Lowbudget filmproductie en toch een billijke vergoeding
De rechtbank Amsterdam boog zich over een geschil tussen een filmproducent en een crewlid van een super lowbudget speelfilm die uitgroeide tot de best bezochte Nederlandse bioscoopfilm van het jaar. Wat is een billijke vergoeding als het budget die eenvoudigweg niet toelaat? Roland Wigman over deferment, de oplossing die de filmindustrie al jaren kent.
De rechtbank Amsterdam heeft twee (tussen)vonnissen gewezen in een zaak tussen een filmproducent en een crewlid over diens medewerking aan een Nederlandse speelfilm. De speelfilm was “super lowbudget”, na uitbreng was de film succesvol en werd de best bezochte Nederlandse bioscoopfilm van het jaar.
Wat de rechtbank nog niet kon beslissen
Het geschil gaat over een tweetal geschilpunten. De eerste betreft de omschrijving (c.q. waardering) van de feitelijke werkzaamheden die het crewlid heeft verricht (met de bijbehorende credit) en het tweede punt betreft de daarvoor verschuldigde vergoeding, die – volgens het crewlid – niet passend was voor de verrichte werkzaamheden én niet billijk. Daarover zijn tot nu toe twee tussenvonnissen gewezen: Rechtbank Amsterdam 21 januari 2026, ECLI:NL:RBAMS:2026:1669 en Rechtbank Amsterdam 20 mei 2026, ECLI:NL:RBAMS:2026:5771.
De rechtbank maakt eerst het juridische beoordelingskader duidelijk (ik kan mij daarin in grote lijnen vinden) om vervolgens vast te stellen dat meer specifieke kennis van de filmindustrie is vereist om een oordeel te vellen. Met het tweede tussenvonnis benoemt de rechtbank dan ook drie deskundigen die antwoord zullen moeten geven op tweeëntwintig door de rechtbank geformuleerde vragen.
Ik kijk beroepsmatig met spanning en belangstelling uit naar de antwoorden die de deskundigen op de vragen zullen geven en naar het eindoordeel van de rechtbank. In dit blog wil ik niet ingaan op het geschil zelf noch op de door de rechtbank geformuleerde vragen.
Wat als het budget de billijke vergoeding niet toelaat?
Ik wil hier één aspect uit het geschil lichten: de mogelijke discrepantie tussen de aan een maker verschuldigde billijke vergoeding en het feit dat de producent van de film slechts een ‘super lowbudget’ ter beschikking heeft.
Deze situatie komt natuurlijk veel vaker voor en volgens mij ook al sinds de begindagen van de film (al spraken we toen wellicht niet over de vraag of de vergoeding wel billijk was). De filmindustrie heeft dan ook al sinds jaar en dag een passende oplossing. In vaktermen heet die oplossing “deferment”.
Deferment: uitgestelde betaling
Een deferment is een uitgestelde betaling: een deel van de vergoeding wordt pas later betaald uit de opbrengsten van de film. Deferment is Engels voor the act of delaying or postponing. In het kader van betaling, een deferred payment, gebruiken we in het Nederlands ook wel achterstelling, al is dat in dit geval niet echt juist, beter is: uitgestelde betaling.
Het principe van deferment is eigenlijk bijzonder eenvoudig. De producent heeft geen geld om het crewlid of de acteur te betalen wat hij eigenlijk zou moeten betalen voor de te leveren diensten en rechten. Het crewlid of de acteur willen echter wel graag aan de film meewerken. Het mag niet onderbelicht blijven dat iemand willens en wetens/vrijwillig meewerkt aan de productie, terwijl hij of zij op voorhand weet dat er onvoldoende betaald wordt. Partijen komen vervolgens eerst overeen wat de passende vergoeding zou zijn. Van de acteur wordt bijvoorbeeld verlangd dat hij zes dagen beschikbaar is en zijn gebruikelijk vergoeding is € 500,- per dag, dan zou de gebruikelijke vergoeding € 3.000,- bedragen. Vervolgens spreken partijen af dat hiervan een deel, zeg in dit geval € 2.000, ‘deferred’ wordt.
Met betrekking tot de deferments wordt afgesproken dat die in eerste positie uit de opbrengsten worden uitbetaald. Hiermee moeten natuurlijk de financiers van de film akkoord gaan. Dat gebeurt dan pro rata en pari passu oftewel naar rato met de overige deferments en alle deferments op gelijke voet/ rang.
Op deze wijze kan enerzijds wel een super lowbudget film worden gemaakt en wordt anderzijds ook recht gedaan aan de financiële aanspraken/ belangen van crew en cast.
Pro rata en pari passu
Twee termen die je bijna altijd samen ziet in een deferment-afspraak. Pari passu betekent dat alle deferments dezelfde rang hebben. Niemand gaat voor. Pro rata bepaalt vervolgens hoe er wordt verdeeld: is er te weinig om iedereen volledig te betalen, dan krijgt iedereen hetzelfde percentage van zijn uitgestelde vergoeding.
Deferment of winstdeling?
Een deferment is geen winstdeling. Bij een deferment heb je al een vaststaand bedrag te goed en wacht je alleen op betaling. Een winstdeling geeft je een percentage van wat er overblijft nadat de film is terugverdiend. Deferments worden bovendien eerder uit de opbrengsten voldaan dan winstdelingen. Je kunt beide naast elkaar afspreken.
Waarom een regisseur eerder defert dan een lichtassistent
In de mate waarin een crewlid of acteur een deel van zijn of haar vergoeding deferred kan nog onderscheid worden gemaakt. Immers een regisseur, scenarioschrijver of cameraman heeft vaak nog een ander belang dan het financiële belang. Voor hem of haar kan het veel belangrijker zijn om het eigen kunnen te laten zien, of een CV op te bouwen. Dat belang zal voor bijvoorbeeld een lichtassistent een stuk kleiner zijn.
Roland Wigman
AdvocaatRoland weet alles van filmrecht en filmauteursrecht. Na een korte carrière als filmproducent staat hij al ruim 33 jaar filmproducenten, filmfinanciers, filmdistributeurs en makers bij. Zowel nationaal als internationaal.
