Reputatieschade door een publicatie: wat kun je doen?

Eén artikel dat niet klopt. Dat is soms genoeg. Binnen een dag googelt iedereen je naam en vindt alleen dat ene verhaal. Klanten haken af, samenwerkingen bevriezen, een financier trekt zich terug. Of het nu gaat om een social media-post die viraal gaat of een reeks valse reviews: jij zit met de reputatieschade. En de vraag is wat je daartegen kunt doen.

Een reputatieschade advocaat beoordeelt op grond van artikel 6:162 BW of een onrechtmatige publicatie of uitlating reputatieschade veroorzaakt en onderneemt actie: van sommatie en rectificatie tot het vorderen van materiële en immateriële schadevergoeding bij de rechter.

Heb je te maken met reputatieschade door een publicatie of uitlating? Bel 020 675 88 21 of neem contact op met Merel Teunissen voor een korte eerste inschatting van je mogelijkheden.

Heb je een sterke juridische positie?

Dat is de vraag die je waarschijnlijk stelt vóórdat je overweegt een advocaat te bellen. Niet elke negatieve uiting is onrechtmatig. Een scherpe maar feitelijk juiste recensie mag, hoe vervelend ook. Juridisch wordt het pas relevant als er iets mis is met de publicatie zelf: beschuldigingen die niet op feiten zijn gebaseerd, een onnodig grievende toon, het ontbreken van hoor en wederhoor, of een publicatie waarvan de schade niet in verhouding staat tot het maatschappelijk belang.

De rechter weegt bij reputatieschade altijd twee grondrechten tegen elkaar af. Aan de ene kant de uitingsvrijheid (artikel 10 EVRM), aan de andere kant het recht op bescherming van eer en goede naam (artikel 8 EVRM). Geen van beide weegt per definitie zwaarder. Alle omstandigheden tellen mee: de ernst van de beschuldiging, de feitelijke onderbouwing, de bekendheid van de betrokkene en of de publicatie een maatschappelijk belang dient.

In mijn praktijk zie ik dat mensen de gevolgen van reputatieschade onderschatten tot het te laat is. Een bestuurder die onder druk komt te staan, een ondernemer die zijn financiering verliest, een zzp’er bij wie de opdrachten opdrogen, soms binnen een week. En wie zijn naam googelt, vindt het artikel vóór alles.

Wat doet een reputatieschade advocaat concreet?

Je juridische positie beoordelen

Gaat het om feitelijke beweringen of om een mening? Is er een maatschappelijk belang? Hoe groot is het bereik? Die vragen bepalen niet alleen of actie zin heeft, maar ook welke route de meeste kans biedt. Na een eerste analyse weet je waar je staat en wat realistisch is.

Verwijdering of rectificatie afdwingen

Wanneer een onrechtmatige publicatie is vastgesteld, beginnen we doorgaans met een sommatiebrief aan de verantwoordelijke partij. Dat is in veel gevallen genoeg. Reageert de wederpartij niet of weigert die mee te werken, dan biedt een kort geding uitkomst. De rechter kan verwijdering bevelen, een rectificatie opleggen en daar een dwangsom aan verbinden.

Welke route de snelste is, hangt af van je situatie. Wat ik vaker meemaak dan je zou denken: partijen die reageren op een juridisch sterke sommatiebrief, zonder dat het tot een rechtszaak komt. Maar soms is er een goede reden om géén rectificatie te vorderen en alleen verwijdering, omdat een procedure zelf weer publiciteit kan genereren. Dat is een strategische keuze die we vooraf samen doorspreken.

Schadevergoeding vorderen

Reputatieschade heeft vaak een financiële kant. Omzetverlies, misgelopen opdrachten, gederfde winst: dat is materiële schade die je kunt verhalen op de veroorzaker. Naast materïele schade kun je ook immateriële schadevergoeding vorderen voor de aantasting van je eer en goede naam, op grond van artikel 6:106 BW.

Immateriële schade stelt de rechter vast naar billijkheid. Wat daarbij concreet meespeelt: de ernst van de beschuldiging, het bereik van de publicatie, de bekendheid van de betrokkene en de omstandigheid of de wederpartij wist dat de publicatie onjuist was. De Smartengeldgids, met eerder toegekende vergoedingen, dient als referentiekader. Hoe beter de schade is gedocumenteerd, opgezegde contracten, omzetcijfers, aantoonbare misgelopen opdrachten, hoe groter de kans op een serieuze vergoeding.

Vooraf ingrijpen bij een dreigende publicatie

Weet je dat er een schadelijk artikel aankomt? Dan hoef je niet af te wachten. We kunnen een publicatieverbod vorderen in kort geding, of je begeleiden bij de hoor en wederhoor-procedure zodat je reactie juridisch sterk staat en de reputatieschade wordt beperkt.

Wil je weten wat er juridisch mogelijk is in jouw situatie? Neem contact op voor een eerste gesprek.

Reputatieschade voor bedrijven

Bedrijven worden minstens zo hard geraakt als particulieren, maar de schade ziet er anders uit. Denk aan een oud-werknemer die anonieme reviews plaatst, een concurrent die schadelijke informatie verspreidt of een journalistiek stuk dat klopt noch volledig is. Weglopende klanten, opgezegde contracten, financiers die zich terugtrekken met een e-mail als bewijs. Bij beursgenoteerde bedrijven komt daar een dalende koers bovenop.

We treden regelmatig op voor bedrijven die te maken krijgen met onrechtmatige berichtgeving of schadelijke uitlatingen. Juridisch draait het ook hier om de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Het verschil met particulieren zit in de bewijsvoering: bedrijven kunnen materiële schade concreter aantonen. Omzetcijfers dalen meetbaar, contracten worden aantoonbaar opgezegd.

Uit de praktijk: de YouTube-reportage die een dag online stond

Een winkeleigenaar in Nijmegen. Een YouTube-programma met bijna een miljoen abonnees. Een reportage met de titel dat zijn winkel “blijkbaar bekend staat” om de verkoop van gestolen laptops. Eén dag online, maar de schade was al aangericht: bedreigingen, racistische reacties onder de video, negatieve reacties van familie en vrienden, en een werkgever die zijn contract niet verlengde.

Wat was er precies misgegaan? Een medewerker van het programma had een derde partij gebeld en zich daarbij voorgedaan als iemand anders, met een fictieve casus. Die derde partij reageerde op basis van die verkeerde voorstelling van zaken en zei dat er “vaker gestolen apparaten” via de winkel waren verkocht. Die uitspraak belandde in de reportage als feit.

De advocaat van de winkeleigenaar sommeerde diezelfde dag nog. De reportage ging de volgende dag offline. Een gerectificeerde versie volgde 48 uur later, zonder de gewraakte passages.

Toch procedeerde de winkeleigenaar door. De Rechtbank Midden-Nederland deed in juli 2024 uitspraak (ECLI:NL:RBMNE:2024:4146).

De rechtbank oordeelde dat de oorspronkelijke reportage onrechtmatig was. De uitlating dat de winkel “erom bekend staat” gestolen goederen te verkopen suggereerde een patroon én impliciete wetenschap van de eigenaar. Die beschuldiging vond geen steun in de feiten, omdat de enige bron ervan was vervuild door de werkwijze van de journalist zelf. De rechtbank: een journalist die informatie genereert door zich voor te doen als iemand anders, moet erop bedacht zijn dat zijn gesprekspartner daardoor een verkeerde voorstelling van zaken heeft. Dat is niet wat van een goede journalist mag worden verwacht.

De rechtbank kende een immateriële schadevergoeding toe van € 1.500. Dat bedrag viel relatief bescheiden uit, mede omdat de onrechtmatige versie slechts één dag online had gestaan en de omroep snel rectificeerde. De vordering voor materiële schadevergoeding wees de rechter af, niet omdat er geen schade was, maar omdat de winkeleigenaar het causale verband tussen de publicatie en zijn omzetverlies onvoldoende had geconcretiseerd. De coronacrisis had zijn omzet al eerder geraakt en uit de overgelegde cijfers was geen aanzienlijke daling na de publicatiedatum af te lezen.

Wat leert deze zaak? Drie dingen die ik in mijn praktijk steeds terugzie:

• Ten eerste: snelheid telt aan beide kanten. Een tijdige sommatie beperkte hier de verdere schade, maar drukte ook de uiteindelijke vergoeding.
• Ten tweede: rectificatie is geen kwijtschelding. De omroep rectificeerde, maar dat betekende niet dat de onrechtmatige daad daarmee verdween.
• Ten derde: materiële schade onderbouw je met feiten, niet met gevoel. Wil je omzetverlies vergoed krijgen, dan moet je precies kunnen aantonen welke omzetdaling, welke misgelopen opdrachten of welke contractbeëindigingen direct herleidbaar zijn naar de publicatie. Bewaar alles.

Twijfel je of je situatie sterk genoeg staat? Bel 020 675 88 21 voor een korte eerste inschatting. We helpen je bepalen wat realistisch haalbaar is.