Reputatieschade door een publicatie: wat kun je doen?
Eén artikel dat niet klopt. Dat is soms genoeg. Binnen een dag googelt iedereen je naam en vindt alleen dat ene verhaal. Klanten zeggen af. Een financier die vorige week nog enthousiast was, laat het weten via zijn secretaresse. Of het nu gaat om een viraal social media-bericht of een reeks valse reviews, jij zit met de reputatieschade.
Een reputatieschade advocaat beoordeelt op grond van artikel 6:162 BW of een onrechtmatige publicatie of uitlating reputatieschade veroorzaakt en onderneemt actie: van sommatie en rectificatie tot het vorderen van materiële en immateriële schadevergoeding bij de rechter.
Heb je te maken met reputatieschade door een publicatie of uitlating? Bel 020 675 88 21 of neem contact op met Merel Teunissen voor een korte eerste inschatting van je mogelijkheden.
Niet elke negatieve publicatie is onrechtmatig
Dat is de vraag die je stelt vóórdat je een advocaat belt. Sta ik juridisch sterk genoeg? Een scherpe recensie die feitelijk klopt, mag. Ook als die je klanten kost. Het wordt pas juridisch interessant wanneer de publicatie zelf rammelt. Beschuldigingen zonder feitelijke basis bijvoorbeeld. Vaker nog is wederhoor de zwakke plek, omdat de journalist helemaal niet belde of je één avond gaf om te reageren op een dossier waar hij drie maanden aan werkte.
De rechter weegt twee grondrechten tegen elkaar af. Aan de ene kant de uitingsvrijheid (artikel 10 EVRM), aan de andere kant je recht op bescherming van eer en goede naam (artikel 8 EVRM). Geen van beide wint op voorhand. Wat de doorslag geeft is hoe zwaar de beschuldiging is en of die feitelijk klopt. Daarnaast telt mee hoe bekend je bent, want een publiek figuur moet meer verdragen dan een willekeurige ondernemer, en of de publicatie een maatschappelijk belang dient.
Wat mensen onderschatten is de snelheid. Opdrachten die binnen een week opdrogen bij een zzp’er. Een bestuurder die het gesprek met zijn raad van commissarissen krijgt omdat die het stuk ook heeft gelezen. En het blijft staan. Wie je naam googelt komt dat ene artikel als eerste tegen, maanden later nog.
Wat doet een reputatieschade advocaat concreet?
Je juridische positie beoordelen
Gaat het om een feitelijke bewering of om een mening? Dat onderscheid bepaalt bijna alles. Een mening mag scherp zijn, een feit moet kloppen. Verder kijken we naar het bereik en naar de vraag of er een maatschappelijk belang speelt. Na dat eerste gesprek weet je waar je staat, ook als het antwoord is dat je beter even niets kunt doen.
Verwijdering of rectificatie afdwingen
Is de publicatie onrechtmatig, dan begint het meestal met een sommatiebrief. Vaak is dat genoeg. Reageert de wederpartij niet, dan biedt een kort geding uitkomst. De rechter kan verwijdering bevelen en een rectificatie opleggen, met een dwangsom eraan gekoppeld voor het geval de andere partij het alsnog laat afweten.
Soms adviseer ik juist géén rectificatie te vorderen. Zo’n rectificatie zet het verhaal namelijk opnieuw in de schijnwerpers, en bij een publicatie die nauwelijks is opgepikt kan stille verwijdering meer waard zijn. Die afweging maken we vooraf samen.
Schadevergoeding vorderen
Reputatieschade heeft vaak een financiële kant. Misgelopen opdrachten, omzetverlies, gederfde winst. Dat is materiële schade die je kunt verhalen op de veroorzaker. Daarnaast bestaat immateriële schadevergoeding voor de aantasting van je eer en goede naam, op grond van artikel 6:106 BW.
Die immateriële vergoeding stelt de rechter vast naar billijkheid, en in de praktijk vallen de bedragen lager uit dan mensen verwachten. De Smartengeldgids geeft een indicatie van wat eerder is toegekend. Wat je vergoeding omhoog duwt is de ernst van de beschuldiging, het bereik van de publicatie en vooral de vraag of de publicist wist dat het niet klopte. Documenteer daarom alles wat je hebt. Opgezegde contracten, omzetcijfers, mails van klanten die afhaken.
Vooraf ingrijpen bij een dreigende publicatie
Weet je dat er een stuk aankomt? Dan hoef je niet af te wachten. In kort geding kunnen we een publicatieverbod vorderen, al is dat een zware vordering waar rechters terughoudend mee zijn. Vaker is de betere route dat we je begeleiden bij de hoor en wederhoor, zodat je reactie juridisch staat en de scherpste passages er alsnog uit gaan.
Wil je weten wat er juridisch mogelijk is in jouw situatie? Neem contact op voor een eerste gesprek.
Reputatieschade voor bedrijven
Bedrijven worden minstens zo hard geraakt, maar de schade ziet er anders uit. Een oud-werknemer die anonieme reviews plaatst. Een concurrent die “informatie deelt” met een vakblad. Of een journalistiek stuk dat op zichzelf klopt, maar de context weglaat die het verhaal zou kantelen. Wat daarna volgt is meestal stilte. Klanten die niet meer terugbellen, een financier die zijn toezegging intrekt. Bij beursgenoteerde bedrijven komt daar een koersreactie bovenop.
We treden regelmatig op voor bedrijven die te maken krijgen met onrechtmatige berichtgeving. Juridisch draait het ook hier om de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Het verschil met particulieren zit in de bewijsvoering. Een bedrijf kan materiële schade concreter maken, omdat omzetcijfers meetbaar dalen en opzeggingen zwart op wit staan.
Uit de praktijk: de YouTube-reportage die een dag online stond
Een winkeleigenaar in Nijmegen. Een YouTube-programma met bijna een miljoen abonnees. Een reportage met de titel dat zijn winkel “blijkbaar bekend staat” om de verkoop van gestolen laptops. Eén dag online, maar de schade was al aangericht: bedreigingen, racistische reacties onder de video, negatieve reacties van familie en vrienden, en een werkgever die zijn contract niet verlengde.
Wat was er misgegaan? Een medewerker van het programma belde een derde partij en deed zich voor als iemand anders, met een verzonnen casus. Die derde partij reageerde op dat verkeerde verhaal en zei dat er “vaker gestolen apparaten” via de winkel waren verkocht. Zo belandde die uitspraak als feit in de reportage.
De advocaat van de winkeleigenaar sommeerde diezelfde dag nog. De volgende dag ging de reportage offline en 48 uur later stond er een versie zonder de gewraakte passages.
Toch procedeerde de winkeleigenaar door. De Rechtbank Midden-Nederland deed in juli 2024 uitspraak (ECLI:NL:RBMNE:2024:4146).
De reportage was onrechtmatig, oordeelde de rechtbank. Dat de winkel er “bekend om staat” gestolen goederen te verkopen suggereert een patroon, en daarmee ook dat de eigenaar ervan wist. Steun in de feiten was er niet, want de enige bron was vervuild door de werkwijze van de journalist zelf. Een journalist die informatie loskrijgt door zich voor te doen als iemand anders, moet er volgens de rechtbank rekening mee houden dat zijn gesprekspartner een verkeerd beeld heeft. Dat is niet wat je van een goede journalist mag verwachten.
De immateriële schadevergoeding kwam uit op € 1.500. Bescheiden, en dat had een reden. De onrechtmatige versie stond maar één dag online en de omroep rectificeerde snel. De materiële schade wees de rechter af. Niet omdat die er niet was, maar omdat het causale verband niet hard genoeg was gemaakt. De coronacrisis had de omzet al eerder geraakt en uit de cijfers viel na de publicatiedatum geen duidelijke daling af te lezen.
Wat leert deze zaak? Snelheid werkt twee kanten op. De snelle sommatie beperkte de schade, maar drukte precies daardoor ook de vergoeding. Verder is een rectificatie geen kwijtschelding, want de onrechtmatige daad verdwijnt er niet mee. En dan het pijnlijkste punt, de onderbouwing van je materiële schade. Die maak je hard met cijfers. Wil je omzetverlies vergoed krijgen, dan moet je per opdracht, contract of klant kunnen laten zien dat het verlies herleidbaar is naar die publicatie. Bewaar alles vanaf dag één.
Twijfel je of je situatie sterk genoeg staat? Bel 020 675 88 21 voor een korte eerste inschatting. We helpen je bepalen wat realistisch haalbaar is.
