Wat is een deepfake in de context van filmproducties?

Met deepfake-technologie kun je het gezicht, de stem of het lichaam van een persoon digitaal nabootsen. Steeds meer filmproducties zetten het in: om acteurs jonger te laten lijken, stuntscènes digitaal op te lossen, lipsync bij dubbing te verbeteren of om een overleden acteur toch nog een rol te geven. De term ‘deepfake’ wordt in de filmwereld ook wel aangeduid als synthetische media of digitale dubbelganger.

Heb je altijd toestemming nodig voor een deepfake van een acteur?

Ja. Ook als je een acteur digitaal nabootst in plaats van fysiek filmt, geldt het portretrecht. Dat betekent dat je deepfake toestemming nodig hebt van de persoon wiens gezicht of stem je gebruikt. Bovendien moet het acteurscontract digitale manipulatie uitdrukkelijk toestaan. Ontbreekt die clausule, dan kan de acteur zich achteraf verzetten - ook als de productie al vergevorderd is.

Wat zijn naburige rechten en waarom zijn ze relevant bij deepfakes?

Naburige rechten beschermen de uitvoering van een artiest of acteur: de specifieke manier waarop iemand een rol speelt of een lied zingt. Gebruik je die performance als basis voor een deepfake - ook al verwerk je het digitaal - dan heb je toestemming nodig op grond van naburige rechten. Dit staat los van het portretrecht: beide kunnen tegelijk van toepassing zijn.

Mag je een deepfake maken van een overleden acteur?

Dat is mogelijk, maar niet zonder meer. Het portretrecht werkt tot tien jaar na overlijden door. Nabestaanden kunnen zich verzetten tegen publicatie als zij daarbij een redelijk belang hebben, bijvoorbeeld ter bescherming van de reputatie van de overledene. Je hebt dus toestemming nodig van de nabestaanden en het is verstandig dat schriftelijk vast te leggen.

Wat moet er in een acteurscontract staan als je deepfake-technologie wil inzetten?

Het contract moet een expliciete clausule bevatten die digitale manipulatie en synthetische reproductie van het uiterlijk en de stem toestaat. Denk daarbij aan: voor welke doeleinden de deepfake mag worden ingezet, voor welke termijn en of de acteur recht heeft op aanvullende vergoeding. Hoe specifieker je dit vastlegt, hoe minder ruimte voor discussie achteraf.

Welke juridische risico's loop je als je zonder toestemming een deepfake inzet?

Zonder adequate toestemming riskeer je claims wegens schending van portretrecht, naburige rechten en reputatieschade. In een kort geding kan de rechter verdere verspreiding van de productie verbieden. Daarnaast kan een ontbrekende toestemming problemen geven met de E&O-verzekering (Errors & Omissions) die distributeurs en omroepen vrijwel altijd eisen. Dat kan de gehele distributie blokkeren.

Wat verandert er door de AI Act en nieuwe Nederlandse wetgeving?

De AI Act legt aanvullende transparantie-eisen op aan aanbieders van AI-systemen die synthetische media genereren. Daarnaast heeft de Nederlandse overheid een publieke consultatie gehouden over het onderbrengen van deepfake-toestemming onder de naburige rechten. De regelgeving is nog in ontwikkeling, maar de richting is duidelijk: meer bescherming voor acteurs en creatieven en meer verplichtingen voor producenten die synthetische media inzetten.

Wanneer schakel ik een advocaat in bij het gebruik van deepfakes in mijn productie?

Het meest verstandig is om dit al in de ontwikkelingsfase te doen vóór de contractonderhandelingen met acteurs. Zo zorg je dat toestemming en digitale rechten vanaf het begin goed zijn geregeld en voorkom je dat je halverwege de productie tegen juridische blokkades aanloopt.

Wat kan ik doen tegen een schadelijke deepfake?

Een deepfake is een met AI gemaakt nep-beeld of nep-video die echt lijkt. Wordt er een deepfake van je verspreid die je reputatie schaadt, je in een vals daglicht stelt of je privacy schendt? Dan kun je daartegen optreden. Juridisch gaat het vaak om een combinatie van portretrecht, het recht op privacy en de bescherming tegen onrechtmatige publicatie. De snelste route is meestal een verzoek tot verwijdering bij het platform, zo nodig gevolgd door een sommatie en een kort geding om de verspreiding te stoppen. Bij een ernstige of strafbare deepfake dan kan aangifte ook een optie zijn. Neem snel contact op, want hoe eerder je optreedt, hoe meer je de verspreiding kunt beperken.

Deepfakes in film: juridische kansen en risico's

Deepfake-technologie maakt het mogelijk om het gezicht of de stem van een persoon realistisch na te bootsen. In filmproducties opent dit creatieve mogelijkheden, maar wie toestemming overslaat, loopt juridisch risico. Of je nu werkt met een deepfake acteur, een digitale dubbelganger of synthetische media in film: de juridische kaders zijn helder, ook al loopt de regelgeving op sommige punten nog achter op de technologie.

Creatieve toepassingen van deepfake-technologie in film

Deepfake-technologie wordt ingezet voor de-aging (acteurs jonger laten lijken), het laten herleven van overleden acteurs, digitale stuntdubbels, taaldubbing met lipsync en reshoots zonder de fysieke aanwezigheid van de acteur. Grote producties als The Mandalorian en filmreeksen als Fast & Furious hebben deze technologie al gebruikt.

Synthetische media in film zijn daarmee geen toekomstmuziek meer - het is een productiemiddel dat al volop wordt ingezet. Tegelijkertijd groeit het bewustzijn dat deze technologie ook buiten de filmset misbruikt kan worden: voor het namaken van statements, het vervalsen van performances of het compromitteren van een reputatie.

Juridische vereisten bij deepfake-technologie: waar begin je?

Het gebruik van iemands beeltenis - ook digitaal nagebootst - vereist toestemming op basis van het portretrecht. Dat geldt ook bij fictieve nabootsingen: zelfs als je iemands gezicht niet letterlijk filmt, maar digitaal nabootst, ben je gehouden aan dezelfde regels.

Drie lagen van toestemming zijn relevant bij deepfake-gebruik in film:

Portretrecht: Tegen openbaarmaking van je portret kan je je verzetten als je daarvoor een redelijk belang hebt, op grond van artikel 21 van de Auteurswet. Bij het maken van een deepfake zonder toestemming kan daarvan al snel sprake zijn. Dat geldt ook voor bekende acteurs: hun ‘verzilverbare populariteit’ - het recht om hun bekendheid commercieel te benutten - is alleen aan henzelf voorbehouden.
Naburige rechten: hiervoor ligt er een voorstel. De Wet naburig recht deepfakes van personen wijzigt de Wet op de naburige rechten en geeft iedere artiest, ieder natuurlijk persoon en diens nabestaanden het recht om deepfakes van hun stem of uiterlijk te verbieden of toe te staan. De internetconsultatie sloot op 31 december 2025. Of het er komt, is onzeker. De Commissie Auteursrecht was er in mei 2026 kritisch over en het voorstel is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend.
Contractuele afspraken: Het acteurscontract moet digitale manipulatie uitdrukkelijk toestaan. Ontbreekt die clausule, dan kan de acteur zich achteraf verzetten - ook als de opnames al gedaan zijn. Bij producties waarbij je overweegt een digitale dubbelganger in te zetten, is het verstandig dit al in de onderhandelingsfase vast te leggen.

Sinds augustus 2026 moet je een deepfake kenbaar maken

Op 2 augustus 2026 werd de transparantieplicht uit artikel 50 van de AI-verordening van toepassing. Zet je een deepfake in, dan moet je bekendmaken dat het beeld of geluid kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd. Die plicht rust op de partij die de deepfake gebruikt, dus op de productie zelf. De aanbieder van het AI-systeem moet de output daarnaast machineleesbaar markeren.

Voor werk dat kennelijk artistiek, creatief, satirisch of fictief is, geldt een lichtere variant. De vermelding mag dan op een manier die het tonen of beleven van het werk niet in de weg staat. Waar die vermelding bij een speelfilm precies thuishoort, is nog niet uitgekristalliseerd. Wij denken met je mee over een vorm die de verplichting dekt zonder je vertoning te breken.

Risico’s bij onvoldoende toestemming

Zonder adequate deepfake toestemming riskeer je claims wegens schending van portretrecht, naburige rechten en reputatieschade. In een kort geding kan de rechter verdere verspreiding van de productie verbieden - ook na release. Daarnaast eisen distributeurs en omroepen vrijwel altijd een E&O-verzekering (Errors & Omissions): een polis die claims wegens inbreuk op rechten van derden dekt. Ontbrekende toestemming voor een deepfake acteur kan ertoe leiden dat je niet verzekerd bent.

Hoe Liaise helpt

Als filmrecht advocaat begeleiden we filmproducties bij de juridische kant van deepfake-gebruik: van contractonderhandelingen en toestemmingsprocedures tot het beoordelen van risico’s bij synthetische media in film. Of het nu gaat om een grote internationale coproductie of een kleinere Nederlandse productie - de vragen rondom digitale dubbelgangers verdienen een zorgvuldige aanpak.

Wil je weten of jouw productie juridisch goed staat? Neem contact op voor een gesprek.

Rechtsgebieden

Merel Teunissen

Advocaat

Merel adviseert en procedeert op het gebied van mediarecht, filmrecht, auteursrecht, privacyrecht, contractenrecht en intellectueel eigendomsrecht. Merel werkt voor bekende en opkomende mediapersoonlijkheden, producenten in film, tv en podcasts, slachtoffers van een onrechtmatige publicatie en creatieve ondernemers.

Roland Wigman

Advocaat

Roland weet alles van filmrecht en filmauteursrecht. Na een korte carrière als filmproducent staat hij al ruim 35 jaar filmproducenten, filmfinanciers, filmdistributeurs en makers bij. Zowel nationaal als internationaal.