt voor modemerken en ontwerpers in heel Nederland. Intellectueel eigendom en contracten liggen bij ons onder één dak. Bij een nieuw ontwerp kijken we dus meteen mee naar de afspraken met je atelier. Bij een kopie ook naar wat je contract met de producent zegt.

Twijfel je over een ontwerp, een merk of een contract? Neem contact op of bel 020 675 88 21. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.

Alle rechtsgebieden