Handelsnaamrecht

Je handelsnaam is de naam waaronder je je onderneming naar buiten voert. Het handelsnaamrecht bepaalt wie die naam mag voeren en wat je kunt doen als een ander ermee aan de haal gaat.

Bij Liaise zien we handelsnaamkwesties geregeld opduiken naast merk- en auteursrechtzaken. Soms gaat het om een concurrent die net iets te dicht tegen jouw naam aankruipt. Soms om een ex-compagnon die na een breuk de bekende naam blijft voeren. We adviseren je over je positie en treden op als het tot een conflict komt.

Heb je direct juridisch advies nodig? Bel 020 675 88 21.

Een handelsnaamconflict heeft twee kanten

Vaak begint het met een opdrachtgever die een offerte van de verkeerde partij kreeg. Soms ligt er juist een brief op de mat. Een productiehuis dat al jaren bestaat, stelt dan dat jouw nieuwe naam te veel op de zijne lijkt.

Voor wie optreedt en voor wie wordt aangesproken geldt dezelfde toets. Wie de naam als eerste rechtmatig voerde, heeft in beginsel het betere recht, als het publiek de twee ondernemingen door elkaar kan halen (artikel 5 Handelsnaamwet). Voor wie later begon, kan dat uitlopen op een gedwongen naamswijziging. Dan gaat niet alleen de website om. Ook de naam op releases of in de aftiteling moet anders.

Een merk kan ook in de weg zitten. De Handelsnaamwet verbiedt een handelsnaam waarin het merk van een ander staat, of iets wat daar maar weinig van afwijkt, als het publiek daardoor in verwarring raakt over de herkomst van de producten (artikel 5a Handelsnaamwet). Daarnaast kan de merkhouder zich op het merkenrecht beroepen.

Aan welke kant je ook staat, we zoeken eerst uit wie de naam het langst voert en of jullie publiek elkaar echt tegenkomt. Daarna weet je of doorzetten de moeite waard is, of dat een andere naam goedkoper uitkomt.

Wanneer twee handelsnamen te veel op elkaar lijken

De kern van het handelsnaamrecht is verwarringsgevaar. Een ander mag geen handelsnaam voeren die gelijk is aan die van jou of er maar weinig van afwijkt, wanneer daardoor bij het publiek verwarring tussen de ondernemingen te duchten is. Of die verwarring speelt, hangt af van de aard van beide ondernemingen, de plaats waar ze actief zijn en hoe sterk de namen op elkaar lijken.

Hoe onderscheidender je naam, hoe sterker je staat. Een eigenzinnige, verzonnen naam geniet ruime bescherming. Beschrijvende namen, die vooral zeggen wat je doet, zijn lastiger te beschermen, omdat je concurrenten diezelfde gewone woorden ook nodig hebben. Rechters stellen aan de bescherming van zulke namen strengere eisen.

Wat je kunt doen bij een conflict

Gebruikt een ander jouw naam of komt iemand er te dichtbij, dan kun je optreden. Vaak begint dat met een sommatie waarin je de ander vraagt het gebruik te staken. Helpt dat niet, dan biedt de Handelsnaamwet een verhoudingsgewijs goedkope verzoekschriftprocedure bij de kantonrechter, waarin je een naamswijziging kunt afdwingen (artikel 6 Handelsnaamwet). Speelt er haast, bijvoorbeeld rond een lancering of een evenement, dan kan een kort geding sneller uitkomst bieden.

We staan je bij of je nu zelf wilt optreden tegen inbreuk of een brief hebt ontvangen waarin wordt gesteld dat jouw naam te veel op die van een ander lijkt. Lees meer over inbreuk op een handelsnaam.

Wat doet een handelsnaamrecht advocaat?

Een handelsnaamrecht advocaat beoordeelt hoe sterk je naam beschermd is en wat je kunt ondernemen als een ander te dichtbij komt. Wij brengen je positie in kaart, wegen het verwarringsgevaar en kijken meteen of een merkregistratie je een breder wapen geeft. Komt het tot een conflict, dan sturen we een sommatie, voeren we de procedure bij de kantonrechter of starten we zo nodig een kort geding. Of je nu zelf wilt optreden of een brief hebt ontvangen, we adviseren je over een realistische route en de kosten die daarbij horen.

Hoe je handelsnaam beschermd is

Bescherming van een handelsnaam ontstaat door het gebruik, niet door registratie. Zodra je een naam daadwerkelijk in het handelsverkeer voert, bouw je rechten op onder de Handelsnaamwet. De inschrijving bij de Kamer van Koophandel is administratief en zegt hooguit iets over sinds wanneer je de naam gebruikt. Ze schept op zichzelf geen recht.

Dat heeft een keerzijde. Omdat het recht op gebruik berust, kan iemand die eerder met een naam begon jou tegenhouden, ook al sta jij netjes ingeschreven. Wie het eerst een naam voerde, heeft in beginsel het oudste recht.

Online een naam voeren: website, domeinnaam en social media

Veel makers gebruiken hun naam eerst online, lang voordat er briefpapier of een bord aan de gevel is. Ook dat telt als gebruik. Bied je je werk onder een naam aan op je website, op Instagram of op een platform als Bandcamp, dan voer je die naam in het handelsverkeer en bouw je er rechten mee op.

Met een domeinnaam alleen ben je er niet. Registreer je een adres en doe je er verder niets mee, dan voer je geen handelsnaam. Een domeinnaam die alleen doorstuurt naar een andere website geldt in de regel ook niet als handelsnaam. Het draait om de vraag of het publiek de domeinnaam opvat als de naam van een onderneming. Toen de voorzieningenrechter in Roermond in 2021 moest oordelen over teamleider.nu en teamleiders.nl, woog mee dat die namen prominent op de websites stonden en dat er e-mailadressen aan hingen (Rechtbank Limburg, 23 juli 2021, KG ZA 21-211).

Voert de ander jouw naam niet als handelsnaam, dan kan onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) nog een grondslag bieden, bijvoorbeeld als iemand een domeinnaam die op de jouwe lijkt doorstuurt naar een concurrent en zo op verwarring inspeelt. In ons artikel over gekaapte domeinnamen staat hoe je daartegen optreedt, ook via de geschillenregeling van SIDN.

Handelsnaam of merk?

Een handelsnaam en een merk zijn niet hetzelfde, en in de praktijk lopen ze vaak door elkaar. Je handelsnaam is de naam van je onderneming. Een merk is een teken waarmee je producten of diensten onderscheidt, en dat je vastlegt bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom of, voor de hele Europese Unie, bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO). Veel ondernemers in de creatieve sector voeren dezelfde naam als handelsnaam en als merk, maar de bescherming komt uit twee verschillende regimes. Voor de handelsnaam is dat de Handelsnaamwet, voor een merk het Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom of de Uniemerkenverordening.

Een merkregistratie geeft je een sterker en breder wapen dan het handelsnaamrecht alleen. We kijken daarom vaak naar allebei wanneer we je naam beoordelen.

Bandnaam en artiestennaam als handelsnaam

Een handelsnaam is de naam waaronder een onderneming wordt gedreven (artikel 1 Handelsnaamwet). Treedt je band op tegen betaling, verkoop je merch en stuur je facturen onder de bandnaam, dan voer je die naam in het handelsverkeer en kan hij als handelsnaam beschermd zijn. Voor een artiestennaam waaronder je als zelfstandige werkt geldt hetzelfde. Er is geen handelsnaam om te beschermen als een band alleen af en toe speelt en er geen onderneming achter zit.

Voor een band ligt het merkenrecht vaak meer voor de hand. Een Benelux-merk geldt in heel Nederland, België en Luxemburg, los van de vraag in welke steden je speelt. Je schrijft het in voor precies de activiteiten die je naam dragen, zoals optredens en opnames. Spreek binnen de band ook af wie de naam houdt als iemand vertrekt en leg dat op papier vast.

Je eigen naam mag niet misleiden over eigenaar of rechtsvorm

De Handelsnaamwet beschermt je naam, maar stelt ook eisen aan die naam zelf. Bij een nieuwe naam of een rebranding schieten die er nogal eens bij in.

Als eenmanszaak mag je naam niet suggereren dat er een vennootschap achter zit. Volgens de wet wijst een naam met meer dan één persoon of met “& Co” erin op een vof of een cv. Het woord “fonds” wijst op een stichting en “maatschappij” op een bv, nv of vereniging (artikel 4 Handelsnaamwet). Dat maakt “Fonds voor de Korte Film” een slechte keuze voor een filmmaker met een eenmanszaak, tenzij uit de naam als geheel iets anders blijkt. Ga je na het einde van een vof alleen verder onder de naam die de vof voerde, dan mag dat wel (artikel 4 lid 3).

Staat de naam van een oprichter in je handelsnaam en is die persoon vertrokken, dan mag de naam niet de indruk wekken dat de onderneming nog voor een deel van die persoon is (artikel 3). Die regel geldt niet als je de onderneming met naam en al rechtmatig hebt overgenomen. Daarnaast verbiedt de wet elke naam die een onjuiste indruk geeft van de onderneming, als het publiek daardoor misleid kan worden (artikel 5b).

Op naleving letten niet alleen concurrenten. Ieder belanghebbende kan de kantonrechter vragen je naam te laten aanpassen. Dat verzoek kan ook de Kamer van Koophandel indienen (artikel 6 en 6a).

Een naam veilig kiezen of overdragen

Voor je een nieuwe naam in gebruik neemt, loont het om te checken of een ander er al rechten op heeft. Begin bij de Naamchecker van de KVK, die het Handelsregister en het merkenregister van het BOIP doorzoekt. Zoek voor merken die in de hele Europese Unie gelden ook in het register van het EUIPO. Die zoektochten vangen de meest voor de hand liggende botsingen af, maar je vindt er geen namen mee die wel worden gevoerd en nergens zijn ingeschreven. Toch kan het oudste recht liggen bij een collectief dat al jaren onder die naam op Instagram en affiches staat. Zoek daarom ook online en in je eigen branche op de naam en loop na of je naam niet misleidt over eigenaar of rechtsvorm. We helpen je die afweging te maken voordat je investeert in branding en bekendheid.

Een handelsnaam kun je overdragen, maar alleen samen met de onderneming die onder die naam wordt gedreven (artikel 2 Handelsnaamwet). Bij een overname of herstructurering zorgen we dat de naam goed meegaat.

 

Alle rechtsgebieden