Onrechtmatige publicatie

Een journalist belt voor een reactie. Een artikel verschijnt online dat niet klopt. Of een social media-post beschadigt je reputatie terwijl je machteloos toekijkt.

Een onrechtmatige publicatie kan enorme schade aanrichten aan je carrière, je bedrijf of je privéleven. Zeker nu berichten binnen minuten viral gaan en het internet weinig vergeet. Als onrechtmatige publicatie advocaat help ik dagelijks cliënten met het stoppen van schadelijke berichtgeving, het eisen van rectificatie en het voeren van kort gedingen om publicaties offline te krijgen.

Neem direct contact met ons op of bel 020 675 88 21 als je onderwerp bent van een publicatie. Het is zaak om snel te handelen zowel bij publicaties die aanstaande zijn als publicaties die al openbaar gemaakt zijn.

Wat is een onrechtmatige publicatie?

Een publicatie is onrechtmatig wanneer die inbreuk maakt op de eer en goede naam of je privé leven. Hiervan kan sprake zijn als de beschuldigingen onjuist zijn, de inkleding van de beschuldiging onnodig vijandig of wanneer de schade niet in verhouding staat tot het publieke belang.

Maar wanneer is die grens bereikt? Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht, maar kent wettelijke grenzen. De rechter weegt hierbij twee grondrechten tegen elkaar af: vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) versus het recht op privacy en bescherming van je naam en reputatie (artikel 8 EVRM). Beide rechten wegen even zwaar.

Belangrijke juridische gezichtspunten bij een onrechtmatige publicatie

Bij de beoordeling of een publicatie onrechtmatig is, neemt de rechter de volgende factoren mee:

• De ernst van de beschuldigingen en de gevolgen voor de betrokkene.
  Zwaardere aantijgingen vragen om zorgvuldigere berichtgeving. Hoe groter de impact op iemands naam en reputatie, hoe hoger de eisen aan de journalist.
• Het maatschappelijk belang.
  Stelt de publicatie een misstand aan de kaak die het publiek moet weten? Dan weegt dat mee in het voordeel van de vrijheid van meningsuitingin.
• De feitelijke basis van de uitlatingen.
  Een publicatie moet voldoende onderbouwd zijn met feiten. Louter geruchten of suggesties zijn onvoldoende.
• De wijze van presenteren: feiten of meningen.
  Feiten moeten verifieerbaar zijn. Meningen zijn toelaatbaar, mits duidelijk als zodanig herkenbaar en voorzien van context.
• Alternatieven voor publicatie.
  Had het doel ook op een minder schadelijke manier bereikt kunnen worden, bijvoorbeeld door een interne melding?
• De kans dat de informatie toch naar buiten zou zijn gekomen.
  Als een bericht waarschijnlijk ook zonder deze publicatie openbaar zou zijn geworden, telt dat mee in de beoordeling.
• Zorgvuldige journalistiek vraagt om hoor en wederhoor.
  De betrokkene moet kunnen reageren op beschuldigingen vóórdat iets gepubliceerd wordt. Bij ernstige verdenkingen is dat extra belangrijk. Als een journalist deze stap overslaat, speelt dat een grote rol in de beoordeling of de publicatie onrechtmatig is.

Wat kun je doen bij een onrechtmatige publicatie?

Er zijn verschillende juridische routes om een publicatie te laten verwijderen of te voorkomen. De beste aanpak hangt af van jouw specifieke situatie en of de publicatie daadwerkelijk onrechtmatig is.

1. Juridische begeleiding bij hoor en wederhoor

Als een artikel of uitzending nog in de maak is kunnen we ervoor zorgen dat je op een deugdelijke manier in de gelegenheid wordt gesteld voor hoor en wederhoor. Bij een publicatie moet je als betrokkene namelijk de kans krijgen op te reageren op beschuldigingen voor publicatie. Als mediarecht advocaat begeleiden wij cliënten bij het zorgvuldig reageren op persvragen, waarbij we oog houden voor zowel reputatie als juridische positie.

2. Sommatie versturen bij onrechtmatige publicatie

Is een artikel of item gepubliceerd en klopt de inhoud niet? Of is er bij de totstandkoming onzorgvuldig gehandeld? Dan is een sommatiebrief de eerste stap.

De meest directe weg is contact opnemen met degene die heeft gepubliceerd – de journalist, de redactie, de websitebeheerder of de auteur van een social media-post. Soms is een beleefd verzoek genoeg, zeker als de publicatie feitelijke fouten bevat of slordig tot stand is gekomen. Leidt een vriendelijk verzoek niet tot resultaat? Dan kan een formele sommatiebrief van een advocaat het verschil maken.

Wat is een sommatiebrief?

Een sommatiebrief is een formele aanschrijving waarin je de auteur of openbaarmaker sommeert om de publicatie te verwijderen en/of te rectificeren. In een sommatiebrief stel je kort dat en waarom de publicatie onrechtmatig is en maak je duidelijk dat je overweegt om naar een rechter te stappen als er niet wordt voldaan aan de in de brief opgenomen vorderingen.

Wat staat er in een sommatiebrief?

In een sommatiebrief bij onrechtmatige publicatie staat in ieder geval opgenomen waarom de publicatie onrechtmatig is. Vervolgens staat er opgenomen welk recht hierdoor geschonden wordt, zoals het recht op eer en goede naam of het recht op privacy. Wanneer er een journalistieke zorgvuldigheidsnorm geschonden is, zoals het recht op hoor en wederhoor, dan staat dit ook in de sommatiebrief vermeld.

Aan het einde van de brief staan de concrete eisen. Bij een onrechtmatige publicatie gaat het meestal om:

• Het verwijderen en verwijderd houden van de publicatie;
• Het plaatsen van een rectificatie (met specificatie waar en hoe lang);
• Een vordering tot schadevergoeding;
• Een termijn waarbinnen hieraan voldaan moet worden.

Voor het offline halen van een publicatie geldt vaak een termijn van enkele uren.

De sommatiebrief eindigt met de consequenties als niet aan de eisen wordt voldaan. In de meeste gevallen is dat het starten van een kort geding.

3. Verwijdering via het platform (notice-and-takedown)

Staat de publicatie op social media, een forum of een nieuwsplatform? Dan kun je een melding doen bij het platform zelf. Facebook, Instagram, X, LinkedIn en YouTube hebben allemaal meldprocedures voor content die inbreuk maakt op rechten van derden, zoals privacy, portretrecht of laster.

Platforms zijn vaak bereid om content te verwijderen als deze duidelijk in strijd is met hun voorwaarden. Het nadeel: de beoordeling ligt bij het platform en niet bij een rechter. Complexe gevallen worden vaak afgewezen. Reageert het platform niet adequaat? Dan kun je juridische stappen ondernemen, zowel tegen de poster als tegen het platform zelf.

Bij anonieme publicaties is dit soms de enige route. Het platform kan de content verwijderen zonder dat je de identiteit van de auteur kent. Wij begeleiden je bij het opstellen en indienen van een effectief verwijderingsverzoek.

4. Verwijdering uit Google (vergeetrecht)

Ook als de publicatie zelf online blijft staan kun je ervoor zorgen dat deze niet meer vindbaar is via Google. De AVG geeft je het “recht om vergeten te worden”. Je kunt Google verzoeken om zoekresultaten die je naam bevatten te verwijderen uit de resultatenlijst.

Google weegt per geval af of verwijdering gerechtvaardigd is. Relevante factoren zijn onder meer:

• Is de informatie onjuist, verouderd of niet langer relevant?
• Is er een publiek belang bij het beschikbaar blijven van de informatie?
• Bekleed je een publieke functie?

Let op: Google wijst circa 60% van de verwijderingsverzoeken af. Bovendien verdwijnt alleen het zoekresultaat - de publicatie zelf blijft online staan. Andere zoekmachines zoals Bing hebben vergelijkbare procedures.

5. Kort geding bij onrechtmatige publicatie

Werken de bovenstaande routes niet? Dan is een juridische procedure de volgende stap. Dat kan via een kort geding of een bodemprocedure.

Een kort geding is een spoedprocedure bij de rechter. Bij onrechtmatige publicaties speelt tijd een grote rol: hoe langer schadelijke content online staat, hoe groter de reputatieschade.

Het voordeel van het starten van een kort geding procedure is dat een rechter in relatief korte tijd toetst of de publicatie onrechtmatig is. Vervolgens kan hij degene die de content geplaatst heeft gebieden de content te verwijderen en verwijderd te houden. De rechter kan hier een dwangsom aan verbinden. Het nadeel: het kost tijd en geld, en een rechtszaak kan juist extra aandacht genereren.

Wat kun je vorderen in een kort geding?

In een kort geding over een onrechtmatige publicatie kun je verschillende vorderingen instellen:

• Verwijdering: De rechter kan het platform of degene die het heeft gepubliceerd verplichten om het artikel, de uitzending of social media-post offline te halen.
• Rectificatie: Een gedwongen rechtzetting. Degene die heeft gepubliceerd moet publiekelijk erkennen dat de eerdere berichtgeving onjuist of onzorgvuldig was. Dit staat in artikel 6:167 BW.
• Publicatieverbod: Een verbod op verdere verspreiding of herhaling van de onrechtmatige uitingen.
• Dwangsom: Om naleving af te dwingen kan de rechter een dwangsom opleggen. Die geldt per dag dat niet aan het vonnis wordt voldaan.
• Voorschot op schadevergoeding: In sommige gevallen kun je in kort geding al een voorschot op de schadevergoeding vragen.

Hoe verloopt een kort geding?

Na het betekenen van de dagvaarding volgt meestal binnen twee tot zes weken een zitting. Beide partijen lichten hun standpunt toe. De rechter doet vervolgens binnen twee weken uitspraak. In zeer urgente gevallen kan dit nog sneller. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn bij een aanstaande tv-uitzending. In dat geval kan de rechter zelfs binnen enkele uren uitspraak doen.

Het vonnis in kort geding is een voorlopige voorziening. In de praktijk leggen partijen zich hier vaak bij neer, zeker als de rechter duidelijk oordeelt dat de publicatie onrechtmatig is. De wederpartij kan wel nog in hoger beroep of een bodemprocedure starten.

Bodemprocedure

Naast het kort geding kun je ook een bodemprocedure starten. Dit is een volledige procedure die één tot twee jaar kan duren. De rechter doet grondig onderzoek en geeft een definitief oordeel. Geschikt voor complexe zaken of wanneer je een hogere schadevergoeding wilt vorderen.

Onze aanpak van een kort geding

Wij hebben veel ervaring met kortgedingprocedures over onrechtmatige publicaties. We kunnen snel schakelen: binnen enkele dagen ligt er een dagvaarding klaar. Tijdens de procedure staan we je bij, juridisch én daarbuiten. Denk aan afstemming met een communicatieadviseur, het opstellen van een persbericht, of begeleiding bij de impact die een publicatie heeft op je werk of privéleven.

6. Het doen van aangifte bij smaad en laster

Kwalificeert een publicatie als smaad of laster? Dan kun je aangifte doen bij de politie. Het Openbaar Ministerie beslist of er wordt vervolgd. Dat is meteen het nadeel: jij hebt als slachtoffer weinig grip op het vervolg. De bewijslast is hoog. Bij laster moet je aantonen dat de dader wist dat de beschuldiging onwaar was.

Daarom kiezen de meeste mensen voor de civiele route. Je houdt zelf de regie en je ziet doorgaans sneller resultaat. Overigens sluiten beide routes elkaar niet uit: je kunt aangifte doen én een civiele procedure starten. Meer over ‘Smaad en laster’.

7. Klacht bij de Raad voor de Journalistiek

Gaat het om een publicatie door een journalist of medium, bijvoorbeeld een krant of omroep? Dan kun je wanneer het medium is aangesloten bij de Raad voor de Journalistiek ook een klacht indienen bij de Raad voor de Journalistiek. Dit is geen rechtszaak, maar een klachtprocedure. De Raad toetst of de journalist zich aan de journalistieke gedragscode heeft gehouden.

Een uitspraak van de Raad is niet juridisch bindend, maar kan wel druk zetten. Veel aangesloten media publiceren een rectificatie na een gegrond verklaarde klacht. Het voordeel: de procedure is laagdrempelig en kosteloos.

Wanneer schakel je een advocaat in bij onrechtmatige publicatie?

Een advocaat is niet altijd nodig. Bij eenvoudige gevallen kun je zelf contact opnemen met de website of een melding doen bij het platform.

Schakel wél een advocaat in als:

• De publicatie ernstige reputatieschade veroorzaakt.
• De wederpartij niet reageert op je verzoek.
• Een sommatie geen effect heeft gehad.
• Het medium niet bereid is tot rectificatie.
• Je snel wilt handelen via een kort geding.

Wij helpen je bij het bepalen van de meest effectieve route. Soms is een goed getimede sommatiebrief voldoende. Soms is de gang naar de rechter onvermijdelijk. In een eerste gesprek brengen we je situatie in kaart en adviseren we over de beste aanpak.

Juridisch advies advocaat bij onrechtmatige publicatie - een greep uit onze recente werkzaamheden:

• Procedure voor een onderneming die door een commerciële omroep werd beschuldigd van onrechtmatig en strafrechtelijk laakbaar handelen.
• Controleren van een publicatie op rechtmatigheid voor het medium die het artikel openbaar wilde maken.
• Begeleiding van een onderneming bij het beantwoorden van vragen van een landelijk dagblad in het kader van hoor en wederhoor.
• Beoordelen van een publicatie op eventuele onrechtmatigheid voor de betrokkene.
• Procedure tegen een juice kanaal vanwege een onrechtmatige publicatie.
• Procedure tegen een omroep vanwege het herkenbaar in beeld brengen van een betrokkene in de uitzending.
• Bijstand in een procedure die was aangespannen vanwege een vermeend onrechtmatige TikTok video.
• Bijstand van een producent van een documentaire in een procedure die was aangespannen door het hoofdpersonage.

Wil je meer weten of direct juridisch advies? Neem contact met ons op. We helpen je graag verder.

 

Alle rechtsgebieden