Kledingontwerp beschermen
Een kledingontwerp beschermen begint bij de eerste post op Instagram. Vanaf dat moment loopt de klok. Na twaalf maanden is een registratie te laat, omdat je eigen post dan meetelt tegen de nieuwheid van het ontwerp. Wij bij Liaise helpen ontwerpers en labels kiezen welk recht ze inzetten: auteursrecht, modelrecht of het niet-ingeschreven Uniemodel. Valt een ontwerp nergens onder, dan zeggen we dat ook.
Twijfel je of je nieuwe collectie beschermd is of zie je al een kopie? Bel 020 675 88 21 of neem contact op. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.
Welk recht een kledingontwerp beschermt en vanaf wanneer
Een kledingontwerp kan tegelijk beschermd zijn door het auteursrecht, een geregistreerd model en het niet-ingeschreven Uniemodel, dat drie jaar geldt vanaf de eerste openbaarmaking in de EU en alleen beschermt tegen kopiëren. Ze verschillen vooral in looptijd.
Het auteursrecht ontstaat zodra het ontwerp in een waarneembare vorm bestaat, ook als dat nog een schets is. Registreren hoeft niet. Het loopt tot zeventig jaar na het jaar waarin de ontwerper overlijdt (artikel 37 Auteurswet).
Ook het niet-ingeschreven Uniemodel krijg je zonder registratie. De drie jaar beginnen op de dag dat het ontwerp voor het eerst binnen de EU voor het publiek beschikbaar is (artikel 11 lid 1 van de Uniemodellenverordening, Verordening (EG) nr. 6/2002).
Een geregistreerd model geldt vijf jaar en kun je verlengen tot 25 jaar (artikel 3.14 BVIE, artikel 12 Uniemodellenverordening). Dat kan als Benelux-model bij het BOIP of als Uniemodel bij het EUIPO. Voor een seizoensstuk volstaat drie jaar soms. Houd je een jas tien jaar in de collectie, dan verdient die een depot.
Auteursrecht op kleding na het arrest Mio/konektra
De Auteurswet noemt werken van toegepaste kunst uitdrukkelijk als beschermde werken (artikel 10 lid 1 onder 11°). Op 4 december 2025 besliste het Hof van Justitie van de EU in de zaak Mio/konektra dat voor zulke werken geen hogere eisen gelden dan voor andere werken, ook niet omdat het ontwerp daarnaast als model beschermd kan worden. Een jurk is geen tweederangs werk.
Het Hof vraagt of het ontwerp de persoonlijkheid van de ontwerper weerspiegelt door vrije en creatieve keuzes. Een door de techniek of de pasvorm afgedwongen keuze telt niet mee. Je bedoelingen en inspiratiebronnen mogen meewegen, net als erkenning in de branche, maar beslissend zijn ze volgens het Hof niet.
Voor inbreuk telt volgens het arrest of creatieve elementen van jouw ontwerp herkenbaar zijn overgenomen. Het arrest noemt het uitdrukkelijk niet relevant of het andere stuk dezelfde algemene indruk wekt. Gelijkenis in sfeer is dus niet genoeg. Op de pagina over auteursrecht lees je hoe het verder werkt.
Een kledingontwerp als model registreren bij het BOIP of EUIPO
Het modelrecht beschermt het uiterlijk van een product. Bij kleding kan dat de snit zijn, een borduursel of de combinatie van stoffen. De wet noemt ook textuur en materialen (artikel 3.1 BVIE). Het kledingontwerp moet nieuw zijn en een eigen karakter hebben.
Met een depot kun je optreden tegen elk product dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt (artikel 3.16 lid 1 BVIE, artikel 10 Uniemodellenverordening). Kennis van jouw ontwerp is daarvoor niet nodig. Dat is het grote verschil met het niet-ingeschreven Uniemodel, dat alleen tegen kopiëren werkt.
Heb je een stuk al laten zien, dan kun je het nog twaalf maanden deponeren (artikel 3.3 lid 4 BVIE). Bij een Uniemodel telt die termijn ook voor een eerdere versie die in de algemene indruk niet verschilt van het ontwerp dat je deponeert (artikel 7 lid 2 Uniemodellenverordening). Een kleine aanpassing na de show is dus geen probleem. Een Benelux-model werkt alleen in de Benelux, een Uniemodel in de hele EU. Bij modelrecht lees je hoe deponeren werkt en wat het kost.
Het niet-ingeschreven Uniemodel: bewijzen dat jouw ontwerp er eerst was
Het niet-ingeschreven Uniemodel beschermt drie jaar tegen kopiëren, zonder depot. Het recht ontstaat als je het ontwerp zo openbaar maakt dat ingewijden in de modebranche in de EU het bij een normale gang van zaken konden kennen (artikel 11 lid 2 Uniemodellenverordening). Een post kan al genoeg zijn.
Bij een geschil draait het om de vraag of de ander jouw ontwerp kende. Kwam een ontwerper zelfstandig tot iets vergelijkbaars en kon die redelijkerwijs niet weten van jouw ontwerp, dan is er geen inbreuk (artikel 19 lid 4 Uniemodellenverordening). Dat verweer wordt lastiger naarmate je beter kunt laten zien waar en wanneer je ontwerp te zien was.
Bewaar daarom de uitnodiging voor de showroom, de eerste post met tijdstempel en de bestelling van de eerste inkoper, want zonder datum wordt bewijzen lastig.
Inspiratie of imitatie: waar de grens ligt bij kleding
Mode draait om inspiratie, dus na elke beursronde hangen er stukken in de winkels die verdacht veel op elkaar lijken. Toch leeft in de branche nog altijd de fabel van de zeven verschillen: verander genoeg details en je zit juridisch goed. Die fabel klopt niet.
Het aantal verschillen telt voor het auteursrecht niet. Komen de creatieve keuzes van het origineel herkenbaar terug, dan helpt het niet dat de rest van het ontwerp afwijkt. Een trend, een stijl of een idee is vrij, want pas een uitgewerkt ontwerp kan beschermd zijn.
Twee schoenen laten zien hoe verschillend dat kan uitpakken. Het Duitse Bundesgerichtshof wees op 20 februari 2025 auteursrecht op de sandalen van Birkenstock af (I ZR 16/24), omdat niet was aangetoond dat de vorm meer was dan vakmanschap. In Denemarken kreeg Ganni wel bescherming voor de buckle ballerina. Het Østre Landsret bevestigde op 17 maart 2025 het verbod voor Steve Madden om een gelijkende schoen in Denemarken te verkopen. Sinds Mio/konektra geldt in de hele EU dezelfde maatstaf, maar de uitkomst blijft per ontwerp verschillen.
In het modelrecht gaat het om de algemene indruk bij de geïnformeerde gebruiker, waarbij de rechter rekening houdt met de vrijheid die de ontwerper had (artikel 3.16 lid 1 BVIE). Ligt een vorm grotendeels vast door de functie, dan is die vrijheid klein. Denk aan de zakken van een werkbroek.
Gebruik een stuk van een ander merk dus als vertrekpunt, niet als eindpunt. Kijk precies wat je meeneemt. Een kraag of een lengte is iets anders dan een print of een combinatie van details die dat merk herkenbaar maakt. Leg je eigen proces vast met moodboards, schetsen en mails met je atelier, steeds met datum. In ons artikel over de truien van Colourful Rebel lees je hoe de grens in een Nederlandse zaak uitpakte.
Slaafse nabootsing beschermt een modeontwerp alleen bij verwarringsgevaar
Valt een ontwerp buiten het auteursrecht en het modelrecht, dan blijft slaafse nabootsing over. Dat is geen eigen recht op het ontwerp maar een vorm van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Nabootsen is in beginsel vrij.
Volgens de Hoge Raad wordt het onrechtmatig als het publiek de twee producten kan verwarren en de nabootser niet doet wat redelijkerwijs mogelijk en nodig is om dat te voorkomen (HR 19 mei 2017, ECLI:NL:HR:2017:938). Je product moet daarvoor een eigen gezicht op de markt hebben. Daarbij telt het soort product en hoeveel vergelijkbare stukken er al te koop zijn. Bij een zwarte coltrui lukt dat zelden.
Dat eigen gezicht is niet blijvend, want het kan verdwijnen als de markt volloopt met vergelijkbare stukken. De rechter kijkt naar de totaalindruk bij een weinig oplettend kopend publiek dat beide producten meestal niet naast elkaar ziet. Meer in ons artikel over slaafse nabootsing en modellenrecht.
Hoe een advocaat je kledingontwerp helpt beschermen
Bij een nieuwe collectie kijken we welke kledingontwerpen een depot waard zijn en welke het met het niet-ingeschreven Uniemodel kunnen doen. Ook de rechten op het werk van freelance ontwerpers regelen we. Laat je een freelancer een collectie ontwerpen voor productie, dan geld je in het Benelux-modelrecht in beginsel zelf als ontwerper en krijg je ook het auteursrecht (artikel 3.8 lid 2 en 3.29 BVIE). De Uniemodellenverordening kent die regel niet, dus leg het vast zoals beschreven bij auteursrecht overdragen.
Zie je een kopie, dan begint het meestal met een sommatiebrief. Bij moderecht lees je hoe ontwerp, merk en contracten in de mode samenhangen.
Wil je weten hoe sterk je ontwerp staat? Neem contact op of bel 020 675 88 21. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.
