Mag AI mijn werk gebruiken om te trainen?

Onder de uitzondering voor tekst- en datamining mag dat in beginsel, maar alleen als je geen voorbehoud hebt gemaakt en de partij rechtmatige toegang tot je werk had. Heb je een uitdrukkelijk, machine-leesbaar voorbehoud gemaakt, dan mag je werk niet zonder toestemming voor AI-training worden gebruikt. We helpen je dat voorbehoud op de juiste manier vast te leggen.

Heeft een afbeelding die ik met AI maak auteursrecht?

Dat hangt af van je inbreng. Volledig autonoom gegenereerd werk komt in beginsel niet voor bescherming in aanmerking, omdat een menselijke maker ontbreekt. Stuur je het resultaat met bewuste creatieve keuzes en bewerk je het, dan kan er auteursrecht ontstaan bij jou. Hoe groter je creatieve inbreng, hoe sterker je positie.

Kan ik optreden als AI-output op mijn werk lijkt?

Als de uitvoer van een AI-systeem sterk overeenkomt met jouw beschermde werk, kan er sprake zijn van inbreuk. De uitdaging zit vaak in het bewijs dat jouw werk is gebruikt. De transparantie-eisen uit de AI-verordening moeten dat op termijn makkelijker maken. We beoordelen je positie en adviseren over de vervolgstappen.

Mag ik werk dat ik met AI heb gemaakt commercieel gebruiken en verkopen?

In de meeste gevallen wel, maar er zijn aandachtspunten. Het werk mag geen inbreuk maken op het auteursrecht van anderen, en dat risico bestaat omdat een AI-systeem getraind is op bestaand werk. Daarnaast bepalen de gebruiksvoorwaarden van de AI-tool vaak wat je met de output mag doen, ook commercieel. We helpen je beoordelen of je het werk veilig kunt exploiteren en waar je op moet letten in de voorwaarden van de tool die je gebruikt.

Ik gebruik AI in opdrachtwerk. Wat spreek ik af met mijn opdrachtgever?

Leg vast of en hoe je AI in het creatieve proces inzet, want opdrachtgevers denken daar verschillend over. Sommige willen het uitsluiten, andere juist niet. Daarnaast is van belang wie de rechten krijgt op het resultaat en wie verantwoordelijk is als het werk onbedoeld op dat van een ander lijkt. Een heldere afspraak vooraf voorkomt discussie achteraf. We helpen je die afspraken in je opdrachtovereenkomst op te nemen.

AI en auteursrecht

De opkomst van AI raakt het auteursrecht op twee manieren. AI-modellen worden getraind op bestaand werk, vaak zonder dat de makers weten dat hun teksten, muziek of beelden daarvoor worden gebruikt. Tegelijk brengen die modellen nieuw materiaal voort, en dan speelt de vraag bij wie de rechten op dat resultaat terechtkomen. Voor makers, producenten en uitgevers zijn dat geen theoretische kwesties, want het raakt direct aan de waarde van hun werk.

Liaise adviseert makers en creatieve ondernemers over de plek waar AI en auteursrecht elkaar raken. Op deze pagina lees je hoe het juridisch zit met het trainen van AI op beschermd werk, met het voorbehoud dat je als maker kunt maken, en met de auteursrechtelijke status van wat AI voortbrengt.

Heb je direct juridisch advies nodig? Bel 020 675 88 21.

Mag een AI-model trainen op auteursrechtelijk beschermd werk?

Om een AI-model te trainen hebben aanbieders grote hoeveelheden materiaal nodig. Dat halen ze vaak automatisch van websites, een methode die scraping wordt genoemd. Veel van dat materiaal, teksten, foto’s, illustraties en muziek, is auteursrechtelijk beschermd. Wie beschermd werk kopieert zonder toestemming van de rechthebbende, handelt in beginsel onrechtmatig.

Toch is dat trainen niet zonder meer verboden. Het juridische kader hiervoor is de uitzondering voor tekst- en datamining uit de DSM-richtlijn, die ook in de Nederlandse Auteurswet is opgenomen. Machine learning wordt gezien als een vorm van tekst- en datamining. Daardoor levert het kopiëren dat nodig is voor de training geen inbreuk op, mits aan twee voorwaarden is voldaan. De partij die de datamining uitvoert moet rechtmatige toegang tot het werk hebben, en de rechthebbende mag geen voorbehoud hebben gemaakt.

Het voorbehoud: je werk afschermen van AI-training

Hier ligt voor makers het belangrijkste aanknopingspunt. De uitzondering voor tekst- en datamining geldt alleen zolang jij als rechthebbende geen uitdrukkelijk voorbehoud hebt gemaakt. Maak je dat voorbehoud wél, dan mag je werk niet zonder jouw toestemming voor commerciële datamining en dus voor AI-training worden gebruikt.

Voor online werk moet dat voorbehoud op een machine-leesbare manier kenbaar zijn, zodat geautomatiseerde systemen het kunnen herkennen. In de praktijk gaat het bijvoorbeeld om een technische instructie bij je website of bestanden. We adviseren je hoe je dat voorbehoud op de juiste manier vastlegt, zodat het stand houdt en je positie sterk staat als je later tegen ongeoorloofd gebruik wilt optreden.

Transparantie over trainingsdata

Een terugkerend probleem bij AI en auteursrecht is het bewijs. Ook als je een voorbehoud hebt gemaakt, is het lastig om aan te tonen dat juist jouw werk in de training is beland. De AI-verordening brengt hier verandering in. Aanbieders van grote AI-modellen moeten een samenvatting beschikbaar stellen van het materiaal waarop ze hebben getraind. Daarmee krijgen rechthebbenden meer inzicht in welke data is gebruikt, wat de handhaving van auteursrechten op termijn vergemakkelijkt. Deze transparantieverplichting maakt onderdeel uit van de gefaseerde invoering van de AI-verordening.

Rust er auteursrecht op werk dat met AI is gemaakt?

Voor de uitvoer van een AI-systeem geldt het gewone uitgangspunt van het auteursrecht: bescherming bestaat alleen als het werk het resultaat is van vrije en creatieve keuzes met een persoonlijk stempel van een mens. Dat heeft gevolgen voor verschillende situaties.

Werk dat volledig autonoom door een AI-systeem wordt gegenereerd, zonder creatieve sturing van een mens, komt in beginsel niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking. Er is dan geen menselijke maker die de bepalende keuzes maakt. Zet je AI daarentegen in als hulpmiddel en maak je zelf de creatieve keuzes, door het resultaat bewust te sturen, te selecteren en te bewerken, dan kan er wel auteursrecht ontstaan bij jou. Hoe groter en bepalender je eigen creatieve inbreng, hoe sterker je positie.

Zijn prompts auteursrechtelijk beschermd?

Een aparte vraag is of de prompt zelf, de instructie die je aan een AI-systeem geeft, beschermd kan zijn. Een uitgebreide, gedetailleerde prompt waarin duidelijke creatieve keuzes zijn verwerkt, kan onder omstandigheden als een werk worden gezien. Of dat zo is, hangt af van de vraag of er voldoende vrije en creatieve keuzes met een persoonlijk stempel in zitten. Bij de nabewerking van AI-resultaten, bijvoorbeeld het verder bewerken van een gegenereerde afbeelding, wordt eerder aangenomen dat het eindresultaat bescherming kan verdienen. Dit is een onderwerp dat nog volop in ontwikkeling is.

Hoe Liaise je helpt

De vragen rond AI en auteursrecht zijn nieuw en de rechtspraak vormt zich nog. Juist daarom is het belangrijk om je positie goed vast te leggen en niet af te wachten. We helpen je met het maken van een geldig voorbehoud tegen AI-training, met het beoordelen of AI-output inbreuk maakt op jouw werk, met het vastleggen van je rechten op werk dat je met behulp van AI maakt, en met optreden als je werk zonder toestemming is gebruikt. We doen dat met kennis van de creatieve sector, zodat het advies aansluit op hoe jij werkt.

Heb je een vraag over AI en je auteursrecht? Neem contact op en je krijgt binnen één werkdag antwoord.