AI-recht
Kunstmatige intelligentie verandert hoe creatief werk wordt gemaakt, verspreid en beschermd. Makers zetten AI in bij het schrijven, componeren en ontwerpen. Tegelijk worden AI-modellen getraind op bestaand werk, soms zonder dat de makers er weet van hebben. En met deepfakes kan iemands gezicht of stem worden nagebootst op een manier die voor de betrokkene ingrijpend uitpakt.
Liaise adviseert makers, producenten, uitgevers en creatieve ondernemers over de juridische kant van AI. We kennen de sector en weten waar de vragen liggen die spelen zodra AI deel uitmaakt van hoe je werkt of van wat anderen met jouw werk doen.
Heb je direct juridisch advies nodig? Bel 020 675 88 21.
Rechten op je werk als AI meeschrijft of meeleest
Een illustrator die Midjourney laat schetsen en daarna zelf de compositie en de kleuren bepaalt, maakt iets anders dan iemand die één prompt intikt en het eerste resultaat publiceert. Het Nederlandse auteursrecht beschermt alleen wat een mens creatief heeft gekozen. Hoe meer van die keuzes bij jou liggen, hoe sterker je positie. Bewaar dus je schetsen, tussenversies en prompts. In februari 2026 wees een Duitse rechter bescherming af voor drie logo’s die met AI waren gemaakt, omdat de maker niet kon laten zien welke keuzes van een mens kwamen en niet van de AI. Lees hoe de rechter in München oordeelde.
Het omgekeerde gebeurt net zo goed. AI-modellen worden getraind op bestaand werk, van songteksten tot fotoarchieven. Artikel 15o van de Auteurswet staat dat toe onder de uitzondering voor tekst- en datamining, tenzij de maker zich dat gebruik heeft voorbehouden. Dat voorbehoud komt er niet vanzelf. Hoe een Duitse rechter met dit soort training omging, lees je in ons artikel over de GEMA-uitspraak.
Meer over AI en auteursrecht →
Een deepfake of nagemaakte stem van jezelf laten verwijderen
Een gezicht in een advertentie waarvoor je nooit hebt geposeerd. Een stem die iets zegt wat je nooit hebt gezegd. Wie zo wordt nagemaakt, kan zich beroepen op het portretrecht, het privacyrecht en de regels over onrechtmatige publicatie. Het zal van de omstandigheden afhangen op welke rechtsgrond je je bij een bepaalde inbreuk het beste kan beroepen. Een combinatie van rechtsgronden kan natuurlijk ook.
Vaak is de lastigste vraag wie erachter zit. Een anonieme uploader laat zich vaak alleen via de rechter identificeren. En een deepfake die eenmaal rondgaat, staat zelden op één plek. We zetten de verwijdering in gang en starten zo nodig een kort geding.
Zie ook portretrecht en onrechtmatige publicatie. Maak je zelf een productie met een digitale dubbelganger, lees dan deepfakes in film.
Een deepfake of gekloonde stem van jezelf laten verwijderen →
Wanneer de AVG geldt voor trainingsdata en geautomatiseerde besluiten
Zodra een AI-systeem persoonsgegevens verwerkt, geldt de AVG. Een model dat leert van klantfoto’s valt eronder, net als een tool die sollicitanten rangschikt. Voor dat laatste geeft artikel 22 AVG extra bescherming. Mensen hebben het recht niet te worden onderworpen aan een besluit dat alleen door een systeem is genomen, als dat besluit hen in aanmerkelijke mate treft. We adviseren hierover samen met onze privacypraktijk.
Wie opdraait voor een fout in gegenereerde output
Veel AI-tools sluiten in hun gebruiksvoorwaarden elke aansprakelijkheid voor de output uit. Het risico schuift dan door naar wie de output gebruikt, en van daar naar de opdrachtgever. Dat kun je vooraf anders regelen. Een vrijwaring voor claims van derden, een plafond op de aansprakelijkheid en een afspraak over wie de output controleert, bepalen samen waar het risico terechtkomt. We stellen die afspraken op of lezen ze na, aan welke kant van de keten je ook zit. Zie ook IT-recht en contractenrecht.
Welke verplichtingen uit de AI Act nu al gelden
De Europese AI-verordening, internationaal bekend als de AI Act, geldt sinds 1 augustus 2024 en gaat in fasen in. Sinds 2 februari 2025 zijn de meest schadelijke toepassingen verboden, zoals systemen die mensen een sociale score geven. Voor aanbieders van grote AI-modellen gelden de regels sinds 2 augustus 2025. Zij moeten onder meer een samenvatting openbaar maken van het materiaal waarop ze trainen. Dat geeft makers houvast om hun auteursrecht te handhaven.
Voor de creatieve sector telt vooral 2 augustus 2026. Sindsdien moet het publiek een deepfake als zodanig kunnen herkennen, en moeten aanbieders van AI-systemen gegenereerde content markeren. Voor duidelijk artistiek of fictief werk is die plicht lichter.
Wanneer je AI-content moet labelen →
Wat er geldt voor AI in reclame →
De zwaarste eisen gelden voor hoog-risico systemen, bijvoorbeeld in werving of kredietverlening. Die zouden op 2 augustus 2026 ingaan, maar zijn met de Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, uitgesteld tot 2 december 2027. Voor AI die in gereguleerde producten zit, wordt dat 2 augustus 2028. Creatieve toepassingen vallen daar zelden onder.
Wie AI aanbiedt of inzet, moet sinds 2 februari 2025 ook zorgen dat medewerkers er genoeg van weten. Sinds 27 juli 2026 is dat een inspanningsverplichting. Je neemt maatregelen en kunt die laten zien, maar je hoeft geen bepaald kennisniveau te garanderen.
Welke regels voor jou gelden, hangt vooral af van je rol. Bouw je een AI-systeem of bied je het aan, dan heb je meer verplichtingen dan wanneer je het alleen gebruikt.
Wat er geldt als je zelf een AI-dienst aanbiedt →
Advocaat voor AI-recht in de creatieve en media-industrie
AI-recht is geen apart wetboek. Het auteursrecht, het portretrecht, de AVG en het contractenrecht gelden ook als er AI in het spel is. Nieuw is alleen de AI Act. Liaise werkt voor producenten, uitgevers, labels, omroepen en makers, en hun AI-vragen verschillen per plek in de keten. Een producent wil weten of AI-beeld in de montage de chain of title raakt, en of de E&O-verzekeraar daar nog dekking voor geeft. Ook vraagt de agent van een acteur steeds vaker naar het AI-beleid van de productie, met een clausule die bepaald gebruik van gezicht en stem uitsluit. Een uitgever of label zoekt een contractbepaling die training op de eigen catalogus uitsluit. Voor een maker gaat het vaker om de vraag van wie een gegenereerd werk is, of hoe een nagemaakt portret offline gaat. AI-vragen komen bij Charissa Koster en Merel Teunissen terecht.
Heb je een vraag over AI en je werk, word je geconfronteerd met een deepfake of ongeoorloofd gebruik van wat je hebt gemaakt? Neem contact op en je krijgt binnen één werkdag antwoord.
Alle rechtsgebieden
