AI in fashion: wat mag je met een ontwerp uit een AI-tool?

Een ontwerp uit een AI-tool kan te dicht bij dat van een ander merk liggen, en niet alles wat je met AI maakt is beschermd. Wat dat betekent voor je collectie, je lookbook en je afspraken met freelancers.

Voor veel labels en ontwerpers is AI in fashion gewoon gereedschap geworden. Een moodboard komt in een middag uit een AI-tool, een print werk je met een paar prompts verder uit en in het lookbook staat soms een model dat niet bestaat.

Juridisch is dat minder vanzelfsprekend dan het lijkt, want een op bestaande collecties getrainde tool kan een ontwerp teruggeven dat te dicht bij het werk van een ander merk ligt. Bovendien is niet alles wat je zelf met AI maakt beschermd als iemand het overneemt. Voor beelden met een gegenereerd model geldt sinds 2 augustus 2026 ook nog een meldplicht. Ben je juist een merk dat zijn collectiebeelden buiten AI-modellen wil houden, lees dan vooral de eerste twee delen.

Wil je een AI-ontwerp laten toetsen voordat het in productie gaat of je afspraken over AI op papier zetten? Bel 020 675 88 21 of stuur een bericht via het formulier onderaan.

Wanneer een AI-tool mag trainen op modeontwerpen en collectiebeelden

AI-modellen leren van enorme hoeveelheden bestaand materiaal, waaronder foto’s van collecties, lookbooks en productbeelden uit webshops. Daarvoor wordt dat materiaal gekopieerd, wat raakt aan het auteursrecht. Toch is voor AI-training lang niet altijd toestemming nodig, omdat de DSM-richtlijn twee uitzonderingen kent voor tekst- en datamining. De eerste is er alleen voor wetenschappelijk onderzoek door onderzoeksorganisaties en erfgoedinstellingen. De tweede geldt voor iedereen, dus ook voor een commercieel AI-bedrijf, zolang dat rechtmatig toegang heeft tot het werk en de rechthebbende het gebruik niet uitdrukkelijk heeft voorbehouden (artikel 4 DSM-richtlijn, in Nederland artikel 15o Auteurswet). Staat het werk online, dan moet dat voorbehoud machinaal leesbaar zijn.

Anders dan veel ontwerpers denken mag training dus, tenzij de maker het heeft verboden. Gebruik je zelf een AI-tool, dan hoef je je over die training meestal niet te verantwoorden, omdat het kopiëren voor de training bij de aanbieder gebeurt. Voor jou telt vooral wat er uit de tool komt.

Aanbieders van grote AI-modellen moeten sinds 2 augustus 2025 beleid hebben om zulke voorbehouden te herkennen en na te leven. Ook moeten ze een samenvatting publiceren van het materiaal waarop ze hebben getraind (artikel 53 lid 1 onder c en d AI-verordening). Bij modellen van vóór 2 augustus 2025 geldt dat uiterlijk vanaf 2 augustus 2027.

Je lookbooks en productfoto’s afschermen tegen AI-training

Wil je als merk niet dat je beelden in een AI-model belanden, dan moet je dat dus zelf vastleggen. Bij AI en auteursrecht lees je hoe je zo’n voorbehoud formuleert en waar het moet staan.

Voor een modemerk speelt daarnaast iets wat op die pagina niet aan bod komt. Je beelden staan zelden alleen op je eigen website. Retailers, distributeurs en platforms krijgen je productfoto’s om je collectie te verkopen en zetten ze op hun eigen site, waar het voorbehoud in jouw robots.txt niets doet. Spreek daarom met die partijen af dat ze je beelden alleen gebruiken om je producten te verkopen en dat ze AI-crawlers op dezelfde manier weren als jij. Heeft de fotograaf het auteursrecht op je campagnefoto’s, regel dan ook wie het voorbehoud maakt.

Drie toetsen voor een AI-ontwerp dat op bestaande kleding lijkt

Een AI-tool kan een ontwerp opleveren dat dicht bij een bestaand stuk ligt, soms zonder dat je het herkent. Neem je zo’n ontwerp in productie, dan breng jij het op de markt en spreekt de rechthebbende jou aan. Drie rechten kunnen in de weg zitten, elk met een eigen maatstaf.

Voor het auteursrecht is sinds het arrest Mio/konektra van het Hof van Justitie van de EU van 4 december 2025 beslissend of creatieve elementen van het bestaande ontwerp herkenbaar in jouw stuk terugkomen. Ook als je stuk als geheel anders oogt, kan het inbreuk maken. Een trend of stijl volgen blijft vrij. Het verandert niets aan de inbreuk als de tool het ontwerp aandroeg en jij het origineel niet kende, al kan het meewegen bij de schadevergoeding. Het Hof laat wel ruimte voor een gelijkend ontwerp dat werkelijk zelfstandig is ontstaan. Nog geen rechter heeft beslist of een ontwerp uit een tool die op het origineel kan zijn getraind als zelfstandig ontstaan geldt.

Het modelrecht werkt anders. Is het bestaande ontwerp geregistreerd als Benelux-model of Uniemodel, dan kan de houder optreden tegen elk product dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt, ook als je het geregistreerde model nooit hebt gezien (artikel 3.16 lid 1 BVIE, artikel 10 Uniemodellenverordening). Een niet-ingeschreven Uniemodel beschermt alleen tegen kopiëren.

Dan is er nog het merkenrecht. Een op collectiebeelden getrainde tool geeft soms een monogram, een streep op een vaste plek of een logo terug. In Engeland oordeelde de High Court op 4 november 2025 dat beelden van Stable Diffusion met een nagebootst watermerk van Getty Images in een paar gevallen merkinbreuk opleverden. Een Nederlandse rechter is daar niet aan gebonden. Zit er een herkenbaar merkteken van een ander in je AI-ontwerp, haal het er dan uit voordat het stuk wordt gemaakt.

Toets een AI-ontwerp daarom vóór productie op alle drie. Zoek met een omgekeerde beeldzoekopdracht naar gelijkende stukken en kijk in de modellenregisters van het BOIP en het EUIPO. Twijfel je over een concreet ontwerp, dan toetsen we het voordat het naar het atelier gaat.

Auteursrecht op een kledingontwerp met AI vraagt zichtbare menselijke keuzes

Het arrest Mio/konektra gaat ook over de vraag wanneer een ontwerp zelf beschermd is. Het Hof verlangt vrije en creatieve keuzes die de persoonlijkheid van de ontwerper weerspiegelen en die zichtbaar zijn in het ontwerp zelf. Het ontwerpproces en je bedoelingen tellen alleen mee voor zover ze in het stuk terug te zien zijn.

Een prompt beschrijft wat je wilt, maar de vorm komt dan van de tool. Bescherming krijg je voor wat jij in het uiteindelijke stuk hebt bepaald: de snit die je hebt aangepast, de print die je opnieuw hebt opgebouwd, de combinatie van stof en details die je zelf hebt gekozen.

Een rechtbank in Praag liet in 2023 zien hoe dat in een procedure uitpakt (Městský soud v Praze 11 oktober 2023, 10 C 13/2023). De eiser wilde als maker worden erkend van een afbeelding die een AI-tool op basis van een eigen prompt had gemaakt. De rechter verlangde bewijs van wie de opdracht aan de tool had gegeven en met welke prompt, maar meer dan een eigen verklaring had de eiser niet, waarop de vordering strandde. De rechter voegde eraan toe dat een prompt hooguit een thema of idee is en zelf geen werk. Ook in Duitsland wees een rechter in februari 2026 bescherming af voor drie logo’s die met AI waren gemaakt; daarover schreven we in Logo’s gemaakt met AI zijn niet beschermd.

Leg je ontwerpproces daarom per ontwerp vast. Bewaar schetsen, prompts en de voorstellen van de tool. Leg vooral vast wat je daarna zelf hebt veranderd, steeds met datum.

Modelrecht als vangnet voor ontwerpen uit een AI-tool

Waar het auteursrecht tekortschiet, kan het modelrecht helpen. Twee weken na Mio/konektra besliste het Hof van Justitie in de zaak Deity Shoes (18 december 2025) dat een Uniemodel geen minimum aan creatieve activiteit vraagt. Het ontwerp moet nieuw zijn en een eigen karakter hebben, ook als het zoals in die zaak grotendeels uit de catalogus van een leverancier komt en het merk er alleen kleine aanpassingen aan deed.

Het Hof heeft niet beslist of een ontwerp dat volledig uit een AI-tool komt ook een geldig model oplevert. De Uniemodellenverordening kent het recht toe aan de ontwerper (artikel 14) en zegt niet wie dat is als er geen mens aan te pas kwam. Je staat dus sterker met een ontwerp waarin jij de bepalende keuzes maakte.

In dezelfde uitspraak oordeelde het Hof dat modetrends de vrijheid van een ontwerper niet zo beperken dat kleine verschillen met eerdere ontwerpen al genoeg zijn voor een eigen karakter. Voor AI-ontwerpen doet dat ertoe, omdat een tool die op bestaande collecties is getraind gemakkelijk iets oplevert wat dicht bij al bestaande stukken ligt.

Een depot ligt voor de hand bij stukken die meerdere seizoenen meegaan. Voor de rest van de collectie kun je bewust vertrouwen op het niet-ingeschreven Uniemodel, dat drie jaar tegen kopiëren beschermt. Bij kledingontwerp beschermen lees je hoe je die keuze maakt.

Een AI-model in je lookbook of webshop labelen

Sinds 2 augustus 2026 moet je bekendmaken dat een deepfake die je met AI maakt kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd (artikel 50 lid 4 AI-verordening). Onder een deepfake valt beeld dat lijkt op bestaande personen, voorwerpen of plaatsen en ten onrechte voor echt kan worden aangezien (artikel 3 punt 60).

Ook een kledingstuk kan zo’n bestaand voorwerp zijn. Zet je een realistisch AI-model in jouw jurk, dan toon je dat kledingstuk op een foto die voor echt kan doorgaan. Ga er bij een lookbook of productpagina met zo’n model daarom van uit dat er een melding bij hoort, zichtbaar bij het beeld zelf. Op onze pagina over AI in reclame staat hoe de Europese Commissie dat voor reclame invult en wie de melding doet als een bureau het beeld maakt.

De aanbieders van de tools moeten hun output daarnaast machinaal leesbaar markeren (artikel 50 lid 2). Zat een tool al vóór 2 augustus 2026 op de markt, dan moet de aanbieder daar uiterlijk op 2 december 2026 aan voldoen (artikel 111 lid 4, ingevoegd bij Verordening (EU) 2026/1744). Zo’n onzichtbare markering in het bestand vervangt jouw melding niet.

Laat je een digitale tweeling maken van een bestaand model, dan heb je bovendien de toestemming van dat model nodig. Leg vast waarvoor je de tweeling gebruikt, hoe lang en tegen welke vergoeding, want zonder die afspraken raak je aan het portretrecht. Meer daarover bij portretrecht voor bedrijven.

Een label lost ook niet alles op. Laat een AI-beeld de stof of de pasvorm anders zien dan het kledingstuk in werkelijkheid is, dan kan je productpresentatie misleidend zijn, met of zonder melding.

Wat je met freelance ontwerpers en ateliers over AI afspreekt

Ook freelance ontwerpers werken steeds vaker met AI, waardoor je soms minder krijgt dan je denkt. Draagt een freelancer in het contract alle auteursrechten aan je over, dan gaat er voor een deel waarop geen auteursrecht rust niets over. De Auteurswet vraagt voor een overdracht bovendien een schriftelijke overeenkomst en een akte (artikel 2 lid 3 Auteurswet).

Spreek daarom af of de ontwerper AI mag gebruiken, waarvoor en met welke tools. Laat per ontwerp vastleggen welke delen uit een tool komen. Laat de ontwerper ook toezeggen dat je ongepubliceerde collectie niet in een tool belandt die invoer gebruikt om te trainen. Hetzelfde geldt voor ateliers en producenten die met je tech packs werken: je ontwerpen en specificaties blijven vertrouwelijk, ook tegenover AI-tools. Bij de AI-clausule lees je hoe je zulke afspraken opschrijft.

De voorwaarden van de AI-tool lezen voordat een ontwerp in productie gaat

Ook de tool bepaalt wat je met een AI-ontwerp mag. In de gebruiksvoorwaarden staat of je de output commercieel mag gebruiken en of de aanbieder je invoer gebruikt om het model verder te trainen. Daar zie je ook of de aanbieder je vrijwaart als een ontwerp op dat van een ander blijkt te lijken. Gebruik voor ongepubliceerde ontwerpen alleen een versie die je invoer niet voor training gebruikt.

Leg ook vast welke tool en welke versie je per ontwerp hebt gebruikt, omdat je dat nodig hebt bij een claim van een ander merk en bij het bewijs van je eigen inbreng. Bij moderecht lees je hoe ontwerp, merk en contracten in de mode samenhangen.

Een eerste versie van dit artikel verscheen in september 2025 in de column Mode & Recht van Textilia.

Ontwerp je met AI of wil je een AI-model in je volgende campagne zetten? Bel 020 675 88 21 of stuur een bericht via het formulier hieronder.