Heeft AI-gegenereerde content auteursrechtelijke bescherming?

Niet automatisch. Het Nederlandse auteursrecht vereist een menselijke maker. Volledig autonoom gegenereerde AI-content, zonder creatieve sturing van een mens, komt in principe niet in aanmerking voor bescherming. Wordt AI ingezet als hulpmiddel waarbij een mens bewuste creatieve keuzes maakt, prompts geeft en het resultaat bewerkt, dan kan er wel auteursrecht ontstaan bij die persoon. Hoe groter de menselijke creatieve inbreng, hoe sterker de positie. De exacte grenzen zijn nog volop in ontwikkeling.

Wie heeft het auteursrecht als ik AI gebruik voor mijn film?

Als jij de AI aanstuurt, creatieve beslissingen neemt en het resultaat bewerkt, claim jij in principe het auteursrecht op het eindresultaat. Maar dit is geen vanzelfsprekendheid. Documenteer daarom je werkproces: welke keuzes heb jij gemaakt, welke tool heb je gebruikt en hoe? Die documentatie is essentieel als het later tot een geschil komt met een distributeur, verzekeraar of derde partij.

Kan ik een E&O-verzekering krijgen voor een film met AI-content?

Dat is op dit moment nog onzeker. Verzekeraars zijn nog zoekende als het gaat om AI-gegenereerde content. Sommigen weigeren dekking voor AI-elementen, anderen stellen aanvullende eisen aan de documentatie. Leg daarom in de productiefase goed vast hoe AI is ingezet en welke rechten je claimt. Hoe beter je dossier, hoe groter de kans op een volledige verzekeringsdekking.

Wat is een chain of title en hoe werkt dat bij AI-gegenereerde content?

Een chain of title is een overzicht van alle rechten - van script tot muziek - die zijn verworven en overgedragen voor een film. Distributeurs en omroepen eisen dit standaard. Bij AI-gegenereerde content is de chain of title lastiger sluitend te maken, omdat onduidelijk kan zijn van wie de rechten zijn. Praktisch advies: leg per AI-element vast welke tool je hebt gebruikt, wat de licentievoorwaarden zijn en welke menselijke creatieve keuzes eraan vooraf gingen.

Mag ik zomaar een AI-tool gebruiken die getraind is op bestaande films en muziek?

Niet zonder meer. AI-systemen worden getraind op bestaande content en als die content auteursrechtelijk beschermd is, kan het gebruik van de AI-output indirect een inbreuk opleveren - met name bij muziek en visuele stijlen die herkenbaar lijken op bestaand werk. Hierover lopen op dit moment meerdere rechtszaken in Europa en de VS. Check altijd de gebruiksvoorwaarden van de AI-tool en welke rechten je als gebruiker krijgt op de gegenereerde output.

Wat moet ik contractueel regelen als ik AI gebruik bij een filmproductie?

Leg in contracten met scenaristen, acteurs en andere creatieven expliciet vast hoe AI wordt ingezet of juist niet. Na de Hollywood-stakingen van 2023 bevatten Amerikaanse CAO’s al concrete AI-bepalingen. In Europa groeit die aandacht snel. Bouw daarnaast voorbehouden in voor AI-gebruik, documenteer je productieproces en controleer de licentievoorwaarden van de tools die je gebruikt. Zo bescherm je zowel jezelf als je samenwerkingspartners.

Is de AI Act van invloed op filmproducties?

Ja, indirect wel. De AI Act treedt gefaseerd in werking en stelt transparantie-eisen aan aanbieders van AI-systemen. Voor filmproducenten betekent dit dat je bewuster moet omgaan met welke AI-tools je inzet en of die tools voldoen aan de nieuwe regelgeving. Wachten op definitieve wetgeving is geen strategie als je nu in productie gaat. Een sterk contractueel fundament is nu al de beste bescherming.

AI-gegenereerde content in film: juridische aspecten

Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een groeiende rol in filmproducties: van het genereren van scripts en visuele effecten tot het creëren van achtergrondmuziek. Dit roept nieuwe juridische vragen op over auteursrecht, clearances en aansprakelijkheid.

Stel: je maakt een kortfilm en gebruikt AI voor het script, de visuele effecten én de muziek. De productie is klaar, de distributeur heeft interesse en dan begint het eigenlijke werk pas. Want wie heeft het auteursrecht op wat de AI heeft gemaakt? En hoe toon je bij een E&O-verzekering aan dat alle rechten in orde zijn?

Dit zijn geen hypothetische vragen meer. Als filmrecht advocaten zien we ze steeds vaker voorbijkomen in de praktijk en de antwoorden zijn allesbehalve vanzelfsprekend.

Auteursrecht op AI-content: van wie is wat de AI maakt?

De kernvraag is: wie heeft het auteursrecht op content die door AI is gegenereerd? Het Nederlandse auteursrecht vereist een menselijke maker. Een volledig autonoom gegenereerd AI-script of AI-beeld komt mogelijk niet in aanmerking voor auteursrechtelijke bescherming. Wanneer AI als hulpmiddel wordt ingezet onder creatieve regie van een persoon kan er wel auteursrecht ontstaan bij die persoon. Maar zo simpel is het zelden. De grenzen zijn nog niet uitgekristalliseerd.

In de praktijk wordt AI vrijwel altijd ingezet als hulpmiddel: jij geeft prompts, maakt bewuste creatieve keuzes, selecteert en bewerkt. Naarmate de menselijke creatieve inbreng groter is, wordt de kans op auteursrechtelijke bescherming bij de persoon ook groter. Waar precies de grens ligt, is nog volop in ontwikkeling. Rechtbanken in Europa en de VS buigen zich er al over en de uitkomsten lopen uiteen.

Wat betekent dit voor jou als maker? Documenteer je werkproces. Welke creatieve beslissingen heb jij gemaakt? Welke AI-tool heb je gebruikt, en hoe? Die documentatie kan het verschil maken als het later tot een geschil komt.

AI in je chain of title: hoe leg je dat vast?

Distributeurs en omroepen vragen standaard om een sluitende chain of title: een overzicht van wie welke rechten heeft verworven en overgedragen. Voor traditionele content is dat een bekende exercitie. Voor AI-gegenereerde content zijn de spelregels nog niet uitgekristalliseerd.

Verzekeraars die E&O-verzekeringen afsluiten worstelen met dezelfde vraag. Bij het verkrijgen van een E&O-verzekering moet je kunnen aantonen dat alle rechten in orde zijn. Sommigen weigeren nog dekking voor AI-elementen, anderen stellen aanvullende vereisten. Wie in de productiefase geen rekening houdt met deze vragen, loopt het risico dat distributie later vastloopt.

Praktisch advies: leg in de productiefase vast hoe AI is ingezet:

welke menselijke creatieve keuzes zijn gemaakt
welke licentievoorwaarden de gebruikte tools hanteren
welke rechten je als gebruiker claimt.

Niet elk AI-platform geeft je automatisch de rechten op de output, check daarom ook de gebruiksvoorwaarden.

Rechten op trainingsdata voor AI

AI-systemen worden getraind op bestaande content: films, muziek, foto’s, teksten. Als die trainingsdata auteursrechtelijk beschermd zijn, rijst de vraag of het gebruik van de AI-output niet indirect een inbreuk oplevert. Dit speelt met name bij AI-gegenereerde muziek en visuele effecten die herkenbaar lijken op bestaand werk. In de VS en Europa lopen hierover meerdere rechtszaken. De uitkomst kan directe gevolgen hebben voor content die nu in productie is.

CAO en stakeholder-afspraken over AI

Na de Hollywood-stakingen van 2023 bevatten Amerikaanse CAO’s nieuwe bepalingen over AI-gebruik. Ook in Europa groeit de aandacht vanuit vakbonden en guilds. Houd bij samenwerkingen met scenaristen, acteurs en andere creatieven rekening met deze afspraken en leg in contracten expliciet vast hoe AI wordt of niet wordt ingezet.

Rechtsgebieden

Roland Wigman

Advocaat

Roland weet alles van filmrecht en filmauteursrecht. Na een korte carrière als filmproducent staat hij al ruim 33 jaar filmproducenten, filmfinanciers, filmdistributeurs en makers bij. Zowel nationaal als internationaal.

Merel Teunissen

Advocaat

Merel werkt voor cliënten in de cultuur, tech industrie, groot mkb en de mediabranche (met name de film- en televisie). Merel adviseert en procedeert op het gebied van mediarecht, filmrecht, auteursrecht, privacyrecht, contractenrecht en intellectueel eigendomsrecht.

Veelgestelde vragen over AI-gegenereerde content in film

Niet automatisch. Het Nederlandse auteursrecht vereist een menselijke maker. Volledig autonoom gegenereerde AI-content, zonder creatieve sturing van een mens, komt in principe niet in aanmerking voor bescherming. Wordt AI ingezet als hulpmiddel waarbij een mens bewuste creatieve keuzes maakt, prompts geeft en het resultaat bewerkt, dan kan er wel auteursrecht ontstaan bij die persoon. Hoe groter de menselijke creatieve inbreng, hoe sterker de positie. De exacte grenzen zijn nog volop in ontwikkeling.
Als jij de AI aanstuurt, creatieve beslissingen neemt en het resultaat bewerkt, claim jij in principe het auteursrecht op het eindresultaat. Maar dit is geen vanzelfsprekendheid. Documenteer daarom je werkproces: welke keuzes heb jij gemaakt, welke tool heb je gebruikt en hoe? Die documentatie is essentieel als het later tot een geschil komt met een distributeur, verzekeraar of derde partij.
Een chain of title is een overzicht van alle rechten - van script tot muziek - die zijn verworven en overgedragen voor een film. Distributeurs en omroepen eisen dit standaard. Bij AI-gegenereerde content is de chain of title lastiger sluitend te maken, omdat onduidelijk kan zijn van wie de rechten zijn. Praktisch advies: leg per AI-element vast welke tool je hebt gebruikt, wat de licentievoorwaarden zijn en welke menselijke creatieve keuzes eraan vooraf gingen.
Niet zonder meer. AI-systemen worden getraind op bestaande content en als die content auteursrechtelijk beschermd is, kan het gebruik van de AI-output indirect een inbreuk opleveren - met name bij muziek en visuele stijlen die herkenbaar lijken op bestaand werk. Hierover lopen op dit moment meerdere rechtszaken in Europa en de VS. Check altijd de gebruiksvoorwaarden van de AI-tool en welke rechten je als gebruiker krijgt op de gegenereerde output.
Leg in contracten met scenaristen, acteurs en andere creatieven expliciet vast hoe AI wordt ingezet of juist niet. Na de Hollywood-stakingen van 2023 bevatten Amerikaanse CAO’s al concrete AI-bepalingen. In Europa groeit die aandacht snel. Bouw daarnaast voorbehouden in voor AI-gebruik, documenteer je productieproces en controleer de licentievoorwaarden van de tools die je gebruikt. Zo bescherm je zowel jezelf als je samenwerkingspartners.
Ja, indirect wel. De AI Act treedt gefaseerd in werking en stelt transparantie-eisen aan aanbieders van AI-systemen. Voor filmproducenten betekent dit dat je bewuster moet omgaan met welke AI-tools je inzet en of die tools voldoen aan de nieuwe regelgeving. Wachten op definitieve wetgeving is geen strategie als je nu in productie gaat. Een sterk contractueel fundament is nu al de beste bescherming.