Aanbestedingscontract
Je studio wint de huisstijl voor het nieuwe cultuurhuis van een gemeente. Of je bouwt het meubilair voor een ministerie of ontwerpt de tentoonstelling voor een museum dat zijn opdrachten aanbesteedt. In de aanbestedingsstukken zit dan al een conceptcontract met de inkoopvoorwaarden van de dienst. Daarin staat wie straks eigenaar is van je ontwerp, tot welk bedrag je aansprakelijk bent en wanneer de opdrachtgever mag stoppen.
De ruimte om dat aanbestedingscontract te veranderen is klein en ligt bijna helemaal vóór de inschrijving. Lees je het contract pas als de opdracht binnen is, dan teken je voorwaarden die voor alle inschrijvers gelijk waren en waar je achteraf weinig meer aan kunt doen.
Onder de ARVODI-2025, de algemene inkoopvoorwaarden van de Rijksoverheid voor diensten, gaan de auteursrechten op de resultaten van een opdracht direct bij het ontstaan over naar de opdrachtgever, tenzij partijen iets anders afspreken (artikel 23.1).
Schrijf je in op een aanbesteding en wil je het contract laten controleren? Bel 020 675 88 21 of neem contact op. Je krijgt binnen één werkdag antwoord.
ARVODI-2025 en de andere inkoopvoorwaarden van de overheid
Werk je voor een ministerie of een ander onderdeel van het Rijk, dan krijg je bij een opdracht voor diensten de ARVODI-2025 mee. Die geldt sinds 29 maart 2025 en vervangt de ARVODI-2018. Lever je producten, zoals meubels of objecten, dan gaat het om de ARIV-2026, die sinds 31 maart 2026 geldt. Een gemeente of provincie stelt eigen inkoopvoorwaarden vast.
Lees die voorwaarden als deel van je aanbestedingscontract en niet als bijlage. De ARVODI-2025 bepaalt bijvoorbeeld dat je meerwerk tot 10% van de oorspronkelijke opdracht niet mag weigeren (artikel 14.3). Een volle planning is geen reden. Een afwijking geldt alleen als die uitdrukkelijk schriftelijk of per e-mail is afgesproken (artikel 2.1). Een geschil komt bij de rechter in Den Haag (artikel 32.1).
Bij algemene inkoop- en verkoopvoorwaarden lees je of je een onredelijk bezwarend beding uit de voorwaarden van een wederpartij kunt laten vernietigen. Dat hangt af van je eigen bedrijf.
Wie de rechten op je ontwerp krijgt bij een overheidsopdracht
Voor een ontwerpbureau raakt de regel uit artikel 23.1 ARVODI-2025 het diepst. Hij geldt naast het auteursrecht ook voor databankrechten. Je huisstijl, je tentoonstellingsontwerp of je campagnebeeld is dan van de opdrachtgever, die het later zonder jou kan aanpassen of hergebruiken.
Gebruik je iets wat al bestond, zoals een eigen lettertype of beeld uit een beeldbank, dan houd je de rechten daarop zelf. De opdrachtgever krijgt wel een gebruiksrecht voor onbepaalde tijd dat je niet kunt opzeggen. Jij staat er bovendien voor in dat je dat recht mag geven (artikel 23.2). Een licentie van een beeldbank moet dat gebruik dus toelaten.
Je doet ook afstand van een deel van je persoonlijkheidsrechten, zoals het recht om je naam bij het werk te zien staan (artikel 23.5 ARVODI-2025 en artikel 25 Auteurswet). Wel kun je je blijven verzetten tegen een misvorming die je eer of naam schaadt, want daarvan kun je volgens de Auteurswet geen afstand doen.
Claimt een derde dat je ontwerp op het zijne lijkt, dan neem jij de verdediging van de opdrachtgever over en betaal jij de kosten. Voor die schade geldt de aansprakelijkheidsbeperking uit de voorwaarden niet (artikelen 23.6 en 19.3 onder c).
Wil je de rechten houden en de dienst een licentie geven, vraag daar dan om voordat je inschrijft. Artikel 23.1 laat die ruimte, want de overdracht geldt alleen als partijen niets anders afspreken. Bij auteursrecht overdragen lees je wat een overdracht verder vraagt.
Aansprakelijkheid en opzegging in een aanbestedingscontract
In de ARVODI-2025 ben je aansprakelijk tot vier keer de opdrachtwaarde per gebeurtenis en zes keer per contractjaar, met een plafond van € 3.000.000 per gebeurtenis en € 5.000.000 per jaar (artikel 19.2). Bij een huisstijl van € 60.000 kan één fout je dus tot € 240.000 kosten. Per gebeurtenis. Leg die bedragen naast je verzekering, want je moet passend verzekerd zijn en blijven (artikel 25.1).
Een boete staat in de voorwaarden zelf alleen bij het schenden van geheimhouding. Die moet de opdrachtgever in de overeenkomst opnemen, is direct opeisbaar en komt bovenop de schadevergoeding (artikel 11.6). Een boete voor te late levering kan de dienst wel in het contract zelf zetten. Lees dat dus net zo goed.
De opdrachtgever mag het contract op elk moment opzeggen, ook met onmiddellijke ingang. Je krijgt dan het werk vergoed dat je al deed, samen met de redelijke kosten en de verplichtingen die je voor de opdracht al bent aangegaan (artikel 21.4). Gederfde winst krijg je niet. Houd je als studio een jaar capaciteit vrij voor één opdrachtgever, dan draag je dat risico zelf.
Vragen over het contract stellen in de nota van inlichtingen
Bij een Europese aanbesteding mag je vragen stellen over de aanbestedingsstukken. De dienst beantwoordt ze in een nota van inlichtingen die naar alle gegadigden of inschrijvers gaat (artikel 2.53 Aanbestedingswet 2012). Gaat de dienst mee in een aanpassing van het contract, dan geldt die voor iedereen die inschrijft.
Gebruik die ronde voor het aanbestedingscontract en niet alleen voor de planning. Vraag om een plafond op je aansprakelijkheid dat past bij de omvang van de opdracht, om een licentie in plaats van een overdracht of om een prijsaanpassing bij een contract van meerdere jaren. De wet geeft je daarbij een argument. Een aanbestedende dienst mag alleen voorwaarden stellen die in een redelijke verhouding staan tot de opdracht, waarbij de wet de voorwaarden van de overeenkomst uitdrukkelijk noemt (artikel 1.10 lid 1 en lid 2 onder h Aanbestedingswet 2012).
Raakt je vraag aan een werkwijze die je liever niet aan concurrenten laat zien, dan kun je de dienst vragen die informatie uit de nota te laten (artikel 2.53 lid 3).
Een voorbehoud in je inschrijving zelf is riskant. De dienst kan een inschrijving die van de voorwaarden afwijkt terzijde leggen. Dan ben je de opdracht kwijt voordat iemand naar je ontwerp heeft gekeken.
Twijfel je over een beding in het conceptcontract? Bel 020 675 88 21 voordat de vragenronde sluit.
Wat een raamovereenkomst met een gemeente of ministerie je belooft
Een opdracht voor grafisch ontwerp of campagnes loopt soms via een raamovereenkomst. Zo’n aanbestedingscontract legt de voorwaarden vast voor opdrachten die de dienst later plaatst (artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012). Daarmee staat nog niet vast hoeveel opdrachten er komen, dus lees goed of de overeenkomst een afnamegarantie noemt of alleen een verwachte omvang. Een raming is geen toezegging.
Bij een Europese aanbesteding duurt een raamovereenkomst hoogstens vier jaar, behalve in een uitzonderingsgeval dat de dienst deugdelijk motiveert. De voorwaarden uit de raamovereenkomst mogen bij een losse opdracht niet wezenlijk veranderen (artikel 2.140 lid 2 en 3). Je tarief ligt dus voor de hele looptijd vast, tenzij de overeenkomst zelf een prijsaanpassing regelt.
Het aanbestedingscontract wijzigen of verlengen na de gunning
Na de gunning kun je het aanbestedingscontract niet vrij aanpassen. Ook niet als de opdrachtgever dat graag wil. De Aanbestedingswet 2012 noemt de gevallen waarin een wijziging zonder nieuwe aanbesteding kan (artikel 2.163a). Een kleine wijziging mag als die onder de Europese drempel blijft en onder 10% van de oorspronkelijke waarde voor diensten en leveringen, zolang de aard van de opdracht gelijk blijft (artikel 2.163b).
Was de wijziging al voorzien in een duidelijke en nauwkeurige herzieningsclausule of een optie, dan kan die ongeacht het bedrag (artikel 2.163c). Daaronder valt ook een verlenging die als optie in het contract staat. Bij extra werk dat noodzakelijk is geworden en bij omstandigheden die de dienst niet kon voorzien, mag de prijs onder voorwaarden met hoogstens 50% stijgen (artikelen 2.163d en 2.163e).
Verschuift een wijziging het economische evenwicht in jouw voordeel op een manier die het contract niet voorzag, dan is die wezenlijk (artikel 2.163g lid 3 onder b). Zonder nieuwe aanbesteding kan de dienst daar dan niet mee instemmen. Wil je bij een contract van drie of vier jaar je tarieven kunnen indexeren, regel dat dan vóór de gunning met een herzieningsclausule.
Deze regels gelden voor Europese aanbestedingen, waarvoor de drempel in 2026 en 2027 bij diensten en leveringen op € 140.000 ligt voor de centrale overheid en op € 216.000 voor andere aanbestedende diensten, exclusief btw (Verordening (EU) 2025/2152). Onder die drempel gelden de wijzigingsregels niet rechtstreeks en hangt de ruimte af van de procedure en het inkoopbeleid van de dienst.
Een concessieovereenkomst: verdienen aan het publiek in plaats van aan de overheid
Bij een concessieovereenkomst betaalt de overheid je niet of niet alleen voor je dienst. Je krijgt het recht om die dienst te exploiteren (artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012). Denk aan een programma in een gemeentelijk gebouw waarvoor je zelf de kaartjes verkoopt.
De Europese drempel voor concessies is € 5.404.000 in 2026 en 2027. Die wordt berekend over de omzet die je tijdens de hele looptijd haalt (artikel 2a.10 lid 2 en Verordening (EU) 2025/2151). Duurt de concessie langer dan vijf jaar, dan mag die niet langer lopen dan de tijd die je redelijkerwijs nodig hebt om je investeringen met een rendement terug te verdienen (artikel 2a.27 lid 2). Investeer je in een inrichting of installatie, lees dan goed wat er met die investering gebeurt als de dienst eerder stopt.
Je aanbestedingscontract laten controleren voordat je inschrijft
Wij bij Liaise merken dat ontwerpers en makers de aanbestedingsstukken vooral lezen op de eisen aan hun inschrijving. Het contract openen ze pas als de opdracht binnen is en de ruimte om iets te veranderen al weg is. We lezen het conceptcontract en de inkoopvoorwaarden met je door voordat de vragenronde sluit en schrijven de vragen voor de nota van inlichtingen. Na de gunning kijken we mee als de opdrachtgever wil wijzigen, verlengen of opzeggen.
Wil je je aanbestedingscontract laten controleren? Neem contact op of bel 020 675 88 21.