Auteursrecht

Je werk wordt zonder toestemming gebruikt. Iemand kopieert je ontwerp, plaatst je foto online of gebruikt je tekst alsof het van henzelf is. Frustrerend en vaak ook een inbreuk op je auteursrecht. Als advocaten auteursrecht helpen we je daartegen op te treden, van een sommatiebrief tot een procedure bij de rechter.

Heb je direct juridisch advies nodig? Bel 020 675 88 21 of neem contact op.

Auteursrecht beschermt originele werken zoals boeken, films, foto’s, kunst en software tegen ongeoorloofd gebruik door anderen. Als maker heb je automatisch auteursrechten zodra je iets creëert. Conflicten ontstaan in de praktijk vooral over gebruik, overdracht en inbreuk. Of je nu je rechten wilt bepalen, een licentieovereenkomst nodig hebt of een geschil hebt over plagiaat, wij helpen je verder.

Inbreuk op je auteursrecht: dit kun je doen

Iemand gebruikt jouw foto op een website. Je ontwerp duikt op bij een concurrent. Een tekst die jij schreef verschijnt onder andermans naam. Zodra iemand jouw werk openbaar maakt of kopieert zonder jouw toestemming, is er sprake van auteursrechtinbreuk. En dan wil je weten: wat kan ik doen?

De eerste stap is vaststellen of het werk daadwerkelijk auteursrechtelijk beschermd is. Niet alles is beschermd. Een idee, een stijl of een functioneel ontwerp valt erbuiten. Maar een originele foto, tekst, illustratie, compositie of softwarecode wel. Is het werk beschermd en heb je geen toestemming gegeven voor het gebruik? Dan heb je een zaak.

• Documenteer de inbreuk direct. Maak screenshots, noteer de URL, leg de datum van ontdekking vast en bewaar alles. Dit bewijs heb je nodig voor elke vervolgstap van de sommatiebrief tot een eventuele procedure. Hoe completer je documentatie, hoe sterker je positie.
• Sommatiebrief. De meest directe en vaak effectieve eerste stap. Wij sommeren de inbreukmaker namens jou om het gebruik te staken, het werk te verwijderen en meestal een schadevergoeding te betalen. Een stevige sommatiebrief lost veel zaken op zonder dat de rechter eraan te pas komt.
• Kort geding. Reageert de inbreukmaker niet of weigert die mee te werken? Dan kan een kort geding de volgende stap zijn. Bij spoedeisend belang, bijvoorbeeld als de inbreuk voortduurt of als je werk dagelijks wordt verspreid, kan de rechter binnen enkele weken een voorlopig verbod opleggen, gekoppeld aan een dwangsom per overtreding.
• Bodemprocedure. Voor een definitieve uitspraak, een volledige schadevergoeding of winstafdracht is dagvaarden via een bodemprocedure de aangewezen weg. Je kunt een verklaring voor recht vorderen dat er inbreuk is gepleegd, een verbod op verdere inbreuk, schadevergoeding, rectificatie en in sommige gevallen vernietiging van inbreukmakende producten.

Let op de proceskosten. In auteursrechtzaken geldt een bijzondere regel: de verliezende partij kan worden veroordeeld tot vergoeding van de werkelijke advocaatkosten van de winnende partij. Dat is anders dan in de meeste civiele zaken, waar alleen een forfaitair bedrag wordt toegekend. Dit snijdt aan twee kanten. Het maakt procederen aantrekkelijk bij een sterke zaak, maar risicovol als je positie zwak is. Laat daarom altijd vooraf je zaak beoordelen.

Heb je het vermoeden dat iemand inbreuk maakt op je auteursrecht? Wacht niet te lang. Hoe sneller je handelt, hoe sterker je positie. Een rechter kan kritisch kijken naar een partij die maandenlang stilzit. Neem contact met ons op voor een eerste inschatting. Bel 020 675 88 21 of stuur een bericht, dan kijken we samen wat de beste aanpak is.

Wanneer schakel je een auteursrecht advocaat in?

Niet elke situatie vraagt meteen om een advocaat. Maar er zijn momenten waarop juridische hulp het verschil maakt tussen maanden aanmodderen en een snelle oplossing.

Schakel een auteursrecht advocaat in wanneer:

• Je ontdekt dat iemand jouw werk gebruikt zonder toestemming. Denk aan een foto op een website, een ontwerp bij een concurrent of je tekst in andermans publicatie. Hoe eerder je optreedt, hoe sterker je positie. Wachten verzwakt je zaak.
• Je een sommatiebrief ontvangt wegens vermeende auteursrechtinbreuk. Reageer niet impulsief. Laat eerst beoordelen of de claim terecht is en of het gevorderde bedrag realistisch is. Vaak is er ruimte voor onderhandeling.
• Je auteursrechten wilt overdragen of licentiëren en zekerheid wilt dat de overeenkomst juridisch klopt. Zeker sinds de aanscherping van het schriftelijkheidsvereiste per 1 januari 2026 is een goed opgestelde akte geen luxe maar noodzaak.
• Je in onderhandeling bent over een samenwerking waarbij auteursrechten een rol spelen, denk aan co-creaties, opdrachtrelaties of exploitatieovereenkomsten. Onduidelijkheid over wie welke rechten bezit leidt gegarandeerd tot problemen.
• Je twijfelt of iets dat je wilt gebruiken auteursrechtelijk beschermd is. Niet op elke tekst, elk ontwerp of elke foto rust auteursrecht. Wij kunnen dat voor je beoordelen.

In onze praktijk zien we regelmatig dat cliënten te lang wachten met het inschakelen van een advocaat. Bij auteursrechtgeschillen telt snelheid: bewijs verdwijnt, inbreuken stapelen zich op en een rechter kijkt kritisch naar partijen die maandenlang stilzitten.

Wat kan ik aan schadevergoeding verwachten?

Bij auteursrechtinbreuk kun je kiezen: schadevergoeding of afdracht van de winst die de inbreukmaker met jouw werk heeft gemaakt. Meestal gaan rechters uit van de licentievergoeding die je had kunnen vragen als de ander vooraf toestemming had gevraagd. Ontbreekt je naamsvermelding, of is je werk bewerkt? Dan komt daar soms een opslag bij. Wat je uiteindelijk krijgt, verschilt sterk per zaak. Wil je weten wat jouw zaak waard is? Neem contact op voor een inschatting.

Meer weten over hoe rechters de hoogte bepalen, winstafdracht versus forfaitaire vergoeding en de opslag voor morele schade? Lees onze uitgebreide uitleg over schadevergoeding bij auteursrechtinbreuk.

Een sommatiebrief gehad of nodig?

Een sommatiebrief is een schriftelijke aanmaning om het gebruik van een beschermd werk vanaf een bepaalde datum te staken. Gebeurt dat niet, dan kondigen we juridische stappen aan. Wij stellen zo’n brief voor je op. Krijg je er zelf een, dan beoordelen we of er werkelijk sprake is van inbreuk op een beschermd werk en of het gevorderde bedrag klopt. Lees meer op onze pagina over de sommatiebrief bij inbreuk auteursrecht.

Auteursrecht overdragen: hoe werkt dat?

Auteursrecht overdragen betekent dat je je rechten op een werk geheel of gedeeltelijk verkoopt aan een ander. Die mag het werk daarna exploiteren. Sinds 1 januari 2026 gelden er strengere eisen. De levering loopt nog altijd via een akte. Daarnaast moet je sinds die datum ook de overeenkomst tot overdracht zelf schriftelijk vastleggen. Een mondelinge afspraak is dus niet langer voldoende.

In de praktijk levert dit regelmatig discussie op. Vooral in de creatieve sector - bij opdrachtrelaties tussen ontwerpers en opdrachtgevers, tussen producenten en scenaristen, of bij software die door freelancers is ontwikkeld - ontbreken de juiste overdrachtsclausules. Of ze zijn zo breed geformuleerd dat onduidelijk is welke rechten precies zijn overgedragen.

Wij stellen aktes van overdracht op en beoordelen bestaande overeenkomsten. Als er een geschil ontstaat over de vraag of auteursrechten daadwerkelijk zijn overgedragen, kunnen we je positie inschatten en zo nodig procederen. Neem contact met ons op als je vragen hebt over overdracht van auteursrecht.

Licentieovereenkomst

Met een licentie geef je als licentiegever toestemming aan een ander, de licentienemer, om jouw auteursrechtelijk beschermde werk te gebruiken. Het is eigenlijk een gebruiksrecht. Het auteursrecht blijft dan bij jou als maker en licentiegever rusten, maar de licentienemer krijgt toestemming om het werk voor een bepaalde tijd en/of een bepaald geval te gebruiken. In zo’n overeenkomst leg je bijvoorbeeld vast welke licentievergoeding de licentienemer jou moet betalen, het gebied waar het werk gebruikt mag worden, hoe lang, etc. Er zijn twee soorten licenties: exclusief en niet-exclusief.

Een exclusieve licentie betekent dat de licentienemer de enige is die gebruik mag maken van het werk. Een exclusieve licentie moet in een schriftelijke overeenkomst staan.

Een niet-exclusieve licentie houdt in dat naast de licentienemer, ook een andere partij (of jijzelf als maker) het werk nog mag gebruiken. Een niet-exclusieve licentie kan zelfs mondeling overeengekomen worden. Uiteraard is het aan te raden om dit als alsnog schriftelijk overeen te komen.

Wil je meer weten over het opstellen van een licentie? Lees dan ons uitgebreide artikel over de licentieovereenkomst.

Auteursrecht bij Liaise Advocaten

Auteursrecht is een kern van wat we doen. Liaise Advocaten is een nichekantoor voor de creatieve- en media-industrie en intellectueel eigendom loopt door vrijwel al ons werk heen: van film en muziek tot kunst, journalistiek en software. We adviseren en procederen voor makers, uitgevers, producenten en creatieve ondernemers en kennen daarbij de praktijk van zowel de rechtszaal als de onderhandelingstafel.

Een greep uit ons recente werk:

• Procedure voor een auteursrechthebbende tegen een inbreukmaker.
• Advisering bij het bepalen van de rechtspositie bij mogelijke inbreuk op auteursrechten en/of naburige rechten.
• Bijstand kunstenaar die beticht werd van auteursrechtinbreuk.
• Sommatiebrief gestuurd naar inbreukmaker namens een graffiti-artiest.
• Opstellen akte overdracht auteursrechten voor een app exploitant.
• Opstellen licentie met betrekking tot exploitatie rechten van cursusmateriaal.

Wil je meer weten over auteursrechten, heb je hulp nodig met het opstellen van een akte van overdracht van auteursrecht, licentie of conflict over auteursrecht inbreuk, neem dan contact op met één van onze gespecialiseerde auteursrecht advocaten.

Wat is auteursrecht (auteursrechtelijke bescherming)?

Auteursrechtelijke bescherming is het exclusieve recht van de maker (of rechtverkrijgende) van een werk om een werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Openbaar maken is het beschikbaar stellen aan publiek, bijvoorbeeld het publiceren van een boek of het opvoeren van een toneelstuk. Verveelvoudigen is het maken van identieke exemplaren van een werk, bijvoorbeeld het kopiëren van een werk of het natekenen/schilderen van een werk. Voor elke vorm van openbaarmaking of verveelvoudiging door anderen, is dan ook toestemming vereist van de maker, of makers als er meerdere mensen hebben meegewerkt aan het werk. De auteur heeft eigenlijk de controle over zijn werk.

Wat valt er onder het auteursrecht?

Om auteursrecht te hebben, moet er allereerst sprake zijn van een werk. Een werk van bijvoorbeeld letterkunde, wetenschap of kunst, denk aan een boek, software, foto, video of logo. Het werk moet waarneembaar en identificeerbaar zijn. Zelfs als het werk niet meer bestaat kan het nog auteursrechtelijk beschermd zijn. Het werk dient een persoonlijke stempel van de maker te dragen en een eigen oorspronkelijk karakter te hebben. Dit houdt in dat de maker het werk niet gekopieerd mag hebben van een ander werk, maar dat dit een resultaat is van menselijk scheppende arbeid en creatieve keuzes. Een idee, stijl of techniek zijn uitgesloten van auteursrechtelijke bescherming.

Wanneer is iets níét auteursrechtelijk beschermd?

Auteursrecht ontstaat vanzelf, maar niet op alles. Ontbreekt het eigen oorspronkelijk karakter, dan is er geen bescherming, hoeveel moeite het maken ook heeft gekost. Een idee of concept is vrij; pas de concrete uitwerking ervan kan beschermd zijn, niet het idee zelf. Hetzelfde geldt voor een stijl of techniek: je mag in de stijl van een ander werken zolang je zijn concrete werk niet overneemt. Ook feiten en gegevens als zodanig zijn vrij, net als alledaagse of puur technisch bepaalde vormgeving waarin geen creatieve keuze zit. En op officiële overheidspublicaties zoals wetten, besluiten en uitspraken rust op grond van artikel 11 Auteurswet geen auteursrecht, zodat iedereen ze vrij kan gebruiken.

Twijfel je of jouw werk, of juist het werk dat je wilt gebruiken, beschermd is? Die vraag is vaak het halve werk in een geschil. We beoordelen het voor je. Neem gerust contact op.

Wat zijn persoonlijkheidsrechten?

Binnen het auteursrecht kennen we de persoonlijkheidsrechten, ook wel morele rechten genoemd die zien op de reputatie van de maker. Met dit recht heeft de maker onder andere het recht op naamsvermelding, het recht om op te treden wanneer het werk door anderen wordt verminkt of aangetast, en het recht zich te verzetten tegen wijziging van zijn werk. Deze persoonlijkheidsrechten blijven altijd in handen van de oorspronkelijke maker, ook al heeft hij zijn auteursrecht in licentie gegeven of overgedragen. De maker kan wel afstand doen van een deel van zijn persoonlijkheidsrechten. Er kan dan contractueel worden afgesproken dat de maker zich er niet tegen zal verzetten als het werk wordt openbaar gemaakt zonder zijn naamsvermelding of met vermelding van een andere naam dan die van de maker. Van het recht zich te verzetten tegen het verminken of misvormen van het werk kan door de maker geen afstand worden gedaan. Een maker kan ook in zijn testament aangeven welke persoon of instelling na zijn dood de persoonlijkheidsrechten verkrijgt.

Auteursrecht en andere intellectuele-eigendomsrechten

Auteursrecht is één van de intellectuele-eigendomsrechten en loopt in de praktijk vaak samen met andere. Naburige rechten beschermen niet de maker van een werk, maar de prestatie van wie het uitvoert of exploiteert: de uitvoerend musicus, de acteur, de platenproducent, de omroep. Een nummer kan zo tegelijk auteursrecht kennen op de compositie en de tekst, en naburige rechten op de opname.

Waar het auteursrecht automatisch ontstaat, moet je merkenrecht en modellenrecht juist registreren. Een merk beschermt het teken waaronder je producten of diensten aanbiedt; een model de uiterlijke vormgeving van een product. Een logo kan daardoor onder zowel auteursrecht als merken- of modellenrecht vallen. Een technische uitvinding hoort weer thuis bij het octrooirecht. Twijfel je welk recht in jouw situatie het sterkste is? Vaak is een combinatie het antwoord. We adviseren over merkenrecht, modellenrecht en de samenhang met het auteursrecht.

Alle rechtsgebieden