Onrechtmatige publicatie

In een tijd waarin nieuws zich razendsnel verspreidt en binnen enkele uren viral kan gaan, speelt de pers een belangrijke rol. Journalisten informeren, controleren en stellen misstanden aan de kaak. Maar wat als een publicatie schade toebrengt aan een individu of organisatie? Hoever strekt de uitingsvrijheid?

Wanneer is er sprake van een onrechtmatige perspublicatie? Welke juridische criteria gelden daarbij? Wat kun je doen als je onderwerp bent van een schadelijk bericht?

Grenzen aan de uitingsvrijheid

Ook de vrijheid van meningsuiting kent zijn grenzen. Dat is geen politieke uitspraak maar een juridische. Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht. Maar geen onbeperkt grondrecht.

Wat is een onrechtmatige publicatie?

Een onrechtmatige publicatie is een uiting in de media die schade veroorzaakt en in strijd is met de wet of met zorgvuldige journalistieke normen. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om onjuiste beschuldigingen, eenzijdige berichtgeving of publicaties zonder hoor en wederhoor.

De rechter maakt hierbij een belangenafweging tussen het recht op vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) en het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer (artikel 8 EVRM). Deze beide grondrechten wegen in principe even zwaar. De rechter moet dan bepalen welk grondrecht voor een specifieke publicatie zwaarder weegt. Bij die afweging kijkt de rechter naar verschillende juridische gezichtspunten.

Belangrijke juridische gezichtspunten bij een onrechtmatige publicatie

De rechter moet beoordelen of een publicatie al dan niet onrechtmatig is. In zijn of haar beoordeling neemt de rechter de volgende gezichtspunten mee:

• De ernst van de beschuldigingen en de gevolgen voor de betrokkene.
  Hoe zwaarder de aantijging en hoe groter de impact, hoe zorgvuldiger de berichtgeving moet zijn.
• Het maatschappelijk belang van de publicatie.
  Gaat het om het aan de kaak stellen van een misstand van publiek belang? Dan is er eerder ruimte voor publicatie.
• De feitelijke basis van de uitlatingen.
  Een publicatie moet voldoende onderbouwd zijn met feiten. Louter geruchten of suggesties zijn onvoldoende.
• De wijze van presenteren: feiten of meningen.
  Feiten moeten verifieerbaar zijn. Meningen zijn toelaatbaar, mits duidelijk als zodanig herkenbaar en voorzien van context.
• Alternatieven voor publicatie.
  Had het doel ook op een minder schadelijke manier bereikt kunnen worden, bijvoorbeeld door een interne melding?
• De kans dat de informatie toch naar buiten zou zijn gekomen.
  Als een bericht waarschijnlijk ook zonder deze publicatie openbaar zou zijn geworden, telt dat mee in de beoordeling.
• Een belangrijk aspect van zorgvuldige journalistiek is het toepassen van hoor en wederhoor.
  De betrokkene moet de kans krijgen om te reageren op beschuldigingen voordat publicatie plaatsvindt. Zeker bij ernstige verdenkingen is dit essentieel. Wordt deze stap overgeslagen, dan weegt dat zwaar in het oordeel over de rechtmatigheid van de publicatie.

Wat kun je doen als je onderwerp bent van een onrechtmatige publicatie?

Neem direct contact met ons op als je onderwerp bent van een publicatie. Het is zaak om snel te handelen zowel bij publicaties die aanstaande zijn als publicaties die al openbaar gemaakt zijn.

Hieronder drie routes die wij vaak begeleiden.

Juridische begeleiding bij hoor en wederhoor

Als een artikel of uitzending nog in de maak is kunnen we er voor zorgen dat je op een deugdelijke manier in de gelegenheid wordt gesteld voor hoor en wederhoor. Bij een publicatie moet je als betrokkene namelijk de kans krijgen op te reageren op beschuldigingen voor publicatie. Als mediarecht advocaat begeleiden wij cliënten bij het zorgvuldig reageren op persvragen, waarbij we oog houden voor zowel reputatie als juridische positie.

Sommatie versturen bij onrechtmatige publicatie

Is een artikel of item gepubliceerd en klopt de inhoud niet? Of is er bij de totstandkoming onzorgvuldig gehandeld? Dan is een sommatiebrief de eerste stap.

Wat is een sommatiebrief?

Een sommatiebrief is een formele aanschrijving waarin je de auteur of openbaarmaker sommeert om de publicatie te verwijderen en/of te rectificeren. In een sommatiebrief stel je kort dat en waarom de publicatie onrechtmatig is en maakt duidelijk dat je overweegt om naar een rechter te stappen als er niet wordt voldaan aan de in de brief opgenomen vorderingen.

Wat staat er in een sommatiebrief?

In een sommatiebrief bij onrechtmatige publicatie staat in ieder geval opgenomen waarom de publicatie onrechtmatig. Vervolgens staat er opgenomen welk recht hierdoor geschonden wordt, zoals het recht op eer en goede naam, het recht op privacy. Wanneer er een journalistieke zorgvuldigheidsnorm geschonden is, zoals het recht op hoor en wederhoor, dan staat dit ook in de sommatiebrief vermeld.

Daarnaast staan aan het einde van de brief de concrete vorderingen vermeld. Bij een onrechtmatige publicatie gaat het dan vaak om de volgende vordering:

• het verwijderen en verwijderd houden van de publicatie;
• het plaatsen van een rectificatie op een bepaalde plaats en voor een bepaalde duur;
• een vordering tot schadevergoeding;
• een redelijke termijn waarbinnen aan de voornoemde eisen moet worden voldaan. Bij het verwijderen van de publicatie (vaak het offline halen en houden van de publicatie) wordt vaak een termijn van enkele uren gesteld.

Een sommatiebrief wordt vaak geëindigd met het vermelden van de consequentie als niet wordt voldaan aan de in de sommatiebrief opgenomen vorderingen. Vaak het starten van een kort geding.

Wat als de wederpartij niet reageert op de sommatiebrief?

Wanneer niet (binnen de gestelde termijn) wordt gereageerd op de sommatiebrief. Of wanneer niet, of deels niet, wordt voldaan aan de vorderingen dan is de volgende stap een kort geding.

Publicatie verwijderen via het platform

Staat de onrechtmatige publicatie op social media, een forum of een nieuwswebsite? Dan kun je naast de sommatie aan de auteur van de content ook een notice-and-takedown-verzoek indienen bij het platform zelf. Platforms als Google, Facebook, Instagram en X hebben meldprocedures voor content die inbreuk maakt op rechten van derden.

Bij anonieme publicaties is dit soms de enige route. Het platform kan de content verwijderen zonder dat je de identiteit van de auteur kent. Wij begeleiden je bij het opstellen en indienen van een effectief verwijderingsverzoek bij een platform.

Kort geding bij onrechtmatige publicatie

Wanneer je geen of een negatieve reactie ontvangt op een sommatiebrief? Dan is een kort geding vaak de snelste route om een publicatie verwijderd te krijgen.

Een kort geding is een spoedprocedure bij de voorzieningenrechter. Bij onrechtmatige publicaties is spoed bijna altijd aan de orde: hoe langer schadelijke content online staat, hoe groter de reputatieschade.

Wat kun je vorderen in een kort geding?

In een kort geding over een onrechtmatige publicatie kun je verschillende vorderingen instellen:

• Verwijdering: De rechter kan het platform of degene die het heeft gepubliceerd verplichten om het artikel, de uitzending of social media-post offline te halen.
• Rectificatie: Een gedwongen rechtzetting waarbij degene die heeft gepubliceerd publiekelijk moet erkennen dat de eerdere berichtgeving onjuist of onzorgvuldig was. Dit is wettelijk geregeld in artikel 6:167 BW.
• Publicatieverbod: Een verbod op verdere verspreiding of herhaling van de onrechtmatige uitingen.
• Dwangsom: Om naleving af te dwingen, kan de rechter een dwangsom opleggen voor elke dag dat niet wordt voldaan aan het vonnis.
• Voorschot op schadevergoeding: In sommige gevallen kun je in kort geding een voorschot op de schadevergoeding vorderen.

Hoe verloopt een kort geding

Na het uitbrengen van de dagvaarding volgt meestal binnen twee weken een zitting bij de voorzieningenrechter. Beide partijen krijgen tijdens de zitting de gelegenheid hun standpunt toe te lichten. De rechter doet doorgaans binnen twee weken uitspraak. In zeer urgente gevallen kan dit nog sneller. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn bij een aanstaande tv-uitzending. In dat geval kan de rechter zelfs binnen enkele uren uitspraak doen.

Het vonnis in kort geding is een voorlopige voorziening. In de praktijk leggen partijen zich hier vaak bij neer, zeker als de rechter duidelijk oordeelt dat de publicatie onrechtmatig is. Mocht de wederpartij het er niet mee eens zijn, dan kan alsnog een bodemprocedure volgen of een hoger beroep in kort geding.

Onze aanpak van een kort geding

Wij hebben ruime ervaring met kortgedingprocedures over onrechtmatige publicaties. We kunnen snel schakelen: indien nodig hebben we binnen enkele dagen een dagvaarding opgesteld. Tijdens de procedure staan we je bij, zowel in juridische zin als daarbuiten. Wanneer dat zinvol is kunnen we een persbericht voor je opstellen en uitbrengen. Ook kunnen we je begeleiden bij vragen die leven bij medewerkers leven naar aanleiding van de publicatie.

Juridisch advies advocaat bij onrechtmatige publicatie - een greep uit onze recente werkzaamheden:

• Procedure voor een onderneming die door een commerciële omroep werd beschuldigd van onrechtmatig en strafrechtelijk laakbaar handelen.
• Contoleren van een publicatie op rechtmatigheid voor het medium die het artikel openbaar wilde maken.
• Begeleiding van een onderneming bij het beantwoorden van vragen van een grote krant in het kader van hoor en wederhoor.
• Beoordelen van een publicatie op eventuele onrechtmatigheid voor de betrokkene.
• Procedure tegen een juice kanaal vanwege een onrechtmatige publicatie.
• Procedure tegen een omroep vanwege het herkenbaar in beeld brengen van een betrokkene in de uitzending.
• Bijstand in een procedure die was aangespannen vanwege een vermeend onrechtmatige TikTok video.
• Bijstand van een producent van een documentaire in een procedure die was aangespannen door het hoofdpersonage.

Wil je meer weten of direct juridisch advies? Contact ons. We helpen je graag verder.