Publishingdeal uitgelegd: rechten, opbrengsten en valkuilen

Een publishingdeal - formeel een muziekuitgave-overeenkomst, ook wel publishing-overeenkomst genoemd - is een contract tussen muziekauteurs (componisten en tekstschrijvers, of diegene die daar de rechten van hebben gekregen) en publishers (muziekuitgevers). De auteur draagt daarin de auteursrechten op composities en/of teksten over aan de uitgever, die de werken vervolgens promoot, exploiteert en administreert. Daar krijgt de publisher een aandeel in de opbrengsten voor.

In dit artikel lees je hoe zo’n overeenkomst is opgebouwd, welke rechten en plichten erbij komen kijken, hoe voorschotten werken en waar de risico’s zitten - met praktijkvoorbeelden van onder andere Golden Earring en Martin Garrix.

Onderwerp van dit soort overeenkomsten is in hoofdzaak de auteursrechten op composities en/of teksten van muziekwerken (die we hierna voor het gemak “het werk” zullen noemen). Dit gaat dus niet over de rechten op de opname van een uitvoering daarvan. Die rechten zijn meestal het onderwerp van een platencontract.

Verschil tussen een publishingdeal en een platencontract

Deze twee contracten worden regelmatig door elkaar gehaald, maar gaan over fundamenteel verschillende rechten.

Een publishingdeal draait om de auteursrechten op de compositie en/of tekst - het geschreven muziekwerk zelf. Een platencontract gaat over de naburige rechten op een specifieke opname van dat werk. Simpel gezegd: de publishingdeal gaat over het liedje zoals het op papier staat, het platencontract over hoe het klinkt als het is opgenomen.

Dat onderscheid is belangrijk. Een compositie kan namelijk tientallen keren opnieuw worden opgenomen door verschillende artiesten en elke opname valt onder een apart regime. De auteur die zijn publishingrechten heeft overgedragen, heeft daarmee nog niet automatisch iets geregeld over de opname - en andersom.

Soms worden deze rechten gecombineerd in een 360-graden deal. Eén partij neemt dan zowel de publishing als de opnamerechten op zich en vaak nog meer. Verderop in dit artikel lees je wat daar de voor- en nadelen van zijn.

Wat spreek je in een publishingovereenkomst af?

In een standaard publishing-overeenkomst draagt een muziekauteur zijn rechten op een werk over aan een publisher (voor zover de rechten niet al aan Buma/Stemra zijn overgedragen, zie mijn vorige blog). Daarbij wordt meestal afgesproken dat de publishers de werken zal promoten, exploiteren en administreren. Onder die promotie/exploitatieplicht valt bijvoorbeeld dat de publisher zal proberen het werk aan derden aan te bieden om bijvoorbeeld tegen een vergoeding te (laten) gebruiken in een televisiecommercial.

De administratieplicht houdt onder meer in dat de publisher de overzichten die gebruikers van de werken (bijvoorbeeld Buma/Stemra) geven met de opbrengsten van de werken naloopt en ervoor zorgt dat betalingen juist en op tijd gedaan worden.

Wat moet een publisher voor je doen?

Het is voor een auteur natuurlijk belangrijk zo goed mogelijk af te spreken wat de publisher precies gaat doen, dat hij dat zo goed mogelijk zal doen, en dat hij die publisher daar natuurlijk ook aan houdt. Het heeft immers weinig zin om rechten op een werk aan een publisher over te dragen, waarna die publisher er vervolgens niets mee gaat doen (behalve eraan verdienen).

Voor publishers kan het overigens ook belangrijk zijn om zich voldoende in te spannen. Komt hij zijn verplichtingen namelijk niet goed na, dan loopt een publisher namelijk het risico dat de overeenkomst door de auteur wordt beëindigd. Dat heeft bijvoorbeeld de Golden Earring gedaan met de overeenkomst met hun publisher Nanada, omdat Nanada te weinig met de werken deed. Dat geldt des te meer nu dat sinds 2015 wettelijk geregeld is (in de “Wet Auteurscontractenrecht”). Het kan zelfs zijn dat een publisher in zo’n geval verplicht zal zijn aan de auteur een schadevergoeding te betalen voor opbrengsten die gederfd zijn doordat de publisher onvoldoende heeft geëxploiteerd.

Hoe worden opbrengsten verdeeld in een publishingdeal?

In ruil voor zijn diensten krijgt een publisher een aandeel in de opbrengsten uit de exploitatie van de werken (vaak is dat 50%). Die opbrengsten lopen overigens vaak voor een groot deel via Buma/Stemra (ervan uitgaande dat de auteur daarbij is aangesloten natuurlijk). De publisher zal gerechtigd zijn zich als “publisher” van dat werk aan te melden bij Buma/Stemra, waarna Buma/Stemra (bij een standaardverdeling) een deel van de opbrengsten uit die werken (na aftrek van een soort vergoeding voor overhead) aan de publisher betaalt, en de rest aan de auteurs.

In veel publishingdeals wordt overigens afgesproken dat de publisher vervolgens een deel van zijn aandeel in de (Buma/Stemra-) opbrengsten aan de auteur doorbetaalt. De auteur heeft in dat geval zowel aanspraak op de opbrengsten die hij als auteur van Buma/Stemra krijgt, en (via de publisher) een deel van de opbrengsten die de publisher van Buma/Stemra ontvangt.

Voorschot bij een publishingdeal: hoe werkt dat?

Om een publishing overeenkomst extra aantrekkelijk voor auteurs te maken, bieden publishers auteurs vaak aan om een voorschot op de exploitatieopbrengsten te betalen. Dat voorschot mag de publisher vervolgens verrekenen met exploitatieopbrengsten die hij later ontvangt. Daarbij moet de auteur Buma/Stemra opdracht geven om opbrengsten die hij normaal gesproken als auteur van Buma/Stemra zou ontvangen rechtstreeks aan de publisher te betalen (door middel van een “cessie”). De uitgever mag daar dan het betaalde voorschot mee verrekenen.

Voor de auteur is daarbij belangrijk om af te spreken dat hij het ontvangen voorschot niet terug hoeft te betalen als de publisher het voorschot vervolgens niet uit de cessie terugverdient. In contracten wordt dat ook wel een “verrekenbaar (“recoupable”), maar niet-terugvorderbaar voorschot” genoemd.

Het grote voordeel van de auteur bij zo’n voorschot is natuurlijk dat hij er zeker van is dat hij geld verdient, terwijl dat zonder dat voorschot misschien niet zou verdienen. Hij ontvangt het in ieder geval eerder. Dat houdt voor de publisher uiteraard in dat hij het risico loopt dat hij het door hem betaalde voorschot nooit zal terugverdienen. Dat risico wordt door publishers dan ook vaak genoemd als rechtvaardiging voor hun een aandeel in de opbrengsten. Naast het feit dat het een vergoeding is voor de promotie-, exploitatie- en administratiewerkzaamheden die de publisher zou moeten verrichten natuurlijk.

Overigens is het bij veel beginnende of minder populaire auteurs zo dat ze nooit een voorschot zullen krijgen, omdat er voor de publishers teveel risico bestaat dat ze het vervolgens niet zullen terugverdienen. Het blijkt uit de praktijk dat het dus vaak een kwestie van de onderhandelingspositie van de auteurs (die mede wordt bepaald door hun populariteit) is of, en voor welk bedrag, een voorschot wordt afgesproken.

Looptijd en territorium: voor hoe lang en waar geef je jouw rechten weg?

Een publishingdeal ondertekenen voelt als een grote stap vooruit. Maar heb je stilgestaan bij hoe lang die overeenkomst loopt en voor welke landen je jouw rechten weggeeft?

Die twee elementen hangen onlosmakelijk samen. Een deal voor drie jaar, alleen voor de Benelux, is totaal iets anders dan een contract dat tien jaar geldt en wereldwijd van kracht is. In dat laatste geval kan je publisher jouw nummers op elk continent exploiteren, zonder dat jij daar tussentijds iets over te zeggen hebt. Dat is niet per definitie verkeerd, maar je moet wel weten waar je ja tegen zegt.

In de praktijk zien we regelmatig contracten waarin de looptijd automatisch verlengd wordt als de songwriter niet op tijd opzegt. Of deals waarin het territorium zo breed is geformuleerd dat de publisher rechten heeft in markten waar hij helemaal niet actief is. Jouw muziek ligt dan stil in landen waar een andere partij er misschien wél iets mee had kunnen doen.

Waar moet je op letten? Kijk allereerst naar de duur van de overdracht. Is dat voor de volledige auteursrechtelijke beschermingsduur - dus tot 70 jaar na je overlijden - of voor een kortere periode? Bij een kortere termijn: wat gebeurt er als het contract afloopt? Krijg je jouw rechten automatisch terug of moet je daar actie voor ondernemen?

Bij het territorium geldt: hoe breder, hoe meer je weggeeft. Een wereldwijde deal is alleen logisch als jouw publisher ook daadwerkelijk een internationaal netwerk heeft om jouw werk te exploiteren. Heeft hij dat niet, dan geef je rechten weg zonder dat er iets tegenover staat.

Dit zijn precies de clausules waar songwriters later spijt van krijgen als ze niet goed zijn gecheckt. Het verschil tussen een eerlijke deal en een gouden kooi zit soms in één alinea.

Neem contact op met een van onze muziekrecht advocaten Jaap Versteeg of Alexandra Iedema als je een publishingdeal voorgelegd hebt gekregen en wilt weten of de looptijd en het territorium redelijk zijn.

Inzagerecht en kostenverrekening: weet wat je publisher doet met jouw geld

Je hebt een publishingdeal getekend, je muziek wordt gebruikt in een commercial en op Spotify draaien de streams door. Maar als je royalty-afrekening binnenkomt, valt het bedrag tegen. Waar is de rest gebleven?

Het antwoord zit vaak in de kostenverrekening. Publishers mogen bepaalde kosten in mindering brengen op de bedragen die ze aan jou moeten afdragen. Denk aan registratiekosten bij Buma/Stemra, administratiekosten of kosten voor het maken van demo’s. Op zich logisch, maar het verschil zit in wát er verrekend mag worden en hoeveel.

In sommige contracten staat een brede formulering waarmee de publisher vrijwel alle denkbare kosten mag aftrekken. Dan hou je als songwriter netto weinig over, ook al wordt jouw muziek veelvuldig gebruikt. Het is daarom belangrijk dat je precies weet welke kosten verrekenbaar zijn en dat die lijst limitatief is vastgelegd in je contract. Niet een open formulering als “alle redelijke kosten”, maar een concrete opsomming.

En dan het inzagerecht. Als songwriter heb je het recht om de administratie van je publisher in te zien. Je mag controleren of de bedragen die jij ontvangt kloppen met wat er daadwerkelijk binnenkomt. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk is het dat niet altijd.

Niet elk contract regelt dit even goed. Soms ontbreekt een inzagerecht volledig of is het zo beperkt geformuleerd dat je er weinig mee kunt. Een goed inzagerecht geeft je het recht om op regelmatige basis - bijvoorbeeld jaarlijks - de boeken te controleren, eventueel met hulp van een accountant.

Inzagerecht en kostenverrekening gaan allebei over hetzelfde: transparantie. Het verschil tussen een eerlijke publishingdeal en een black box waar jouw royalties in verdwijnen, zit vaak in deze twee bepalingen. Zorg dat ze goed geregeld zijn vóórdat je tekent - achteraf onderhandelen is altijd lastiger.

Wat is een 360-graden of 180-graden deal in de muziek?

Het komt vaak voor dat een publisher een zogenaamde “360-graden” of “180-graden”-deal voorstelt. Dat komt neer op een overeenkomst die niet alleen gaat om de auteursrechten op de werken, maar ook op andere onderwerpen zoals rechten op opnamen (wat typisch onder een platendeal zou vallen), optredens, merchandising en het management van de auteur.

Het komt ook voor dat dergelijke overeenkomsten (ook) met andere partijen (zoals concertorganisatoren) worden gesloten. Zulke overeenkomsten bekijken auteurs in de praktijk soms, omdat bijvoorbeeld de manager, platenmaatschappij en de publisher waar de overeenkomst mee wordt gesloten vaak aan elkaar gerelateerd zijn.

Zoals ook de zaak van Martin Garrix tegen Spinnin’ Records (gewonnen door Garrix) liet zien, is dat niet altijd een goede combinatie. Het is namelijk in het belang van de auteur dat die partijen kritisch zijn in de onderhandelingen met betrekking tot bijvoorbeeld de werken van de auteur die door zijn manager gevoerd zullen worden. Als de manager, de publisher en de platenmaatschappij praktisch gezien dezelfde partij zijn, kan het natuurlijk zo zijn dat de onderhandelingen niet helemaal in het belang van de auteur worden gevoerd.

Het is in zo’n geval dan ook belangrijk om af te spreken dat, als afspraken worden gemaakt tussen bijvoorbeeld de publisher en een platenmaatschappij die tot dezelfde groep behoren, die afspraken worden gemaakt op basis van wat in de muziekindustrie gebruikelijk is.

Overigens kan het aangaan van een 360-graden of 180-graden deal natuurlijk ook gunstig voor een auteur/artiest zijn, als de manager, publisher en/of platenmaatschappij een grote speler in de markt is en veel kunnen bijdragen aan de carrière van de artiest.

Bekende rechtszaken over publishingdeals

Publishingovereenkomsten leiden in de praktijk regelmatig tot juridische geschillen. Twee bekende Nederlandse voorbeelden laten zien waar het mis kan gaan.

Golden Earring vs. Nanada

Golden Earring beëindigde de overeenkomst met hun publisher Nanada omdat de uitgever te weinig deed met hun catalogus. De band stelde - met succes - dat Nanada zijn exploitatieverplichtingen niet nakwam. Deze zaak illustreert het belang van concrete afspraken over wat een publisher daadwerkelijk gaat doen. Sinds de invoering van de Wet Auteurscontractenrecht in 2015 staan auteurs in dit soort situaties juridisch sterker: een publisher die onvoldoende exploiteert, riskeert niet alleen beëindiging van het contract, maar mogelijk ook een schadevergoeding voor gemiste inkomsten.

Martin Garrix vs. Spinnin’ Records

DJ en producer Martin Garrix stapte naar de rechter om los te komen van zijn contracten met Spinnin’ Records. Eén van de kernproblemen: Spinnin’ combineerde meerdere rollen (label, publisher, management) binnen dezelfde organisatie. De rechter oordeelde in het voordeel van Garrix. De zaak laat zien dat 360-graden constructies - waarbij één groep zowel de publishing, het label als het management verzorgt - een risico vormen als er geen onafhankelijke belangenbehartiging plaatsvindt voor de auteur. Wanneer de partij die namens jou onderhandelt tegelijkertijd de partij is waarmee onderhandeld wordt, is er sprake van een potentieel belangenconflict.

Beide zaken onderstrepen hetzelfde advies: laat een publishingdeal altijd beoordelen door een onafhankelijke muziekrechtadvocaat, zeker wanneer meerdere rechten worden gecombineerd in één overeenkomst.