AI-clausule: afspraken over AI in een creatieve opdracht

Je bureau levert een campagne op waarvan een deel van het beeld uit een AI-tool komt. In de raamovereenkomst staat, zoals altijd, dat alle auteursrechten overgaan naar de opdrachtgever en dat het werk vrij is van rechten van derden. Op dat AI-deel rust misschien geen auteursrecht om over te dragen. En niemand weet zeker of het vrij is van rechten van derden.

Een AI-clausule regelt wat het standaardcontract openlaat. Liaise stelt zulke clausules op en leest ze na, voor bureaus en makers en voor de opdrachtgevers die hen inschakelen.

Heb je direct juridisch advies nodig? Bel 020 675 88 21.

Toestemming voor AI-gebruik in een creatieve opdracht

Begin bij de vraag of AI mag. Sommige opdrachtgevers sluiten het helemaal uit, bijvoorbeeld omdat ze een campagne willen die ze tegen concurrenten kunnen beschermen. Andere vinden het prima voor moodboards en schetsen, maar niet in het eindresultaat. En een enkele opdrachtgever wil juist dat het bureau AI gebruikt, omdat dat sneller en goedkoper is.

Elk van die keuzes vraagt om een andere clausule. Bij een verbod hoort een definitie van wat AI-gebruik is, anders valt de automatische achtergrondverwijdering in Photoshop er ook onder. Bij een toestemming onder voorwaarden leg je vast voor welke onderdelen het mag en welke tools. Verplicht de opdrachtgever AI, dan hoort daar een andere verdeling van het risico bij.

Ontbreekt een afspraak, dan zit je niet in een vacuüm. Bij een overeenkomst van opdracht moet de opdrachtnemer zich gedragen als een goed opdrachtnemer (artikel 7:401 BW) en verantwoording afleggen over de manier waarop de opdracht is uitgevoerd (artikel 7:403 lid 2 BW). Wil een opdrachtgever AI tijdens het traject alsnog uitsluiten, dan kan die dat als aanwijzing geven. De opdrachtnemer moet die opvolgen als die tijdig en verantwoord is (artikel 7:402 BW), maar dan ontstaat achteraf discussie over de vraag wat “tijdig” is.

Werk je met acteurs, dan speelt nog een eigen vraag: wat er met hun gezicht en stem mag gebeuren. Over AI-clausules in een acteurscontract →

Wat je overdraagt als er geen auteursrecht op het resultaat rust

Auteursrecht ontstaat alleen waar een mens creatieve keuzes maakt, dus niet als je een tool het beeld grotendeels zelf laat invullen. Een Duitse rechter wees in februari 2026 nog bescherming af voor drie AI-logo’s, ondanks een prompt van 1.700 tekens.

In dat geval draagt een clausule over “alle auteursrechten” niets over. Dat is voor de opdrachtgever een probleem, want het auteursrecht helpt dan niet tegen wie het AI-deel kopieert. Voor het bureau of de maker ligt het risico in de garanties, want “Opdrachtnemer is enige rechthebbende” is voor dat deel niet waar te maken.

Twee dingen helpen. Laat de opdrachtnemer vastleggen welke onderdelen met AI zijn gemaakt en welke door een mens zijn bedacht of herwerkt, zodat de opdrachtgever weet wat die koopt. En spreek over het AI-deel exclusiviteit af, zodat de opdrachtnemer het niet opnieuw gebruikt voor een andere klant. Dat bindt alleen jullie tweeën en houdt geen derde tegen die het beeld kopieert. Gaat er wel auteursrecht over, dan vraagt de wet daarvoor een schriftelijke overeenkomst en een akte (artikel 2 lid 3 Auteurswet).

Meer over auteursrecht overdragen →

Wie aansprakelijk is als AI-output op bestaand werk lijkt

Veel AI-tools sluiten in hun voorwaarden elke aansprakelijkheid voor de output uit, waardoor het risico doorschuift naar wie het beeld gebruikt. Via de standaardgarantie in het contract komt het vervolgens bij het bureau of de maker terecht, die het meestal niet in de hand heeft. Een tool kan een bestaand personage of een foto bijna letterlijk teruggeven, zonder dat de prompt daar iets van verraadt.

Een redelijke verdeling begint bij de vraag wie de keuzes maakte. Koos de opdrachtgever de tool, schreef die de prompt of leverde die het referentiebeeld aan, dan ligt het voor de hand dat het risico ook daar ligt. Werkt het bureau zelfstandig met AI, dan kan het bureau vrijwaren, met een plafond en met een afgesproken controle voor oplevering.

Die controle mag eenvoudig blijven: een omgekeerde zoekopdracht op het beeld en een vastlegging van tool, prompt en datum. Bij een sommatie heb je juist dat als eerste nodig.

Kijk ook naar de tool zelf. Microsoft vrijwaart zakelijke gebruikers van onder meer Microsoft 365 Copilot voor auteursrechtclaims over de output, mits de ingebouwde filters aanstaan en de gebruiker niet bewust op inbreuk aanstuurt. Andere aanbieders hebben vergelijkbare toezeggingen, met eigen voorwaarden. Zo’n vrijwaring geldt alleen voor de klant van de tool, zodat het contract moet regelen of de opdrachtgever er ook iets aan heeft.

Een beperking van aansprakelijkheid houdt niet altijd stand. Bij opzet of bewuste roekeloosheid kan een beroep erop naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn (artikel 6:248 lid 2 BW). Schrijf je bewust een prompt om een bekend werk na te maken, dan kun je je dus niet zomaar achter een plafond verschuilen.

De meldplicht voor deepfakes verdelen tussen bureau en adverteerder

Sinds 2 augustus 2026 moet je een deepfake die je met AI maakt als zodanig bekendmaken (artikel 50 lid 4 AI-verordening). In reclame valt daar meer onder dan je denkt, ook een realistisch AI-model dat niet op een bestaand persoon lijkt. De Europese Commissie schrijft in haar richtsnoeren van 20 juli 2026 dat de plicht bij het bureau ligt dat de AI-tool bedient. Geeft een bedrijf alleen een bureau opdracht, dan is het geen gebruiksverantwoordelijke, tenzij het zelf bepaalt of en hoe AI wordt gebruikt.

Die verdeling hoort in het contract, ook omdat de praktijk rommeliger is dan de richtsnoeren. Het bureau maakt de video, maar de adverteerder plaatst hem zelf op Instagram, in een formaat waarin het label wegvalt. Spreek af wie het label ontwerpt, wie controleert dat het in elke versie zichtbaar blijft en wie het meldt als een uiting zonder label online staat. Een boete kan oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, voor het mkb het laagste van de twee.

Wanneer je AI-content moet labelen →

Waar het AI-label in elke versie van je campagne hoort →

Vertrouwelijke briefings en klantdata in een AI-tool

Plak je een briefing voor een geheime productlancering of klantgegevens voor een gepersonaliseerde campagne in een gratis AI-tool, dan geef je die weg aan een partij met eigen voorwaarden. Sommige consumentenversies gebruiken invoer om hun modellen te trainen. Bij zakelijke abonnementen staat dat vaak uit, maar dat moet je per tool controleren.

Een AI-clausule kan het gebruik beperken tot tools en accounts die de opdrachtgever heeft goedgekeurd. Ook kan de clausule de geheimhouding uit het contract uitdrukkelijk laten gelden voor invoer in AI-systemen. Gaat het om persoonsgegevens, dan geldt bovendien de AVG en hoort er een verwerkersovereenkomst bij als de aanbieder van de tool die gegevens in jouw opdracht verwerkt.

Opgeleverd werk afschermen van AI-training

Ook de omgekeerde richting telt. Een maker wil misschien niet dat het opgeleverde werk straks een AI-model voedt. Een opdrachtgever wil niet dat het bureau met de campagnebeelden een eigen model traint dat ook voor de concurrent werkt.

Artikel 15o van de Auteurswet staat training op beschermd werk toe, tenzij de rechthebbende dat uitdrukkelijk heeft voorbehouden, bij werk dat online staat op een machinaal leesbare manier. Een maker kan in het contract afspreken dat de opdrachtgever dat voorbehoud bij publicatie maakt. Tussen opdrachtgever en bureau volstaat een contractueel verbod om het materiaal voor training te gebruiken. Voorbeeldbepalingen voor auteurscontracten staan in ons artikel over AI in het auteurscontract.

Advocaat voor AI-clausules in creatieve contracten

Liaise werkt aan beide kanten van de tafel: voor bureaus en makers die geen garanties willen geven die ze niet kunnen waarmaken en voor merken, uitgevers en producenten die willen weten wat ze kopen. We schrijven een AI-clausule die past bij hoe er in jouw opdracht echt wordt gewerkt of passen je algemene voorwaarden aan. We lezen ook de AI-paragraaf in het contract dat je van de andere partij krijgt.

Wil je AI-afspraken in je contract opnemen of laten nalezen? Neem contact op of bel 020 675 88 21. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.