Advocaat voor uitgevers van boeken
Het contract met een auteur bepaalt ook jaren na verschijnen nog wie de vertaal- en filmrechten van een boek mag verkopen. Als advocaat voor uitgevers stelt Liaise Advocaten contracten met auteurs, vertalers en illustratoren op, leest manuscripten met echte personen na voordat ze naar de drukker gaan en onderhandelt over de verkoop van film- en vertaalrechten uit een fonds.
We werken voor literaire uitgeverijen en voor uitgevers van non-fictie, kinderboeken en lesmethodes. Voor muziekuitgeverijen is er een eigen pagina over de publishing deal, voor kranten en tijdschriften de pagina over mediarecht.
Wil je een contract laten opstellen, een manuscript laten lezen of een vraag stellen over de rechten op een titel uit je fonds? Bel 020 675 88 21 of stuur een bericht.
Wat een uitgeverij vastlegt met auteurs, vertalers en illustratoren
Draagt een auteur het auteursrecht over of geeft die een exclusieve licentie, dan moet het contract sinds 1 januari 2026 schriftelijk zijn. Voor een overdracht is daarnaast een akte nodig (artikel 2 lid 3 Auteurswet). Volgens dezelfde bepaling krijgt de uitgeverij alleen de bevoegdheden die uitdrukkelijk in het contract staan of er noodzakelijk uit volgen. Zet daarom in het contract welke uitgaven mogen, zoals een e-book of een luisterboek, in welke talen en voor hoe lang.
Daarnaast moet de uitgeverij elke maker minstens eens per jaar informeren over de exploitatie van het werk, de inkomsten en de vergoeding (artikel 25ca). Voor een fonds is dat een opgave per titel en per maker. Is de bijdrage van een maker aan het geheel niet significant, dan vervalt die plicht. Dat geldt niet als die maker de gegevens nodig heeft voor een aanvullende vergoeding omdat een titel veel beter loopt dan verwacht.
Een lesmethode wordt door een team geschreven en verschijnt in herziene drukken. Schrijft een auteur in dienst van de uitgeverij, dan geldt de uitgeverij als maker, tenzij er iets anders is afgesproken (artikel 7). Komt een methode tot stand onder leiding en toezicht van de uitgeverij, dan is zij maker van het geheel en houdt elke auteur het auteursrecht op de eigen bijdrage (artikel 5). Leg daarom vooraf vast wie een volgende druk mag herzien en hoe de oorspronkelijke auteurs dan worden vermeld.
Meer over de uitgeefovereenkomst →
Wanneer een uitgeverij een manuscript juridisch laat lezen
Een juridische lezing heeft zin bij een manuscript waarin echte personen herkenbaar zijn: een biografie, een onthullingsboek of een roman die dicht op de werkelijkheid blijft. Doe dat vóór de drukgang. Na verschijnen kan een rechter de uitgeverij namelijk bevelen het boek uit de handel te halen. In 2019 moesten de auteur en de uitgever van een autobiografisch boek binnen 48 uur de handelsvoorraad terughalen en laten vernietigen, met een deurwaarder of notaris als controle (Hof Arnhem-Leeuwarden, ECLI:NL:GHARL:2019:9503).
Het uitgeefcontract regelt wie de kosten van zo’n claim draagt. In het modelcontract van de literaire uitgevers en de Auteursbond zijn auteur en uitgever samen verantwoordelijk voor een claim over de inhoud en verdelen ze de kosten naar redelijkheid. Heeft de auteur de uitgever niet op tijd gewezen op gevoeligheden rond personen in het boek die de auteur had moeten voorzien, dan komen alle kosten voor rekening van de auteur (artikel 2 lid 2).
Een boek over echte personen uitgeven →
Film-, vertaal- en audiorechten van titels uit je fonds verkopen
Het uitgeefcontract bepaalt welke rechten een uitgeverij mag verkopen aan een buitenlandse uitgever, een producent of een streamer. In het modelcontract voor oorspronkelijk Nederlandstalig literair werk (juni 2021) valt een uitgave in een andere taal in de licentie van de uitgever (artikel 1 lid 5). Voor een verfilming, een toneelbewerking of een luisterboek bij een andere uitgever of een platform is daarnaast schriftelijke toestemming van de auteur nodig (lid 6). Vraag die toestemming dus voordat je een producent een optie aanbiedt.
Verkoopt de uitgeverij zo’n recht aan een derde, dan gaat volgens de toelichting op het modelcontract 60 procent van de opbrengst naar de auteur en 40 procent naar de uitgever. De auteur mag niet minder krijgen.
Bij een licentie aan een buitenlandse uitgever leg je het taalgebied en de looptijd vast, en wanneer die uitgever de verkoopcijfers stuurt. De wet verplicht een licentienemer om ontbrekende gegevens voor de jaarlijkse opgave op verzoek zelf aan de auteur en de uitgeverij te leveren (artikel 25ca lid 2). Met die datum in de licentie heeft de uitgeverij de cijfers binnen voordat ze de auteur de jaarlijkse opgave stuurt, in het modelcontract uiterlijk op 1 mei.
Meer over de optieovereenkomst voor een boek →
Afspraken over AI met auteurs en AI-bedrijven
Een AI-bedrijf dat een taalmodel op boeken wil trainen, kan zich beroepen op de uitzondering voor tekst- en datamining als het rechtmatig toegang heeft tot het werk (artikel 15o Auteurswet). Wil een uitgeverij dat tegenhouden, dan moet ze het gebruik uitdrukkelijk voorbehouden. Staat het werk online, dan kan dat in een vorm die een machine kan lezen, bijvoorbeeld in de robots.txt of de metadata van de website.
Voor een licentie aan een AI-bedrijf moet het contract met de auteur de uitgeverij die bevoegdheid geven. In nieuwe contracten leg je vast wie het voorbehoud maakt, of de uitgeverij licenties voor training mag geven en hoe de opbrengst wordt verdeeld. We adviseren uitgeverijen over die bepalingen en over de licentie met het AI-bedrijf zelf.
Meer over AI en auteursrecht →
Optreden als een ander je boeken of lesmethodes kopieert
Het contract met de auteur bepaalt of de uitgeverij zelf tegen een kopie kan optreden. In het modelcontract machtigt de auteur de uitgever onherroepelijk om in en buiten rechte op te treden, zo nodig op naam van de auteur (artikel 1 lid 2). Bij een methode waarvan de uitgeverij zelf maker is, speelt die vraag niet.
Uitgeverijen kunnen ook samen optreden. Educatieve uitgevers deden dat tegen een platform dat hun lesmethodes had gekopieerd. In het interview met ThiemeMeulenhoff vertelt de uitgeverij dat het platform alle gekopieerde lesstof verving zodra het van de zaak hoorde.
Meer over de sommatiebrief bij inbreuk →
Privacy van leerlingen en lezers bij digitale uitgaven
Een educatieve uitgeverij met een digitale leeromgeving verwerkt gegevens van leerlingen. Scholen en aanbieders van digitale leermiddelen hebben daarover afspraken gemaakt in het Convenant Digitale Onderwijsmiddelen en Privacy. Daarin is de school verantwoordelijk voor de leerlinggegevens. Na ondertekening van het convenant legt een aanbieder in een verwerkersovereenkomst met elke school vast wat er met die gegevens gebeurt.
Verkoopt de uitgeverij zelf boeken of abonnementen aan lezers, dan is ze voor die klantgegevens zelf verwerkingsverantwoordelijke onder de AVG.
Advocaat voor uitgeverijen in Amsterdam
We staan uitgeverijen bij en ook auteurs, vertalers en illustratoren. Daardoor kennen we beide kanten van een uitgeefcontract. Voor uitgeverijen stellen we modelcontracten op en lezen we bestaande contracten na op het auteurscontractenrecht. We stellen contracten op voor de verfilming van Nederlandse boeken, namens uitgevers en namens auteurs.
We lezen manuscripten met echte personen voordat ze naar de drukker gaan. Komt er na verschijnen toch een sommatie of een kort geding, dan staan we de uitgeverij daarin bij, en de auteur als die samen met de uitgeverij wordt aangesproken. Ons kantoor staat aan de De Lairessestraat 158 in Amsterdam.
Een contract, een manuscript of een licentie voor je fonds? Bel 020 675 88 21 of stuur een bericht.
