Liaise Advocaten logo

Smaad en laster over je bedrijf of je naam aanpakken

Smaad en laster zijn strafbaar (artikelen 261 en 262 Wetboek van Strafrecht) en ook onrechtmatig, zodat je naast een aangifte via de civiele rechter verwijdering, rectificatie en schadevergoeding kunt eisen.

Liaise Advocaten staat bedrijven, organisaties en bekende personen bij over wie iets onwaars of beschadigends rondgaat.

Een aangifte levert iets anders op dan een civiele procedure. Wil je dat het bericht verdwijnt, dat er een rectificatie komt of dat je schade wordt vergoed, dan ligt de civiele rechter voor de hand. Voor vervolging van de dader is een aangifte nodig.

Het verschil tussen smaad, laster en belediging

Smaad is volgens artikel 261 Wetboek van Strafrecht strafbaar als vier elementen samenkomen:

  • een beschuldiging van een bepaald feit, zoals fraude of het niet betalen van leveranciers;
  • opzet bij degene die de beschuldiging uit;
  • aantasting van iemands eer of goede naam;
  • het kennelijke doel om de beschuldiging ruchtbaar te maken.

Laster is smaad door iemand die weet dat de beschuldiging niet klopt (artikel 262). Het verschil zit dus in die wetenschap, niet in de vraag of de beschuldiging waar is. Bij belediging (artikel 266) ontbreekt een concrete beschuldiging, zoals bij een scheldwoord of een vernederende opmerking. Wil je optreden, dan telt vooral het eerste element, want tegen een concrete beschuldiging kun je bewijs aanvoeren en tegen een scheldwoord veel minder.

Ook over iets wat echt is gebeurd mag niet iedereen vrijuit schrijven. De omschrijving van smaad zegt niets over de vraag of de beschuldiging klopt. Smaad is alleen niet strafbaar bij noodzakelijke verdediging, of als de dader te goeder trouw mocht aannemen dat de beschuldiging waar was en dat het algemeen belang haar eiste (artikel 261 lid 3).

Waarom bedrijven en bekende personen meestal naar de civiele rechter gaan

Een aangifte van smaad of laster kost niets, maar je hebt er weinig grip op. Smaad en laster zijn klachtdelicten. Het Openbaar Ministerie vervolgt alleen als jij binnen drie maanden nadat je van de uitlating weet een klacht indient. Zo’n klacht is een aangifte met het verzoek de dader te vervolgen (artikelen 66 en 269 Wetboek van Strafrecht, artikel 164 Wetboek van Strafvordering). De klacht komt in het dossier, zodat de verdachte weet van wie ze komt. Daarna beslist het OM of het vervolgt, in zijn eigen tempo.

Een strafzaak haalt het bericht niet offline. Schadevergoeding krijg je er alleen in als je je voegt als benadeelde partij (artikel 51f Wetboek van Strafvordering).

Bij de civiele rechter bepaal je zelf het tempo en de eis. Smaad en laster zijn daar een onrechtmatige daad (artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek). Opzet hoef je niet te bewijzen. Ook een bedrijf kan zich op zijn goede naam beroepen (artikel 8 EVRM). Bij reputatieschade lees je hoe de rechter dat voor ondernemingen heeft uitgewerkt.

Je kunt verwijdering eisen, een rectificatie (artikel 6:167 Burgerlijk Wetboek), een publicatieverbod tegen herhaling en schadevergoeding. De meeste cliënten kiezen voor de civiele route. Soms combineren we die met een aangifte.

Merel Teunissen - Advocaat smaad & laster

Advocaat smaad en laster in Amsterdam

Liaise Advocaten treedt op voor bedrijven, culturele organisaties, makers en bekende personen bij smaad en laster en bij andere uitlatingen die een goede naam aantasten. We beginnen bij de vraag of er juridisch sprake is van smaad of laster of dat de uitlating nog binnen de vrijheid van meningsuiting valt. Die grens is lang niet altijd scherp.

Daarna kiezen we samen de route. Soms is een stevige sommatiebrief genoeg, soms is een kort geding nodig. We zeggen vooraf wat een procedure kost en hoe groot de kans is dat de rechter je eis toewijst. Komt de beschuldiging uit een krant of een uitzending, lees dan wat je doet als je bedrijf in de media wordt beschuldigd.

Gaat het om een kwestie in de privésfeer, bijvoorbeeld met een ex-partner of buren, dan kun je voor een eerste advies terecht bij het Juridisch Loket.

Gaat er iets onwaars over je bedrijf of je naam rond? Bel 020 675 88 21 of neem contact op.

Smaad of laster door een concurrent, oud-medewerker of ex-zakenpartner

Een beschuldiging over een bedrijf komt niet altijd van een journalist. Ook een concurrent, een oud-medewerker of een ex-zakenpartner kan klanten of financiers iets vertellen wat niet klopt of het online zetten.

Zo’n uitlating hoeft niet openbaar te zijn om onrechtmatig te zijn. Voor smaad in het strafrecht moet het de kennelijke bedoeling zijn de beschuldiging rond te laten gaan. Civielrechtelijk kan een onjuiste beschuldiging tegenover een paar klanten al onrechtmatig zijn.

Ook een valse review op Google kan laster zijn, als de schrijver een ander daarin van iets concreets beschuldigt en weet dat het niet klopt. Bij fake reviews lees je hoe je zo’n review laat verwijderen.

Bij een anoniem account meld je de berichten eerst bij het platform. Geeft het platform de gegevens van de accounthouder niet af, dan kan de rechter dat bevelen. Daarvoor moet onder meer aannemelijk zijn dat de berichten onrechtmatig zijn en dat er geen minder ingrijpende manier is om de afzender te vinden (Hoge Raad, Lycos/Pessers, ECLI:NL:HR:2005:AU4019).

Een concurrent of oud-zakenpartner kom je daarna nog tegen in de branche. Een sommatie kan daarom samengaan met een voorstel om het zonder rechter op te lossen, bijvoorbeeld met een rectificatie waarvan je samen de tekst afspreekt.

Ook een juicekanaal moet een beschuldiging over een bekend persoon kunnen onderbouwen

Juicekanalen en roddelaccounts moeten zich aan dezelfde regels houden als een krant. Een vlogger met honderdduizenden volgers moest na een kort geding haar video over de weduwe van een bekende volkszanger verwijderen en een rectificatie plaatsen, omdat de beschuldigingen niet klopten, de toon onnodig grievend was en er geen gerechtvaardigd belang bij publicatie was. Liaise Advocaten stond de weduwe bij.

Lees hoe de zaak tegen het juicekanaal verliep →

De rechter kijkt ook naar de andere kant. Een vrouw mocht op TikTok blijven vertellen over haar relatie met een zanger, want de rechter wees al zijn eisen in kort geding af (de TikTok-zaak). De rechter laat veel ruimte aan iemand die over een eigen ervaring vertelt. Wil je als bekend persoon optreden, zoek dan eerst uit welke uitlatingen echt een feitelijke grondslag missen en zet alleen daarop in.

Gaat er ook beeld van je rond, dan speelt het portretrecht mee. Bij bekende personen in nieuws en roddelmedia lees je waar de rechter dan op let.

Wat je moet kunnen bewijzen bij smaad of laster

Voor een civiele procedure leg je vijf dingen vast:

  • welke uitlating er is gedaan, letterlijk;
  • waar en wanneer, met de link, de datum en de afzender;
  • wie de uitlating heeft gedaan of verspreid;
  • waarom de uitlating niet klopt of een feitelijke grondslag mist;
  • welke schade je lijdt, zoals opgezegde opdrachten of klanten die afhaken.

Maak screenshots waarop de datum, de tijd en de afzender te zien zijn en bewaar de links, e-mails en berichten. Doe dat meteen. Een post kan worden verwijderd of aangepast voordat je hem hebt vastgelegd.

Voor een aangifte komt daar het opzet bij. Bij laster moet blijken dat de ander wist dat de beschuldiging niet klopte; dat bewijs verzamelt het Openbaar Ministerie, niet jij.

De ander moet een feitelijke beschuldiging kunnen onderbouwen. Voor een mening ligt die lat lager, omdat de vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) daar meer ruimte laat. Bij feitelijke bewering of waardeoordeel lees je hoe de rechter dat onderscheid maakt.

Sommatiebrief en kort geding bij smaad of laster

In een sommatiebrief zet je welke uitlatingen je als smaad of laster ziet en waarom. Daarna noem je je eisen, zoals verwijdering, een rectificatie, een publicatieverbod tegen herhaling en schadevergoeding, met een korte termijn.

Gaat de ander niet in op de sommatie, dan is een kort geding de snelle route. De rechter oordeelt daarin meestal binnen enkele weken.

Een kort geding kost aan advocaatkosten al gauw € 5.000 tot € 20.000 exclusief btw. Win je, dan betaalt de ander een deel van je kosten, meestal een paar duizend euro, want een volledige vergoeding van je advocaatkosten kent deze procedure niet. Bij verlies betaal jij zo’n bedrag aan de ander.

Welke schadevergoeding je vordert voor een aangetaste goede naam

Materiële schade toon je aan met concrete gevolgen: opdrachten die zijn ingetrokken, klanten die opzeiden, leads die na de berichten niet doorgingen. Ook de kosten om je reputatie te herstellen kunnen meetellen. Hoe specifieker je dat onderbouwt, hoe sterker de vordering.

Daarnaast kan de rechter een vergoeding toekennen voor de aantasting van je eer of goede naam zelf, ook zonder financiële schade. Dat heet immateriële schade (artikel 6:106 Burgerlijk Wetboek). De bedragen zijn in Nederland bescheiden en komen zelden boven een paar duizend euro. Voor een bedrijf zit de vordering daarom vooral in de materiële schade. Bij reputatieschade lees je hoe je die onderbouwt.

Word je zelf beschuldigd van smaad of laster?

Krijg je een sommatie omdat je iets over een ander hebt gezegd of geschreven, teken dan geen rectificatie of onthoudingsverklaring voordat je weet wat je toezegt. Smaad bestaat niet als je handelde uit noodzakelijke verdediging, of als je te goeder trouw mocht aannemen dat de beschuldiging klopte en het algemeen belang haar eiste (artikel 261 lid 3). In een civiele zaak weegt de rechter jouw vrijheid van meningsuiting mee. Bij vrijheid van meningsuiting lees je wat je doet als je een sommatie krijgt.

Loopt er een strafzaak tegen je, schakel dan een strafrechtadvocaat in.

Werk je voor een redactie en wil je vóór publicatie weten of een stuk de grens over gaat, lees dan over een publicatie juridisch laten toetsen.

Veelgestelde vragen over smaad en laster

Liaise Advocaten
Advocaat

Merel adviseert en procedeert op het gebied van mediarecht, filmrecht, auteursrecht, privacyrecht, contractenrecht en intellectueel eigendomsrecht. Merel werkt voor bekende en opkomende mediapersoonlijkheden, producenten in film, tv en podcasts, slachtoffers van een onrechtmatige publicatie en creatieve ondernemers.

Liaise Advocaten
Advocaat

Jaap werkt veel voor cliënten in de creatieve industrie, waaronder muziek, televisie/streaming/film, evenementen, theater, kunst en cultuur. Hij adviseert en procedeert op het gebied van intellectueel eigendomsrecht, muziekrecht, onrechtmatige publicaties, contractenrecht en arbeidsrecht.

Smaad of laster? Ontdek wat je juridische opties zijn.

  • Alexandra Iedema
  • Merel Teunissen
  • Jaap Versteeg
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

Binnen één werkdag antwoord

Je bericht komt bij een van onze advocaten.

  • Merel Teunissen
  • Jaap Versteeg
  • Charissa Koster
  • Roland Wigman
  • Alexandra Iedema
  • David Allick
  • Margot Span

Waar kunnen we je mee helpen?

Hoe bereiken we je?