Wat is een onrechtmatige publicatie precies?

Een publicatie is onrechtmatig als deze je privacy schendt of je goede naam door het slijk haalt – zonder dat dit opweegt tegen de vrijheid van meningsuiting. De rechter kijkt dan naar een aantal dingen. Bijvoorbeeld: hoe zwaar zijn de beschuldigingen? Is er een maatschappelijk belang? Klopt wat er wordt beweerd feitelijk? Is hoor en wederhoor toegepast? Niet elke negatieve of vervelende publicatie is automatisch onrechtmatig. Ook het ‘recht to offend’ – het recht om te kwetsen – wordt namelijk beschermd. Of een publicatie uiteindelijk onrechtmatig is of niet, beoordeelt de rechter. De rechter kijkt naar jouw specifieke situatie en weegt alle feiten af.

Wat is het verschil tussen een onrechtmatige publicatie en een onrechtmatige perspublicatie?

Een onrechtmatige perspublicatie is een specifieke vorm van onrechtmatige publicatie. Het gaat dan om berichtgeving door professionele media: kranten, tijdschriften, tv-programma’s, nieuwswebsites of podcasts van journalisten. Het verschil zit in de zorgvuldigheidseisen. Van een journalist of redactie wordt een hogere mate van zorgvuldigheid verwacht dan van een particulier die iets op social media plaatst. De rechter weegt bij perspublicaties zwaar mee of hoor en wederhoor is toegepast en of de beschuldigingen steun vinden in het feitenmateriaal. Het begrip “onrechtmatige publicatie” is breder en omvat ook social media-posts, forumberichten, reviews en andere uitingen van niet-journalistieke bronnen.

Moet ik meteen in actie komen bij een schadelijke (online) publicatie?

Zo snel mogelijk. Hoe langer een schadelijke publicatie online staat of circuleert, hoe groter de schade aan je reputatie. Bij een dreigende publicatie kun je soms nog vóór publicatie ingrijpen, bijvoorbeeld wanneer je een verzoek om hoor en wederhoor ontvangt. Is de publicatie al verschenen? Dan telt elke dag. Voor een kort geding om verwijdering of rectificatie af te dwingen is snelheid essentieel. Hoe langer een publicatie online staat, hoe groter het bereik en hoe groter de schade. Neem daarom direct contact op zodra je weet hebt van een schadelijke publicatie.

Kan ik een journalist aansprakelijk stellen?

Ja, dat kan. Journalisten kunnen zich beroepen op hun recht op vrijheid van meningsuiting, maar die vrijheid is niet onbegrensd. Wanneer een journalist zijn feiten niet op orde heeft dan kan dat onrechtmatig zijn. Ook kan het onrechtmatig zijn als er ernstige beschuldigingen worden geuit zonder degene over wie het gaat in de gelegenheid te stellen tot hoor en wederhoor. Je kunt dan zowel de journalist persoonlijk als het medium aansprakelijk stellen. In de praktijk richt een vordering zich meestal op het medium, maar er kunnen omstandigheden zijn die het rechtvaardigen ook de journalist aansprakelijk te stellen. De rechter beoordeelt uiteindelijk aan de hand van alle omstandigheden of de journalist onrechtmatig heeft gehandeld.

Mag een documentaire zonder toestemming over mij gaan?

Dat hangt af van de omstandigheden, maar in principe wel. Een documentairemaker hoeft niet jouw toestemming te vragen om over je te berichten. De vraag is of jouw recht op privacy zwaarder weegt dan het recht op vrije meningsuiting van de maker. Speelt de documentaire zich af in de publieke sfeer en dient deze een maatschappelijk belang? Dan is de documentaire vaak toegestaan. Gaat het om je privéleven, worden er ongefundeerde beschuldigingen geuit of word je in een misleidend daglicht geplaatst? Dan kan de balans anders uitvallen. Je hebt overigens wel recht op hoor en wederhoor. Dit is geen absoluut recht maar wel een belangrijk gezichtspunt in de uiteindelijke beoordeling of de documentaire onrechtmatig is of niet.

Wat kan ik vorderen bij een onrechtmatige publicatie?

Je hebt verschillende opties. Allereerst kun je een verbod op (verdere) verspreiding vorderen. Daarnaast kun je rectificatie eisen, een publieke correctie of weerlegging van de onjuiste informatie. Verder kun je schadevergoeding vorderen voor geleden schade. Als schade kan je vorderen, materiële schade zoals verlies van omzet en immaterieel schade, zoals reputatieschade en emotioneel leed. In een kort geding kun je snel een verbod of rectificatie krijgen. Voor schadevergoeding is meestal een bodemprocedure nodig, tenzij de schade al duidelijk vaststaat.

Wat kost een procedure om een publicatie verwijderd te krijgen?

De kosten variëren sterk, afhankelijk van de complexiteit en het type procedure. Een sommatiebrief is relatief betaalbaar. Een kort geding kost meer, maar levert wel snel resultaat op. Reken op € 8.000,- tot € 20.000,- exclusief btw, wat vooral afhangt van hoe ingewikkeld je zaak is. Win je? Dan zal de rechter de tegenpartij veroordelen om een deel van je advocaatkosten te betalen. Helaas gaat dat om een fractie van wat je daadwerkelijk kwijt bent. Voordat je start, bespreken we de verwachte kosten en kijken we samen naar de haalbaarheid. Zo weet je waar je aan toe bent en kun je een bewuste keuze maken.

Kan een negatieve review onrechtmatig zijn?

Ja, onder bepaalde omstandigheden. Een eerlijke en op feiten gebaseerde review is toegestaan, ook als deze kritisch of negatief is. Maar een review die feitelijk onjuist is, een persoonlijke aanval bevat, of duidelijk bedoeld is om jou of je bedrijf te schaden of te chanteren, kan de grens van het toelaatbare overschrijden. Denk aan nepreviews van concurrenten of wraakacties van ontevreden ex-medewerkers. Je kunt dan via een notice-and-takedown verzoek het platform vragen de review te verwijderen. Weigert het platform? Dan is juridische actie tegen de recensent of het platform mogelijk.

Hoe zit het met social media posts en reputatieschade?

Voor social media gelden dezelfde juridische kaders als voor traditionele media. Een onrechtmatige uiting blijft onrechtmatig, of deze nu in een krant staat of op Instagram. Het verschil zit in de snelheid waarmee berichten zich verspreiden en de complexiteit van verwijdering. Een viral post kan enorme schade aanrichten voordat je kunt ingrijpen. Gelukkig bieden platformen als Facebook, Instagram en X mogelijkheden om content te rapporteren. Reageert het platform niet adequaat? Dan kun je juridische stappen ondernemen, zowel tegen de poster als tegen het platform zelf.

Wat is het verschil tussen laster en onrechtmatige publicatie?

Laster en smaad zijn strafrechtelijke begrippen. Bij smaad verspreid je opzettelijk een beschuldiging waarvan je weet of vermoedt dat deze iemands eer aantast. Laster is smaad terwijl je wéét dat de beschuldiging onwaar is. Hiervoor kun je strafrechtelijk worden vervolgd. Een onrechtmatige publicatie is daarentegen een civiele kwestie. Je stapt dan naar de rechter om de publicatie verwijderd te krijgen én schadevergoeding te claimen van degene die het heeft gepubliceerd. In de praktijk gaan de meeste mensen voor die civiele route. Waarom? Je bepaalt zelf wanneer je start, je houdt de touwtjes in handen en je ziet meestal sneller resultaat dan bij een strafrechtelijke aangifte.

Wat als een schadelijke publicatie alweer verwijderd is?

Ook dan kun je nog actie ondernemen. Dat de publicatie is verwijderd, betekent niet dat de schade ongedaan is gemaakt. Screenshots circuleren, Google-cache bewaart kopieën en de informatie kan al breed zijn verspreid. Je kunt alsnog schadevergoeding vorderen voor de schade die is ontstaan in de periode dat de publicatie online stond. Indien je daarbij gebaat bent kan je daarnaast ook een rectificatie vorderen. Daarin kan je dan de onjuistheden die in de publicatie zijn geuit rechtzetten.

Hoe lang duurt een rechtszaak over een onrechtmatige publicatie?

Een kort geding duurt meestal twee tot vier weken van dagvaarding tot vonnis. Een bodemprocedure kan één tot twee jaar duren. In zeer urgente gevallen kan de kort geding rechter zelfs dezelfde dag uitspraak doen.

Kan ik zowel civielrechtelijk als strafrechtelijk optreden?

Ja, beide routes sluiten elkaar niet uit. Je kunt aangifte doen én een civiele procedure starten. In de praktijk is de civiele route vaak effectiever omdat je daar zelf de regie houdt en direct verwijdering, rectificatie en schadevergoeding kunt vorderen.

Wat als de rechtszaak meer aandacht genereert voor de publicatie?

Dit risico bespreken we altijd vooraf. In sommige gevallen adviseren we om juist geen rechtszaak te starten. We helpen je een realistische afweging te maken tussen de juridische mogelijkheden en je belangen .

Kan ik procederen tegen een anonieme publicatie?

Ja, hoewel dit lastiger is. We kunnen via de rechtbank gegevens opvragen bij platforms of providers om de identiteit van de publicist te achterhalen.

Hoe lang duurt het voordat een publicatie offline is?

Dat hangt af van de route. Een platform kan binnen enkele dagen reageren op een melding. Een sommatiebrief geeft meestal een termijn van een aantal uur tot een aantal dagen. Een kort geding duurt twee tot vier weken. Google-verwijdering kan enkele weken duren.

Kan ik een publicatie laten verwijderen als deze feitelijk juist is?

Dat is moeilijker, maar niet onmogelijk. Als de publicatie je privacy schendt, onnodig grievend is, of niet langer relevant is, kan verwijdering toch gerechtvaardigd zijn. Ook het vergeetrecht bij Google kan uitkomst bieden.

Rechtsgebieden

Onrechtmatige publicatie

Een journalist belt voor een reactie. Een artikel verschijnt online dat niet klopt. Of een social media-post beschadigt je reputatie terwijl je machteloos toekijkt.

Een onrechtmatige publicatie kan enorme schade aanrichten aan je carrière, je bedrijf of je privéleven. Zeker nu berichten binnen minuten viral gaan en het internet weinig vergeet. Of het nu gaat om een onrechtmatige perspublicatie in een krant of tv-programma, of om schadelijke berichten op social media. Als onrechtmatige publicatie advocaat helpen wij cliënten met het stoppen van schadelijke berichtgeving, het eisen van rectificatie en het voeren van kort gedingen om publicaties offline te krijgen.

Neem direct contact met ons op of bel 020 675 88 21 als je onderwerp bent van een publicatie. Het is zaak om snel te handelen zowel bij publicaties die aanstaande zijn als publicaties die al openbaar gemaakt zijn.

Wat is een onrechtmatige publicatie?

Een publicatie is onrechtmatig wanneer die inbreuk maakt op de eer en goede naam of je privé leven. Hiervan kan sprake zijn als de beschuldigingen onjuist zijn, de inkleding van de beschuldiging onnodig vijandig of wanneer de schade niet in verhouding staat tot het publieke belang.

Maar wanneer is die grens bereikt? Vrijheid van meningsuiting is een grondrecht, maar kent wettelijke grenzen. De rechter weegt hierbij twee grondrechten tegen elkaar af: vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) versus het recht op privacy en bescherming van je naam en reputatie (artikel 8 EVRM). Beide rechten wegen even zwaar.

Belangrijke juridische gezichtspunten bij een onrechtmatige publicatie

Bij de beoordeling of een publicatie onrechtmatig is, neemt de rechter de volgende factoren mee:

De ernst van de beschuldigingen en de gevolgen voor de betrokkene.
Zwaardere aantijgingen vragen om zorgvuldigere berichtgeving. Hoe groter de impact op iemands naam en reputatie, hoe hoger de eisen aan de journalist.
Het maatschappelijk belang.
Stelt de publicatie een misstand aan de kaak die het publiek moet weten? Dan weegt dat mee in het voordeel van de vrijheid van meningsuitingin.
De feitelijke basis van de uitlatingen.
Een publicatie moet voldoende onderbouwd zijn met feiten. Louter geruchten of suggesties zijn onvoldoende.
De wijze van presenteren: feiten of meningen.
Feiten moeten verifieerbaar zijn. Meningen zijn toelaatbaar, mits duidelijk als zodanig herkenbaar en voorzien van context.
Alternatieven voor publicatie.
Had het doel ook op een minder schadelijke manier bereikt kunnen worden, bijvoorbeeld door een interne melding?
De kans dat de informatie toch naar buiten zou zijn gekomen.
Als een bericht waarschijnlijk ook zonder deze publicatie openbaar zou zijn geworden, telt dat mee in de beoordeling.
Zorgvuldige journalistiek vraagt om hoor en wederhoor.
De betrokkene moet kunnen reageren op beschuldigingen vóórdat iets gepubliceerd wordt. Bij ernstige verdenkingen is dat extra belangrijk. Als een journalist deze stap overslaat, speelt dat een grote rol in de beoordeling of de publicatie onrechtmatig is.

Wat is een onrechtmatige perspublicatie?

Professionele media, zoals kranten, tijdschriften, tv-programma’s en online nieuwssites, zijn verplicht zorgvuldig te werk te gaan. Bronnen checken, hoor en wederhoor toepassen, en geen uitspraken doen die iemands eer, goede naam of privéleven schaden zonder gegronde reden.

Gebeurt dat toch, dan spreken we van een onrechtmatige perspublicatie.

Het verschil met een boze reactie op social media is groot. Van journalisten en redacties mag je een veel hogere mate van zorgvuldigheid verwachten dan van een willekeurige internetgebruiker. Dat maakt jouw juridische positie als betrokkene bij een onrechtmatige perspublicatie vaak een stuk sterker.

Wat kun je doen bij een onrechtmatige publicatie?

Er zijn verschillende juridische routes om een publicatie te laten verwijderen of te voorkomen. De beste aanpak hangt af van jouw specifieke situatie en of de publicatie daadwerkelijk onrechtmatig is.

1. Juridische begeleiding bij hoor en wederhoor

Als een artikel of uitzending nog in de maak is kunnen we ervoor zorgen dat je op een deugdelijke manier in de gelegenheid wordt gesteld voor hoor en wederhoor. Bij een publicatie moet je als betrokkene namelijk de kans krijgen op te reageren op beschuldigingen voor publicatie. Als mediarecht advocaat begeleiden wij cliënten bij het zorgvuldig reageren op persvragen, waarbij we oog houden voor zowel reputatie als juridische positie. Hoor en wederhoor is bij onrechtmatige perspublicaties een van de zwaarstwegende gezichtspunten voor de rechter.

2. Sommatie versturen bij onrechtmatige publicatie

Is er een artikel verschenen dat niet klopt of is er bij de totstandkoming onzorgvuldig gehandeld? Dan is een sommatiebrief doorgaans de eerste stap.

Begin bij de bron: neem contact op met de journalist, redactie, websitebeheerder of de persoon achter de social mediapost. Soms is een direct en beleefd verzoek al voldoende, zeker als er feitelijke fouten in de publicatie staan of als hoor en wederhoor is overgeslagen. Maar reageert de ander niet of wil men niet meewerken? Dan maakt een formele sommatiebrief van een advocaat vaak wél het verschil.

Wat is een sommatiebrief?

Een sommatiebrief is een formele aanschrijving waarin je de auteur of openbaarmaker sommeert om de publicatie te verwijderen en/of te rectificeren. In een sommatiebrief stel je kort dat en waarom de publicatie onrechtmatig is en maak je duidelijk dat je overweegt om naar een rechter te stappen als er niet wordt voldaan aan de in de brief opgenomen vorderingen.

Wat staat er in een sommatiebrief?

In een sommatiebrief bij onrechtmatige publicatie staat in ieder geval opgenomen waarom de publicatie onrechtmatig is. Vervolgens staat er opgenomen welk recht hierdoor geschonden wordt, zoals het recht op eer en goede naam of het recht op privacy. Wanneer er een journalistieke zorgvuldigheidsnorm geschonden is, zoals het recht op hoor en wederhoor, dan staat dit ook in de sommatiebrief vermeld.

Aan het einde van de brief staan de concrete eisen. Bij een onrechtmatige publicatie gaat het meestal om:

Het verwijderen en verwijderd houden van de publicatie;
Het plaatsen van een rectificatie (met specificatie waar en hoe lang);
Een vordering tot schadevergoeding;
Een termijn waarbinnen hieraan voldaan moet worden.

Voor het offline halen van een publicatie geldt vaak een termijn van enkele uren.

De sommatiebrief eindigt met de consequenties als niet aan de eisen wordt voldaan. In de meeste gevallen is dat het starten van een kort geding.

3. Verwijdering via het platform (notice-and-takedown)

Staat de publicatie op social media, een forum of een nieuwsplatform? Dan kun je een melding doen bij het platform zelf. Facebook, Instagram, X, LinkedIn en YouTube hebben allemaal procedures voor content die in strijd is met hun voorwaarden, denk aan privacyschending, portretrecht of laster.

Platforms verwijderen content als de overtreding duidelijk is. Het nadeel is wel dat niet een rechter maar het platform zelf de afweging maakt. Complexe gevallen worden daardoor regelmatig afgewezen. Reageert het platform niet adequaat? Dan zijn juridische stappen mogelijk, zowel tegen degene die heeft gepubliceerd als tegen het platform.

Bij anonieme publicaties is de notice-and-takedown procedure soms de enige optie. Je hoeft de identiteit van de auteur niet te kennen om verwijdering te vragen. We helpen je bij het opstellen en indienen van een verwijderingsverzoek dat kans van slagen heeft.

4. Verwijdering uit Google (vergeetrecht)

Soms blijft de publicatie online staan, maar wil je voorkomen dat iedereen er direct op stuit. Dat kan. De AVG geeft je het recht om vergeten te worden: je kunt Google vragen om zoekresultaten met jouw naam uit de resultatenlijst te halen.

Google kijkt per verzoek naar de omstandigheden. Is de informatie onjuist, verouderd of niet langer relevant? Is er een publiek belang? Heb je een publieke functie? Dat zijn allemaal factoren die meewegen. Houd er rekening mee dat Google zo’n 60% van de verzoeken afwijst en dat de publicatie zelf online blijft staan, ook als het zoekresultaat verdwijnt. Andere zoekmachines zoals Bing hebben vergelijkbare procedures.

5. Kort geding bij onrechtmatige publicatie

Helpen sommaties en verwijderingsverzoeken niet? Dan is een juridische procedure de volgende stap via een kort geding of een bodemprocedure.

Een kort geding is een spoedprocedure bij de rechter. Bij onrechtmatige publicaties speelt tijd een grote rol: hoe langer schadelijke content online staat, hoe groter de reputatieschade.

Het voordeel van het starten van een kort geding procedure is dat een rechter in relatief korte tijd toetst of de publicatie onrechtmatig is. Vervolgens kan hij degene die de content geplaatst heeft gebieden de content te verwijderen en verwijderd te houden. De rechter kan hier een dwangsom aan verbinden. Het nadeel: het kost tijd en geld, en een rechtszaak kan juist extra aandacht genereren.

Wat kun je vorderen in een kort geding?

In een kort geding over een onrechtmatige publicatie kun je verschillende vorderingen instellen:

Verwijdering: De rechter kan het platform of degene die het heeft gepubliceerd verplichten om het artikel, de uitzending of social media-post offline te halen.
Rectificatie: Een gedwongen rechtzetting. Degene die heeft gepubliceerd moet publiekelijk erkennen dat de eerdere berichtgeving onjuist of onzorgvuldig was. Dit staat in artikel 6:167 BW.
Publicatieverbod: Een verbod op verdere verspreiding of herhaling van de onrechtmatige uitingen.
Dwangsom: Om naleving af te dwingen kan de rechter een dwangsom opleggen. Die geldt per dag dat niet aan het vonnis wordt voldaan.
Voorschot op schadevergoeding: In sommige gevallen kun je in kort geding al een voorschot op de schadevergoeding vragen.

Hoe verloopt een kort geding?

Na het betekenen van de dagvaarding volgt meestal binnen twee tot zes weken een zitting. Beide partijen lichten hun standpunt toe. De rechter doet vervolgens binnen twee weken uitspraak. In zeer urgente gevallen kan dit nog sneller. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn bij een aanstaande tv-uitzending. In dat geval kan de rechter zelfs binnen enkele uren uitspraak doen.

Het vonnis in kort geding is een voorlopige voorziening. In de praktijk leggen partijen zich hier vaak bij neer, zeker als de rechter duidelijk oordeelt dat de publicatie onrechtmatig is. De wederpartij kan wel nog in hoger beroep of een bodemprocedure starten.

Bodemprocedure

Naast een kort geding kun je ook een bodemprocedure starten. Die duurt langer, gemiddeld één tot twee jaar, maar de rechter doet grondig onderzoek en geeft een definitief oordeel. Dit is de aangewezen route bij complexe zaken of als je een hogere schadevergoeding wilt vorderen.

Onze aanpak

We hebben veel ervaring met kortgedingprocedures over onrechtmatige publicaties. Snel schakelen is daarbij geen uitzondering: binnen enkele dagen ligt er een dagvaarding klaar. Tijdens de procedure staan we je juridisch bij, maar ook daarbuiten. Denk aan afstemming met een communicatieadviseur, het opstellen van een persbericht of begeleiding bij de persoonlijke impact die een publicatie kan hebben.

6. Aangifte doen bij smaad of laster

Kwalificeert een publicatie als smaad of laster? Dan kun je aangifte doen bij de politie. Het Openbaar Ministerie beslist vervolgens of er wordt vervolgd en daar zit meteen het knelpunt. Als slachtoffer heb je weinig invloed op het vervolg en de bewijslast is hoog. Bij laster moet je bovendien aantonen dat de dader wist dat de beschuldiging onwaar was.

De meeste mensen kiezen daarom voor de civiele route. Je houdt zelf de regie en ziet doorgaans sneller resultaat. De twee routes sluiten elkaar overigens niet uit: aangifte doen én een civiele procedure starten kan gewoon naast elkaar.

7. Klacht indienen bij de Raad voor de Journalistiek

Gaat het om een perspublicatie van een journalist of medium dat is aangesloten bij de Raad voor de Journalistiek? Dan kun je daar een klacht indienen. Het is geen rechtszaak, maar een klachtprocedure: de Raad toetst of de journalist zich aan de journalistieke gedragscode heeft gehouden.

Een uitspraak is niet juridisch bindend, maar legt wel gewicht in de schaal. Veel aangesloten media publiceren een rectificatie na een gegrond verklaarde klacht. Het voordeel is dat de procedure laagdrempelig en kosteloos is.

Wanneer schakel je een advocaat in bij onrechtmatige publicatie?

Een advocaat is niet altijd nodig. Bij eenvoudige gevallen kun je zelf contact opnemen met de website of een melding doen bij het platform.

Schakel wél een advocaat in als:

De publicatie ernstige reputatieschade veroorzaakt.
De wederpartij niet reageert op je verzoek.
Een sommatie geen effect heeft gehad.
Het medium niet bereid is tot rectificatie.
Je snel wilt handelen via een kort geding.

Wij helpen je bij het bepalen van de meest effectieve route. Soms is een goed getimede sommatiebrief voldoende. Soms is de gang naar de rechter onvermijdelijk. In een eerste gesprek brengen we je situatie in kaart en adviseren we over de beste aanpak.

Juridisch advies advocaat bij onrechtmatige publicatie - een greep uit onze recente werkzaamheden:

Procedure voor een onderneming die door een commerciële omroep werd beschuldigd van onrechtmatig en strafrechtelijk laakbaar handelen.
Controleren van een publicatie op rechtmatigheid voor het medium die het artikel openbaar wilde maken.
Begeleiding van een onderneming bij het beantwoorden van vragen van een landelijk dagblad in het kader van hoor en wederhoor.
Beoordelen van een publicatie op eventuele onrechtmatigheid voor de betrokkene.
Procedure tegen een juicekanaal vanwege een onrechtmatige publicatie.
Procedure tegen een omroep vanwege het herkenbaar in beeld brengen van een betrokkene in de uitzending.
Bijstand in een procedure die was aangespannen vanwege een vermeend onrechtmatige TikTok video.
Bijstand van een producent van een documentaire in een procedure die was aangespannen door het hoofdpersonage.

Wil je meer weten of direct juridisch advies? Neem contact met ons op. We helpen je graag verder.

Alle rechtsgebieden

Merel Teunissen

Advocaat

Merel adviseert en procedeert op het gebied van mediarecht, filmrecht, auteursrecht, privacyrecht, contractenrecht en intellectueel eigendomsrecht. Merel werkt voor bekende en opkomende mediapersoonlijkheden, producenten in film, tv en podcasts, slachtoffers van een onrechtmatige publicatie en creatieve ondernemers.

Jaap Versteeg

Advocaat

Jaap werkt veel voor cliënten in de creatieve industrie, waaronder muziek, televisie/streaming/film, evenementen, theater, kunst en cultuur. Hij adviseert en procedeert op het gebied van intellectueel eigendomsrecht, muziekrecht, onrechtmatige publicaties, contractenrecht en arbeidsrecht.

Relevant

Veelgestelde vragen over onrechtmatige publicatie

Een publicatie is onrechtmatig als deze je privacy schendt of je goede naam door het slijk haalt – zonder dat dit opweegt tegen de vrijheid van meningsuiting. De rechter kijkt dan naar een aantal dingen. Bijvoorbeeld: hoe zwaar zijn de beschuldigingen? Is er een maatschappelijk belang? Klopt wat er wordt beweerd feitelijk? Is hoor en wederhoor toegepast? Niet elke negatieve of vervelende publicatie is automatisch onrechtmatig. Ook het ‘recht to offend’ – het recht om te kwetsen – wordt namelijk beschermd. Of een publicatie uiteindelijk onrechtmatig is of niet, beoordeelt de rechter. De rechter kijkt naar jouw specifieke situatie en weegt alle feiten af.
Een onrechtmatige perspublicatie is een specifieke vorm van onrechtmatige publicatie. Het gaat dan om berichtgeving door professionele media: kranten, tijdschriften, tv-programma’s, nieuwswebsites of podcasts van journalisten. Het verschil zit in de zorgvuldigheidseisen. Van een journalist of redactie wordt een hogere mate van zorgvuldigheid verwacht dan van een particulier die iets op social media plaatst. De rechter weegt bij perspublicaties zwaar mee of hoor en wederhoor is toegepast en of de beschuldigingen steun vinden in het feitenmateriaal. Het begrip “onrechtmatige publicatie” is breder en omvat ook social media-posts, forumberichten, reviews en andere uitingen van niet-journalistieke bronnen.
Zo snel mogelijk. Hoe langer een schadelijke publicatie online staat of circuleert, hoe groter de schade aan je reputatie. Bij een dreigende publicatie kun je soms nog vóór publicatie ingrijpen, bijvoorbeeld wanneer je een verzoek om hoor en wederhoor ontvangt. Is de publicatie al verschenen? Dan telt elke dag. Voor een kort geding om verwijdering of rectificatie af te dwingen is snelheid essentieel. Hoe langer een publicatie online staat, hoe groter het bereik en hoe groter de schade. Neem daarom direct contact op zodra je weet hebt van een schadelijke publicatie.
Ja, dat kan. Journalisten kunnen zich beroepen op hun recht op vrijheid van meningsuiting, maar die vrijheid is niet onbegrensd. Wanneer een journalist zijn feiten niet op orde heeft dan kan dat onrechtmatig zijn. Ook kan het onrechtmatig zijn als er ernstige beschuldigingen worden geuit zonder degene over wie het gaat in de gelegenheid te stellen tot hoor en wederhoor. Je kunt dan zowel de journalist persoonlijk als het medium aansprakelijk stellen. In de praktijk richt een vordering zich meestal op het medium, maar er kunnen omstandigheden zijn die het rechtvaardigen ook de journalist aansprakelijk te stellen. De rechter beoordeelt uiteindelijk aan de hand van alle omstandigheden of de journalist onrechtmatig heeft gehandeld.
Dat hangt af van de omstandigheden, maar in principe wel. Een documentairemaker hoeft niet jouw toestemming te vragen om over je te berichten. De vraag is of jouw recht op privacy zwaarder weegt dan het recht op vrije meningsuiting van de maker. Speelt de documentaire zich af in de publieke sfeer en dient deze een maatschappelijk belang? Dan is de documentaire vaak toegestaan. Gaat het om je privéleven, worden er ongefundeerde beschuldigingen geuit of word je in een misleidend daglicht geplaatst? Dan kan de balans anders uitvallen. Je hebt overigens wel recht op hoor en wederhoor. Dit is geen absoluut recht maar wel een belangrijk gezichtspunt in de uiteindelijke beoordeling of de documentaire onrechtmatig is of niet.
Je hebt verschillende opties. Allereerst kun je een verbod op (verdere) verspreiding vorderen. Daarnaast kun je rectificatie eisen, een publieke correctie of weerlegging van de onjuiste informatie. Verder kun je schadevergoeding vorderen voor geleden schade. Als schade kan je vorderen, materiële schade zoals verlies van omzet en immaterieel schade, zoals reputatieschade en emotioneel leed. In een kort geding kun je snel een verbod of rectificatie krijgen. Voor schadevergoeding is meestal een bodemprocedure nodig, tenzij de schade al duidelijk vaststaat.
De kosten variëren sterk, afhankelijk van de complexiteit en het type procedure. Een sommatiebrief is relatief betaalbaar. Een kort geding kost meer, maar levert wel snel resultaat op. Reken op € 8.000,- tot € 20.000,- exclusief btw, wat vooral afhangt van hoe ingewikkeld je zaak is.

Win je? Dan zal de rechter de tegenpartij veroordelen om een deel van je advocaatkosten te betalen. Helaas gaat dat om een fractie van wat je daadwerkelijk kwijt bent.

Voordat je start, bespreken we de verwachte kosten en kijken we samen naar de haalbaarheid. Zo weet je waar je aan toe bent en kun je een bewuste keuze maken.
Ja, onder bepaalde omstandigheden. Een eerlijke en op feiten gebaseerde review is toegestaan, ook als deze kritisch of negatief is. Maar een review die feitelijk onjuist is, een persoonlijke aanval bevat, of duidelijk bedoeld is om jou of je bedrijf te schaden of te chanteren, kan de grens van het toelaatbare overschrijden. Denk aan nepreviews van concurrenten of wraakacties van ontevreden ex-medewerkers. Je kunt dan via een notice-and-takedown verzoek het platform vragen de review te verwijderen. Weigert het platform? Dan is juridische actie tegen de recensent of het platform mogelijk.
Voor social media gelden dezelfde juridische kaders als voor traditionele media. Een onrechtmatige uiting blijft onrechtmatig, of deze nu in een krant staat of op Instagram. Het verschil zit in de snelheid waarmee berichten zich verspreiden en de complexiteit van verwijdering. Een viral post kan enorme schade aanrichten voordat je kunt ingrijpen. Gelukkig bieden platformen als Facebook, Instagram en X mogelijkheden om content te rapporteren. Reageert het platform niet adequaat? Dan kun je juridische stappen ondernemen, zowel tegen de poster als tegen het platform zelf.
Laster en smaad zijn strafrechtelijke begrippen. Bij smaad verspreid je opzettelijk een beschuldiging waarvan je weet of vermoedt dat deze iemands eer aantast. Laster is smaad terwijl je wéét dat de beschuldiging onwaar is. Hiervoor kun je strafrechtelijk worden vervolgd. Een onrechtmatige publicatie is daarentegen een civiele kwestie. Je stapt dan naar de rechter om de publicatie verwijderd te krijgen én schadevergoeding te claimen van degene die het heeft gepubliceerd.

In de praktijk gaan de meeste mensen voor die civiele route. Waarom? Je bepaalt zelf wanneer je start, je houdt de touwtjes in handen en je ziet meestal sneller resultaat dan bij een strafrechtelijke aangifte.
Ook dan kun je nog actie ondernemen. Dat de publicatie is verwijderd, betekent niet dat de schade ongedaan is gemaakt. Screenshots circuleren, Google-cache bewaart kopieën en de informatie kan al breed zijn verspreid. Je kunt alsnog schadevergoeding vorderen voor de schade die is ontstaan in de periode dat de publicatie online stond. Indien je daarbij gebaat bent kan je daarnaast ook een rectificatie vorderen. Daarin kan je dan de onjuistheden die in de publicatie zijn geuit rechtzetten.