Cast- en crewovereenkomst: wat je met acteurs en crew vastlegt

Een acteur speelt een scène. De director of photography kiest het licht en de editor bepaalt later het ritme van de film. Op wat zij afleveren rusten rechten en die rechten heb je als producent nodig om de film uit te brengen. In de cast- en crewovereenkomst leg je vast welke rechten je krijgt, wat je ervoor betaalt en onder welke voorwaarden er op de set gewerkt wordt. Dat geldt voor de hoofdrolspeler net zo goed als voor de overeenkomst met je filmcrew.

De wet regelt een deel al voor je. De Auteurswet gaat ervan uit dat makers bepaalde rechten aan de producent overdragen en via de Wet op de naburige rechten geldt dat ook voor acteurs. Alles daarbuiten heb je alleen als het op papier staat. Dat merk je zodra een distributeur, financier of verzekeraar naar je chain of title vraagt. Sinds 1 januari 2026 moet bovendien de billijke vergoeding in elke overeenkomst schriftelijk zijn afgesproken.

Ga je acteurs of crew contracteren en wil je weten of je modelcontract voldoet aan de regels van 2026? Bel 020 675 88 21 of stuur een bericht via het formulier onderaan deze pagina.

Wie in je productie maker of uitvoerend kunstenaar is

Niet iedereen op de set heeft rechten op de film. Als maker van een filmwerk geldt iedere natuurlijke persoon die een bijdrage van scheppend karakter levert die voor die film bestemd is (artikel 45a Auteurswet). Een lijst met functies geeft de wet niet. Naast regisseur en scenarist kunnen ook de director of photography, de production designer en de editor maker zijn, als hun bijdrage eigen creatieve keuzes bevat. Een runner is dat niet. In een eerder artikel lees je wie de makers van een filmwerk zijn.

Acteurs zijn uitvoerende kunstenaars. Hun rechten staan in de Wet op de naburige rechten, die in artikel 4 de filmregels uit de Auteurswet van overeenkomstige toepassing verklaart op elke uitvoering die voor een film bestemd is. Voor acteurs en makers lopen de regels in een filmproductie daardoor grotendeels gelijk.

Met de regisseur, de scenarist en de componist sluit je aparte contracten. Voor de componist en de tekstdichter van de filmmuziek geldt het wettelijke vermoeden van overdracht bovendien niet. Voor de regisseur is er een eigen pagina over de regieovereenkomst.

Rechten van acteurs en crew: wat de wet regelt en wat je zelf vastlegt

Tenzij je schriftelijk iets anders afspreekt, worden makers geacht een aantal rechten aan jou als producent over te dragen (artikel 45d Auteurswet). Het gaat om het verhuren en anderszins openbaar maken van de film, het verveelvoudigen ervan, het aanbrengen van ondertitels en het nasynchroniseren van de teksten, vanaf het moment dat de film voltooid is. Via artikel 4 van de Wet op de naburige rechten geldt hetzelfde voor de acteur.

Dat vermoeden dekt niet alles wat je met het materiaal wilt doen. Wil je beelden van een acteur gebruiken buiten de film zelf, bijvoorbeeld in een campagne voor een merk of in een vervolg, dan moet dat in het contract staan. Voor een overdracht buiten het wettelijke vermoeden heb je een schriftelijke overeenkomst nodig. Die omvat alleen wat er uitdrukkelijk in staat of wat noodzakelijk volgt uit de aard en strekking ervan (artikel 2 lid 3 Auteurswet). Voor een exclusieve licentie geldt hetzelfde.

Ook de persoonlijkheidsrechten verdienen een plek in het contract. Een maker wordt geacht afstand te hebben gedaan van het recht om zich te verzetten tegen wijzigingen in de eigen bijdrage, tenzij jullie schriftelijk iets anders afspreken (artikel 45f Auteurswet). Wel kan de maker zich blijven verzetten tegen een misvorming die eer of naam schaadt. Acteurs hebben vergelijkbare rechten, ook nadat ze hun rechten hebben overgedragen (artikel 5 Wet op de naburige rechten). Leg daarom vast welke bewerkingen van een scène je wilt kunnen doen: inkorten, nasynchroniseren, digitaal aanpassen.

Dat laatste weegt zwaarder nu stemmen en gezichten met AI na te bootsen zijn. Wil je de stem of het gezicht van een acteur digitaal namaken of veranderen, spreek dat dan vooraf af en omschrijf waarvoor. Op onze pagina over deepfakes in film staat wat daarbij juridisch speelt.

Meer over auteursrecht overdragen →

De billijke vergoeding moet sinds 2026 op papier staan

Sinds 1 januari 2026 is artikel 45d Auteurswet strenger. Ongeacht hoe de rechten bij jou terechtkomen, ben je makers een billijke vergoeding verschuldigd voor de overdracht en voor de exploitatie van de film. Die vergoeding leg je schriftelijk vast. Afstand doen van het recht erop kan niet. De wijziging komt uit de Wet versterking auteurscontractenrecht en geldt via de Wet op de naburige rechten ook voor acteurs.

In de praktijk spreken producent en crewlid vaak één bedrag af voor het werk en de rechten samen. Dat mag. Maak dan wel zichtbaar welk deel de vergoeding voor de rechten is, want noemt het contract alleen een dagtarief, dan blijft open of er voor de rechten iets is betaald. Precies die vraag komt terug als iemand later meer vraagt.

De wet zegt niet hoeveel billijk is. Wel verklaart artikel 45d het auteurscontractenrecht van overeenkomstige toepassing op film, met uitzondering van artikel 25fa. Daaronder valt de bestsellerbepaling: blijkt de afgesproken vergoeding onevenredig laag tegenover wat de film opbrengt, dan kan een maker een aanvullende billijke vergoeding vragen (artikel 25d Auteurswet). Over zo’n vordering, en over de bijbehorende credit, loopt een zaak bij de rechtbank Amsterdam. Die bespraken we in het artikel over billijke vergoeding en credit bij film.

Is je budget te klein voor een vergoeding die bij het werk past, dan kun je een deel van de betaling uitstellen tot de film geld opbrengt. In ons artikel over lowbudget filmproductie lees je hoe zo’n deferment werkt en waarom je die afspraak met je financiers moet afstemmen.

Twijfel je of je huidige contracten aan de eis van 2026 voldoen? Stuur ze ons, dan lopen we ze na.

Credits en naamsvermelding in de aftiteling

Een maker heeft recht op vermelding van naam en hoedanigheid op de plek die daarvoor in de film gebruikelijk is en mag eisen dat dat deel van de film ook wordt vertoond (artikel 45e Auteurswet). Wil iemand juist niet genoemd worden, dan kan dat, tenzij dat verzet onredelijk is. Een acteur kan zich verzetten tegen openbaarmaking van de uitvoering zonder naamsvermelding, tenzij ook dat onredelijk zou zijn.

De precieze credit regelt de wet niet. Spreek af onder welke functienaam iemand wordt vermeld, in welke volgorde en of de naam ook op de poster, in de trailer en in persmateriaal komt. De zaak bij de rechtbank Amsterdam laat zien hoeveel een credit waard kan zijn. Een filmmaker vordert daar vermelding als coregisseur, in de aftiteling en op IMDb.

Zzp, loondienst of payroll: welke overeenkomst je met acteurs en filmcrew sluit

Veel crewleden werken als zzp’er. De Belastingdienst en de rechter kijken bij de vraag of dat klopt naar de feitelijke werkverhouding, met de gezichtspunten die de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest noemde. Ons artikel over schijnzelfstandigheid in de filmindustrie loopt ze langs voor functies als DoP, production designer en productieassistent. De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 en kan sinds 1 januari 2026 ook vergrijpboetes opleggen bij opzet of grove schuld.

Vanaf 31 december 2026 komt er een wettelijk vermoeden bij. Werkt iemand voor ten hoogste € 36 per uur, dan wordt een arbeidsovereenkomst vermoed (artikel 7:610aa BW). Dat bedrag wordt geïndexeerd. Een dagtarief van € 300 voor een draaidag van twaalf uur komt neer op € 25 per uur, dus bij runners, assistenten en figuranten ligt die grens dichterbij dan het lijkt.

Voor acteurs geldt een eigen regel. Een artiest geldt voor de werknemersverzekeringen als werknemer, ook zonder arbeidsovereenkomst, tenzij jullie vóór de eerste betaling schriftelijk afspreken dat die regeling niet geldt (artikel 4 Besluit aanwijzing gevallen waarin arbeidsverhouding als dienstbetrekking wordt beschouwd). Neem je een acteur wel in dienst, dan mag je de rechten exploiteren voor zover dat is afgesproken of volgt uit de aard van de arbeidsovereenkomst, de gewoonte of de redelijkheid. Tenzij anders is afgesproken, ben je ook dan een billijke vergoeding verschuldigd (artikel 3 Wet op de naburige rechten).

Past werken als zzp’er niet bij de functie, dan is payrolling een tussenvorm. Het payrollbedrijf wordt dan de werkgever en neemt loon, premies en administratie over, terwijl jij de dagelijkse leiding houdt.

Afspraken over veiligheid en werktijden op de filmset

Je zorgplicht als producent geldt niet alleen tegenover werknemers. Ook een zzp-acteur of zzp-crewlid kan je aansprakelijk stellen voor een ongeval op de set, als die voor de veiligheid van jou afhankelijk is en het werk tot je bedrijf hoort (artikel 7:658 lid 4 BW). In ons artikel over aansprakelijkheid op de filmset lees je wat die zorgplicht vraagt en wie na een ongeluk wat moet bewijzen.

Concrete normen staan in de Leidraad veilig en gezond werken AV-sector, die ook geldt voor producties zonder publiek geld. De leidraad hoort het vertrekpunt te zijn als je een opdrachtovereenkomst sluit en de planning deel je op dat moment al. Een werkdag duurt hoogstens 14 uur en tussen twee werkdagen zit minstens 10 uur rust. Bij stunts, wapens en intieme scènes haal je een stuntcoördinator, een wapenexpert of een intimiteitscoördinator erbij.

Zet die afspraken in het contract en leg vast wie op de set toeziet op de veiligheid. Na een ongeval is dat precies wat je moet kunnen laten zien.

Wat fair pay en de Fair Practice Code van je contracten vragen

Vraag je de Netherlands Film Production Incentive aan, dan verklaar je dat iedereen die aan de film werkt de Fair Practice Code toepast. Je contracten met cast en crew moeten die verklaring dan ook waarmaken.

De Ketentafel Film/AV heeft in een toolkit met praktijkinstrumenten uitgewerkt wat fair pay in geld betekent. Daarin staan geïndexeerde starttarieven per uur voor zzp’ers in film- en AV-productie, ingedeeld in niveaus A tot en met K, die sinds 1 januari 2026 gelden als ondergrens voor fair pay. Spreek je een dagtarief af, reken dan na of het die starttarieven haalt.

Advocaat voor je cast- en crewovereenkomst

Bij Liaise werken we al meer dan 35 jaar voor filmproducenten. We stellen cast- en crewovereenkomsten op die bij jouw productie passen of lopen je modelcontract na op wat sinds 2026 verplicht is. Denk aan de schriftelijke billijke vergoeding, de rechten die je voor exploitatie en promotie nodig hebt en de positie van wie onder de nieuwe uurtariefgrens valt. Krijg je als acteur of crewlid een contract voorgelegd, dan lezen we ook graag mee voordat je tekent.

Ga je binnenkort draaien? Bel 020 675 88 21 of stuur je vraag via het formulier hieronder.