Wat is het ONB-arrest en waarom is het belangrijk voor het auteursrecht?

Het ONB-arrest stelt een vraag centraal die in de praktijk vaker speelt dan je zou denken: wie is eigenlijk de maker van een werk dat in opdracht of in dienstverband tot stand is gekomen? De uitspraak raakt direct aan de artikelen 7 en 8 van de Auteurswet - de bepalingen die dat regelen. De Commissie Auteursrecht boog zich er inmiddels over en bracht een advies uit over mogelijke wetswijzigingen.

Wat regelen artikel 7 en artikel 8 van de Auteurswet?

Artikel 7 bepaalt wie als maker geldt bij werken die in dienstverband zijn gemaakt. Artikel 8 regelt de situatie waarin een rechtspersoon - een stichting, vereniging of vennootschap - een werk als van haar afkomstig openbaar maakt, zonder een natuurlijk persoon als maker te noemen. In dat geval wordt de rechtspersoon als maker aangemerkt. Beide artikelen bepalen wie het auteursrecht krijgt, en dat heeft directe gevolgen voor de positie van de oorspronkelijke maker.

Welke scenario's beschrijft de Commissie Auteursrecht?

De Commissie schetst drie scenario’s, die alle drie uitgaan van een gecombineerde aanpassing van zowel artikel 7 als artikel 8.

Waarom zou artikel 8 kunnen vervallen?

Artikel 8 is in de praktijk een tweesnijdend zwaard. Het werkt in je voordeel wanneer je een rechtspersoon bent die snel wil kunnen optreden, maar het kan net zo goed tegen de werkelijke maker worden ingezet. Door artikel 8 te schrappen komt het makerschap altijd bij een natuurlijk persoon te liggen. Dat versterkt de positie van degene die het werk daadwerkelijk heeft gecreëerd - wat aansluit bij het centrale uitgangspunt van het auteursrecht.

Wat zou dit kunnen betekenen voor makers en opdrachtgevers in de creatieve industrie?

Deze discussie raakt iedereen die werken maakt in opdracht of binnen een organisatie, bijvoorbeeld ontwerpers, schrijvers en muzikanten. Als artikel 7 wordt aangepast naar een vermoeden van overdracht in plaats van een automatische toewijzing van makerschap, verschuift de onderhandelingspositie in het voordeel van de maker.

Een alternatief voor artikel 8 Auteurswet

Artikel 8 mag weg, maar een mooi alternatief zou kunnen zijn om artikel 8 om te bouwen tot machtiging om in rechte te kunnen optreden, zoals artikel 9 doet voor uitgevers van anonieme werken.

Met veel belangstelling heb ik het advies van de Commissie Auteursrecht over de gevolgen van het ONB arrest voor het Nederlandse auteursrecht gelezen. Het is helder en doorwrocht en biedt alternatieve oplossingen. Ook de oproep om nadrukkelijk aandacht te besteden aan de aanspraak op en verdeling van wettelijke vergoedingsrechten onderschrijf ik van harte.

Alhoewel de commissie drie scenario’s schetst, mis ik een vierde scenario en een extra alternatief.

De scenario’s die de Commissie beschrijft gaan alle drie uit van een gecombineerde aanpassing van de artikelen 7 en 8 Auteurswet, maar een reëel alternatief is natuurlijk ook aanpassing van alleen artikel 7 (naar een vermoeden van overdracht in mijn visie) en het laten vervallen van artikel 8.

Artikel 8 Auteurswet heb ik altijd een monster gevonden: welkom als het uitkomt en te vrezen als het als tegenargument wordt ingezet.

Artikel 8 mag weg, maar een mooi alternatief zou kunnen zijn om artikel 8 om te bouwen tot machtiging om in rechte te kunnen optreden, zoals artikel 9 doet voor uitgevers van anonieme werken.

Ik kan mij voorstellen dat partijen die een werk openbaar maken willen kunnen optreden tegen derden die daaruit (onrechtmatig) overnemen of anderszins inbreuk op maken. De juridische ‘hassle’ van een formele machtiging bij de opdracht zal vaak vergeten worden, als men al bewust is van de noodzaak van zo een machtiging.

De tekst zou dan bijvoorbeeld kunnen luiden:

Indien een openbare instelling, een vereniging, stichting of vennootschap, een werk als van haar afkomstig openbaar maakt, zonder daarbij een natuurlijk persoon als maker er van te vermelden, kan tegenover derden het auteursrecht zowel ten behoeve van de rechthebbende [of maker? – RW] als ten behoeve van zichzelf worden uitgeoefend door de openbaarmakende openbare instelling, een vereniging, stichting of vennootschap.

En om het wellicht volledig te maken kan daaraan toegevoegd worden:

Het bepaalde in dit artikel laat de rechten van de rechthebbende [of maker? – RW] onverlet.

Auteursrecht

Roland Wigman

Advocaat

Roland weet alles van filmrecht en filmauteursrecht. Na een korte carrière als filmproducent staat hij al ruim 33 jaar filmproducenten, filmfinanciers, filmdistributeurs en makers bij. Zowel nationaal als internationaal.

Mogelijke vragen bij het voorstel voor aanpassing van artikelen 7 en 8 Auteurswet

Het ONB-arrest stelt een vraag centraal die in de praktijk vaker speelt dan je zou denken: wie is eigenlijk de maker van een werk dat in opdracht of in dienstverband tot stand is gekomen? De uitspraak raakt direct aan de artikelen 7 en 8 van de Auteurswet - de bepalingen die dat regelen. De Commissie Auteursrecht boog zich er inmiddels over en bracht een advies uit over mogelijke wetswijzigingen.
Artikel 7 bepaalt wie als maker geldt bij werken die in dienstverband zijn gemaakt. Artikel 8 regelt de situatie waarin een rechtspersoon - een stichting, vereniging of vennootschap - een werk als van haar afkomstig openbaar maakt, zonder een natuurlijk persoon als maker te noemen. In dat geval wordt de rechtspersoon als maker aangemerkt. Beide artikelen bepalen wie het auteursrecht krijgt, en dat heeft directe gevolgen voor de positie van de oorspronkelijke maker.
Artikel 8 is in de praktijk een tweesnijdend zwaard. Het werkt in je voordeel wanneer je een rechtspersoon bent die snel wil kunnen optreden, maar het kan net zo goed tegen de werkelijke maker worden ingezet. Door artikel 8 te schrappen komt het makerschap altijd bij een natuurlijk persoon te liggen. Dat versterkt de positie van degene die het werk daadwerkelijk heeft gecreëerd - wat aansluit bij het centrale uitgangspunt van het auteursrecht.

Vragen? Stel ze gerust.